Türk bilim insanlarının geliştirdiği aşı tasarımları mutasyonlara karşı daha hızlı yenilenebiliyor
Türk bilim insanlarının geliştirdiği aşı tasarımları mutasyonlara karşı daha hızlı yenilenebiliyor
TÃœBÄ°TAK BaÅŸkanı Prof. Dr. Mandal, Kovid-19 aşısını yenilikçi bir tasarımla gerçekleÅŸtirdiklerini belirterek, “Yenilikçi tasarımdan kastımız, etkililiÄŸinin daha yüksek olması ve mutasyonlara karşı da hızlı tasarımlarının yenilenebilmesi.” dedi.
TÃœBÄ°TAK BaÅŸkanı Prof. Dr. Hasan Mandal, Gebze’deki TÃœBÄ°TAK MAM Gen MühendisliÄŸi ve Biyoteknoloji Enstitüsünde AA muhabirine yaptığı açıklamada, Türkiye’deki aşı ve ilaç geliÅŸtirme çalışmalarında temel araÅŸtırma noktalarında baÅŸarılar bulunduÄŸunu söyledi.
Türkiye’nin 1990’lı yılların ikinci yarısından itibaren beÅŸeri aşı üretimi bulunmadığına iÅŸaret eden Mandal, gelinen noktada Kovid-19 sürecinde önemli kazanımlar elde ettiklerini kaydetti.
“Türkiye nasıl savunma sanayisinde ithal eden ülkeyken yerlilik oranını yüzde 15’lerden yüzde 70’lere çıkardıysa ÅŸu an sadece Kovid-19 için deÄŸil geleceÄŸe yönelik Türkiye’nin hem aşıda hem de ilaçta küresel oyuncu olabileceÄŸi potansiyeli oluÅŸtu.” diyen Mandal, en büyük güvencelerinin Türk bilim insanları olduÄŸunu ifade etti.
Mandal, Türkiye’de araÅŸtırma noktasında dağınık bir yapı olduÄŸuna dikkati çekerek, “İçinde bulunduÄŸumuz TÃœBÄ°TAK MAM Gen MühendisliÄŸi ve Biyoteknoloji Enstitüsü koordine eden bir yapı. Bu dönemde bizim dünyayla karşılaÅŸtırıldığında en önemli farklılığımız bu dağınık yapıyı bu merkezimiz vasıtasıyla koordine ettik.” diye konuÅŸtu.
“Aşılarımız yurt dışında bulunanların aynısı deÄŸil, yani kopyalama yapmıyoruz”
Kovid-19 baÅŸladığı dönemde Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mustafa Varank’ın koordinasyonunda Türkiye’de aşı ve ilaç geliÅŸtirmelerine yönelik yeni yöntemle 49 farklı kuruluÅŸ ve 436 araÅŸtırmacının bir araya geldiÄŸi bir platform oluÅŸturduklarını aktaran Mandal, araÅŸtırmacıların bu altyapıyı kullandığını bildirdi.
Mandal, kültür değişimi yaşadıklarını ve seferberlik ruhuyla araştırmacıların, genç öğrencilerin gece gündüz çalıştığını bildirerek, şöyle konuştu:
“DiÄŸer ülkelerin diÄŸer aşı geliÅŸtirme çalışmalarında klinik aÅŸamada SARS ve MERS’ten dolayı bir deneyimi vardı. Biz de bu çalışma esnasında belki 5 ile 10 yıl arasında bir zaman dilimini, 1 yıl gibi bir zaman diliminde kendi hücremizden baÅŸlayıp, ÅŸu anda faz çalışmalarına geldiysek bu önemli bir baÅŸarı. Bunun takibinde de planlı ÅŸekilde ilerliyoruz. Faz 1, faz 2 ve faz 3.”
436 araÅŸtırmacının 17 projede çalıştığını vurgulayan Mandal, “Bunun 7’si aşı, 10’u ilaç çalışmaları ve tedavi yöntemleri. 7 aşı çalışmasından hiçbiri birbirinin benzeri deÄŸil, her biri farklı bir aşı tipi. Geleneksel aşı dediÄŸimiz inaktif ama yenilikçi inaktif. İçerisinde kullandığımız etkililiÄŸi artıran maddeden dolayı. DiÄŸer 6 aşımız da biyoteknolojik aşılar ve bunlar yurt dışında bulunanların aynısı deÄŸil. Yani biz bir kopyalama yapmıyoruz. GeleceÄŸe yönelik yatırım noktasında hocalarımızın geliÅŸtirmiÅŸ olduÄŸu tasarımlar dünyada yenilikçi bir tasarımla gerçekleÅŸiyor. Yenilikçi tasarımdan kastımız, etkililiÄŸinin daha yüksek olması ve özellikle bu tip varyasyonlara ve mutasyonlara karşı da hızlı tasarımlarının yenilenebilmesi. Bu anlamda 7 aşıdan 3’ü daha ön planda gitti. Biri virüs benzeri parçacıklara (VLP) dayalı aşı, diÄŸeri yenilikçi inaktif aşı, birisi de adenovirüs tipi aşı.” ifadelerini kullandı.
“Türkiye’deki altyapılarımızda aşı üretimimiz mümkün”
Alman biyoteknoloji firması BioNTech’in kurucu ortağı Prof. Dr. UÄŸur Åžahin’le salgının ilk döneminden bu yana iletiÅŸim halinde olduklarını belirten Mandal, bilim insanı olarak kendisini tebrik ettiÄŸini belirtti.
Åžahin’le iletiÅŸimlerinin birlikte neler yapabilecekleri noktasında olduÄŸunu anlatan Mandal, “Hocamızın geçenlerde Almanca yaptığı bir açıklaması ne yazık ki sosyal medyada farklı bir yoruma sebep oldu. Hocamızın ‘Åžu an Türkiye’nin acil ihtiyacı tedarik. Biz Türkiye’de TÃœBÄ°TAK’la bir çalışma içindeyiz.’ ÅŸeklindeki açıklamaları kendisinin tesis kurması, aşı ve ilaç odaklı çalışmalarıyla ilgili Türkiye’yle neler yapılabileceÄŸi noktasındaydı. Åžu an BioNTech olarak kendisi tesis kurma noktasında 2022 yılı sonundan evvel tesisin kurulamayacağını ifade ediyor ama bu BioNTech tarafından dolayı yoksa ÅŸu an Türkiye’deki altyapılarımızda aşı üretimimiz mümkün.” diye konuÅŸtu.
Mandal, TÃœBÄ°TAK’ın, hücreden faz çalışmalarında pilot ölçekte üretimin yapıldığı bir yer olduÄŸunu ancak üretim merkezi olmadığını belirterek, bunların üretim merkezinin gerekli yetkinliÄŸe sahip firmalar olduÄŸunu, Türkiye’de de bu anlamda yetkin firmalar bulunduÄŸunu sözlerine ekledi.
Kaynak: AA
