Türkiye’nin ‘yeÅŸil elektrik piyasası’ iÅŸleme açıldı

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez, “Yenilenebilir Enerji Kaynak Garanti (YEK-G), gönüllülük esasına dayanacak. Ãœreticilerimize ve tüketicilerimize kullandıkları elektriÄŸin kaynağını seçme alternatifi sunuyoruz.” dedi.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez, Enerji Piyasaları Ä°ÅŸletme AÅž (EPÄ°AÅž) bünyesinde 1 Haziran’da devreye giren ve bugün itibarıyla yenilenebilir kaynak bazında iÅŸleme açılan YEK-G Sistemi ve Organize YEK-G Piyasası’nın açılış töreninde yaptığı konuÅŸmada, sistemin yenilenebilir enerji kaynaklarının geliÅŸimine önemli katkı saÄŸlayacağını söyledi.

Türkiye’nin yenilenebilir enerji kapasitesinin mayıs sonu itibarıyla 51 bin 388 megavata ulaÅŸtığını ve toplam kurulu gücün yüzde 52,7’sini oluÅŸturduÄŸunu aktaran Dönmez, “Kurulu güçteki bu artışımız elektrik üretimimize de yansıdı. 2002’de yüzde 26 olan yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretimi oranımız son 3 yılda yüzde 40-45 bandına geldi.” diye konuÅŸtu.

Dönmez, böylece Türkiye’nin yenilenebilir enerjiden elektrik üretiminde 2023 hedefine bugünden ulaÅŸtığını söyledi.

Devreye giren YEK-G sistemi ve piyasasıyla yenilenebilir enerjinin teşviki ve geliştirilmesi için önemli bir adım daha atıldığını dile getiren Dönmez, şunları kaydetti:

“YEK-G gönüllülük esasına dayanacak. Ãœreticilerimize ve tüketicilerimize kullandıkları elektriÄŸin kaynağını seçme alternatifi sunuyoruz. Böylece yeÅŸil enerji kullanımının bilinçli bir seçenek haline gelmesini saÄŸlayacağız. Bireysel tüketicilerden büyük ölçekli kuruluÅŸlarımıza kadar yenilenebilir enerji kaynaklarını tercih edenler, artık YEK-G ile bu seçimlerini belgelendirebilecek. Böylece üretimden tüketime kadar her aÅŸamada elektriÄŸin hangi yenilenebilir kaynaktan üretildiÄŸini takip edebilecek. Tüketiciler artık satın aldığı elektriÄŸin kaynağını bilecek. Bunu bir sertifikayla ispat edecekler. Ãœreticiler de portföylerinde yenilenebilir enerji bulundurduklarına dair yükümlülüklerini böylece doÄŸrulamış olacaklar. Yenilenebilir enerjide artık her aÅŸama kayıt altında olacak.”

5,2 teravatsaatlik YEK-G belgesi ihraç edildi

Dönmez, YEK-G sisteminin yüzde 100 yerli imkanlarla blok zincir teknolojisi kullanılarak oluÅŸturulduÄŸuna iÅŸaret ederek, “Ãœretilen her 1 megavat elektrik üretimine karşılık özel bir kod tanımlanacak. Bu da sistemin veri doÄŸruluÄŸunu ve takibini saÄŸlayacak. 21 Haziran itibarıyla 100 piyasa katılımcısının 127 yenilenebilir enerji santrali sisteme kaydını yaptı. Bunların 53’ü üretim, 47’si tedarik lisansına sahip. 1 Haziran’da devreye aldığımız sistemimizde bugüne kadar 5,2 teravatsaatlik YEK-G belgesi ihraç edildi.” ifadelerini kullandı.

YEK-G piyasasının iki farklı aşamaya sahip olduğunu belirten Dönmez, ilk aşama olan YEK-G sisteminde elektriğin EPİAŞ tarafından kaynağına göre sertifikalandırılacağını, üretici adına kaydının yapılacağını ve ihraç edileceğini anlattı.

Dönmez, ikinci aÅŸama olan YEK-G piyasasına iliÅŸkin ise “Burası organize bir piyasa. EPÄ°AÅž tarafından iÅŸletilecek. Ãœretilen sertifikalar organize piyasalarda iÅŸlem görerek el deÄŸiÅŸtirecek. Burada fiyat organize piyasada kaynaÄŸa baÄŸlı olarak oluÅŸacak. Organize piyasa ayda bir iÅŸleme açık olacak.” deÄŸerlendirmesinde bulundu.

Organize YEK-G piyasasında hidroelektrik, rüzgar, jeotermal, biyokütle ve güneş enerjisinin kaynaklarına bağlı olarak ayrı ayrı işlem göreceğini kaydeden Dönmez, kaynağa bağlı olarak farklı YEK-G belge fiyatları oluşacağını dile getirdi.

“Ekonominin yönünü yeÅŸil enerji belirliyor”

Yeşil enerjinin artık ekonomilerin gidişatını belirleyen, oluşturan, onlara yön veren bir niteliğe kavuşmaya başladığını anlatan Dönmez, ülkelerin son zamanlarda iklim değişikliğiyle mücadele için yenilenebilir enerjide önemli düzenlemeleri hayata geçirdiğini belirtti.

Dönmez, bu düzenlemelerden birinin Avrupa BirliÄŸi’nin (AB) yayımladığı YeÅŸil Mutabakat olduÄŸunu anımsatarak, “Ä°lerleyen dönemde YEK-G, AB’nin karbon vergisi yükümlülükleri ve sınırda karbon vergisine karşılık kullanılabilecek. Kaynak ifÅŸası ve bunun sertifikalandırılmasıyla, yenilenebilir enerji, üreticilerimiz için yeni bir ihracat kapısı olacak. YEK-G ÅŸirketlerimiz için yeni bir kar kapısı oluÅŸtururken, bizim için de enerjide merkez ülke Türkiye hedefimize yönelik önemli bir adım daha olacak. Türkiye’nin yurt dışına açılan yeni gümrük kapılarından biri de YEK-G olacak.” diye konuÅŸtu.

Bunun için Bakanlığı, EPİAŞ ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının başını çektiği bir çalışma grubunun görüşmelerini sürdürdüğünü bildiren Dönmez, firmaların karbon salımlarının kayıt altına alındığını, raporlandığını ve doğrulandığını ifade etti.

Dönmez, bundan sonraki sürecin piyasanın kurulması ve mekanizmanın işletilmesine yönelik olacağını ve hazırlık sürecini yakından takip ettiklerini söyledi.

Yenilenebilir enerji kullanımını belgeleyen ÅŸirketlerin yurt içi ve yurt dışındaki muadillerine göre rekabet açısından daha güçlü bir konuma geleceÄŸini vurgulayan Dönmez, “Sosyal sorumluluk, çevre bilinci ve karbon ayak izinin azaltılmasına yönelik atılan bu adım ÅŸirketlerimizin marka deÄŸerine de olumlu katkılar sunacak. Ä°tibar yönetiminde önemli bir enstrüman olacak. Firmalarımız, sürdürülebilirlik raporlarında YEK-G belgelerine yer verebilecek. Çevreye karşı duyarlılıklarını bu ÅŸekilde kanıtlamış olacaklar.” dedi,

Dönmez, konuÅŸmasının ardından EPÄ°AÅž’ın ÅŸeffaflık butonuna basarak piyasanın açılışını gerçekleÅŸtirdi.

Dönmez, piyasada gerçekleÅŸtirilen ilk iÅŸleme iliÅŸkin, “Organize YEK-G Piyasasında ilk eÅŸleÅŸme jeotermal enerjide oldu. Ä°lk eÅŸleÅŸmede megavatsaati 5 lira olmak üzere 10 adet YEK-G Belgesi oluÅŸturuldu.” ifadelerini kullandı.

Kaynak: AA