İşçinin ve emeğin bayramı: 1 Mayıs

İşçilerin günlük çalışma süresinin düşürülmesi için başlattığı mücadeleden doğan 1 Mayıs, dünyanın dört bir yanında bir asırdan fazladır emek ve işçi bayramı olarak kutlanıyor.

Ä°lk kez 1856’da Avustralya’nın Melbourne kentinde taÅŸ duvar ustaları ve inÅŸaat işçileri yoÄŸun çalışma süresinin günlük 8 saate düşürülmesi talebinde bulunarak iÅŸ bıraktı.

İşçiler, taleplerini dile getirmek için 21 Nisan’da 1856’da Melbourne Ãœniversitesi’nden Parlamento Evi’ne kadar yürüdü.

Avustralya’nın ardından ABD’deki işçiler de 1884’te iÅŸverenlerden çalışma saatlerini azaltmalarını talep etti.

ABD’de günlük çalışma süresinin 12 saatten 8 saate indirilmesi için baÅŸlatılan mücadele, 1886’da kitlesel grevlerle yaygınlaşıp küresel nitelik kazandı.

Milletlerarası İşçi KardeÅŸliÄŸi TeÅŸkilatı’nın 1889’daki Paris Kongresi’nde, yılın bir gününün dayanışma amacıyla işçilerin ortak bayramı ilan edilmesi kararlaÅŸtırıldı.

ABD’li sendikacıların önerisi üzerine o gün “1 Mayıs” olarak belirlendi. O tarihten itibaren 1 Mayıs, dünyanın dört bir yanında “Emek Bayramı”, “İşçi Bayramı” ve “1 Mayıs Bayramı” gibi adlarla kutlanmaya baÅŸlandı.

Cumhuriyet döneminde ilk resmi kutlama 1923’te oldu

Osmanlı’da 1 Mayıs ilk kez 1911’de Selanik’teki tütün, pamuk ve liman işçilerince kutlandı. Ä°stanbul’daki ilk kutlama ise 1912’de yapıldı.

Osmanlı’nın ardından, Cumhuriyet döneminde Sovyetler BirliÄŸi ile dostluk iliÅŸkisi çerçevesinde 1 Mayıs 1922’de Ankara’da İşçi Bayramı olarak kutlandı. Resmi olarak kutlanması ise ilk kez 1 Mayıs 1923’te oldu.

Taksim Meydanı’nda 1977’de düzenlenen 1 Mayıs programında, DÄ°SK Genel BaÅŸkanı Kemal Türkler’in konuÅŸması sırasında meydandakilere ateÅŸ açılması sonucu 37 kiÅŸi yaÅŸamını yitirdi, yüzlerce kiÅŸi yaralandı.

Bu olay da gerekçe gösterilerek 12 Eylül askeri darbesinin ardından 1 Mayıs, bayram olmaktan çıkarıldı ve kutlanması yasaklandı.

Darbecilerin resmi tatil olmaktan çıkardığı 1 Mayıs, yıllar sonra 2009’da “Emek ve Dayanışma Günü” adıyla tekrar resmi tatil ilan edilerek, kutlanmaya baÅŸlandı.

– TÃœRK-Ä°Åž Bursa’da, HAK-Ä°Åž Kocaeli’de kutlayacak

Hakkında marşlar bestelenen, kitaplar yazılan, sinema filmleri çekilen 1 Mayıs, çalışanların sorun ve taleplerinin gündeme getirildiği en özel gün olma niteliği de taşıyor.

Sendikalar kitlesel 1 Mayıs kutlamaları için bu yıl da farklı illerde olacak.

Bu kapsamda TÃœRK-Ä°Åž, önemli sanayi kentlerinden Bursa’da etkinlik gerçekleÅŸtirecek. “Vergide Adalet” temasıyla düzenlenecek programda TÃœRK-Ä°Åž, gelir vergisi baÅŸta olmak üzere çalışma hayatının sorunlarını gündeme taşıyacak.

HAK-Ä°Åž, 1 Mayıs’ı bir diÄŸer önemli sanayi ÅŸehirlerinden Kocaeli’de kutlayacak, programda, çalışma hayatının sorunlarının yanı sıra Gazze’de yaÅŸananlar da gündeme getirilecek.

1 Mayıs’ı Ä°stanbul’da çeÅŸitli sivil toplum kuruluÅŸu ve meslek örgütleriyle kutlama geleneÄŸini sürdüren DÄ°SK ve KESK, bu yıl da programını aynı ÅŸehirde yapmayı planlıyor.

Bu yıl 1 Mayıs’ta Memur-Sen Samsun’da, Türkiye Kamu-Sen ise Ä°zmir’de program düzenleyecek.

16 milyonun üzerinde işçi bulunuyor

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının, iÅŸkollarındaki işçi ve sendikaların üye sayılarına iliÅŸkin 2024 Ocak ayı istatistiklerine göre, Türkiye’de 16 milyon 395 bin 275 işçiden, 2 milyon 495 bin 423’ü herhangi bir işçi sendikasına üye. Bu rakamlara göre, işçilerin sendikalaÅŸma oranı yüzde 15,22.

Hizmet-İş Sendikası, sahip olduğu 301 bin 456 üyeyle tüm işçi sendikaları arasında ilk sırada yer aldı.

Hizmet-Ä°ÅŸ’i 282 bin 715 üyeyle Türk Metal Sendikası, 203 bin 424 üyeyle de Öz SaÄŸlık-Ä°ÅŸ Sendikası takip etti.

Kaynak: AA