Ä°TÃœ’nün “Kozalak”ı, orman yangınlarını erkenden haber verecek

İTÜ Çekirdek Kuluçka Merkezi tarafından geliştirilen cihaz; ağaçlara yerleştirilerek ormanlık alanlarda karbondioksit, sıcaklık, nem, basınç ile çevredeki yanıcı, patlayıcı ve zehirli gaz seviyeleri hakkında ana merkeze veri aktarıyor.

Ä°stanbul Teknik Ãœniversitesi (Ä°TÃœ) Çekirdek Kuluçka Merkezi’nde geliÅŸtirilen “Kozalak” adı verilen cihaz, ormanlık alanlarda karbondioksit, sıcaklık, nem, basınç ile çevredeki yanıcı, patlayıcı ve zehirli gaz seviyeleri hakkında ana merkeze bilgi aktararak, orman yangınlarının erken tespit edilmesini saÄŸlıyor.

Ä°TÃœ Çekirdek Kuluçka Merkezi’nde, Ä°TÃœ Mimarlık Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü Dr. Öğretim Ãœyesi Muhammed Ali Örnek ve Bilgi Ãœniversitesi Mimarlık Fakültesi Endüstri Ãœrünleri Tasarım Bölümü Öğretim Ãœyesi Batuhan Esirger ile ekip üyeleri Umut Erkal, Rana Ä°mam ve Rahme Nur Örnek, orman yangınlarının erken aÅŸamada tespiti için çalışma baÅŸlattı.

AA muhabirine çalışma hakkında bilgi veren Dr. Muhammed Ali Örnek, Türkiye’de ve dünyada 2021 yılında yaÅŸanan yangınlardan etkilenerek yangınların erken tespiti için baÅŸlattıkları proje sonunda “Kozalak” adını verdikleri bir cihaz geliÅŸtirdiklerini söyledi.

“Kozalak”ın 4 aylık bir süre içerisinde geliÅŸtirildiÄŸini anlatan Örnek, “Cihazın tamamını biz tasarladık. Cihaz örgü aÄŸ sistemi ve web servisi üzerinden iletiÅŸim kuruyor. Cihazlar, ormanlık alanlarda bir kemer yardımıyla aÄŸaçlara hiçbir altyapı gereksinimi olmadan yerleÅŸtirilerek bir hektarlık alanda herhangi bir yangın oluÅŸumunu 5 dakikalık kısa bir süre içerisinde tespit ederek yetkililere haber veriyor.” diye konuÅŸtu.

Örnek, ormanlık alanlardaki yangınların ilk beş dakika içerisinde çok basit bir şekilde müdahale edilerek söndürüleceğini belirterek, şöyle devam etti:

“Cihaz, ormanlık alanlarda karbondioksit, sıcaklık, nem, basınç gibi çevresel deÄŸerler ve aynı zamanda yanıcı, patlayıcı ve zehirli gazları da ölçebiliyor. Ormanlık alanlarda kurulan örgü aÄŸ sistemi sayesinde kendi aralarında haberleÅŸmeyle birlikte 15 kilometre menzil sayesinde çok uzak alanlara altyapı gereksinimi olmadan herhangi bir enerji veya data altyapı gereksinimi olmadan veri ulaÅŸtırabiliyor. Bu teknolojisi sayesinde çok düşük pil tüketimleriyle beÅŸ yıla kadar pil deÄŸiÅŸimi gerektirmeden hizmet verebiliyor.”

“Yangın öncesinde önleyici ve erken müdahalelerin gerçekleÅŸtirilmesini saÄŸlıyoruz”

Proje yürütücüsü Batuhan Esirger ise cihazın 15 dakikada kurularak hizmet vermeye başladığını belirtti.

GeliÅŸtirilen sistem sayesinde, ormanlık alanlara günde 50 adet cihazın monte edilebildiÄŸini anlatan Esirger, “Kozalak’ın kabuk tasarımı, donanım tasarımı yazılımı ve haberleÅŸme protokollerinin hepsi yerli olarak ekibimiz tarafından tasarlandı. EklediÄŸimiz sensörlerle iklimsel anlamda birçok ölçüm yapabiliyoruz ve bu sayede yaklaÅŸmakta olan iklim krizine yönelik bilim insanlarının kullanabileceÄŸi veriler topluyoruz.” dedi.

Esirger, geliştirdikleri cihazdan gelen verilerle yangın afeti öncesindeki ölçüm verilerini değerlendirerek, bir risk haritası oluşturabildiklerini ve yangın riskine göre yetkililere bilgi verdiklerinin altını çizerek, şunları kaydetti:

“Uygulama yapılan sahalarda risk haritaları oluÅŸturarak, yangın öncesinde önleyici ve erken müdahalelerin gerçekleÅŸtirilmesini saÄŸlıyoruz. Bölgeyle ilgili bakım, soÄŸutma çalışmaları veya gümüş iyonlarıyla bölgeye yaÄŸmur yaÄŸdırma gibi afet öncesi uygulamalara olanak saÄŸlayarak yangın ihtimallerini düşürüyoruz. GeliÅŸtirdiÄŸimiz yapay zeka algoritması sayesinde olası bir yangın durumunda çevreden aldığımız ölçüm verileri, arazi eÄŸimi, bitki örtüsü gibi verileri kullanarak yangın yayılım yönü tahmini yapmayı hedefliyoruz. Bu sayede de olası bir yangın durumunda, yangın söndürme kaynaklarının çok daha verimli kullanılmasını istiyoruz.”

Hedeflerinin, yangınların daha baÅŸlangıç aÅŸamasındayken tespit edilerek, hızlı bir ÅŸekilde müdahale edilebilmesini saÄŸlamak olduÄŸunu aktaran Esirger, “Bodrum’un Çamlık Köyü’nde aktif olarak çalışan ve ölçüm verisi topladığımız kozalak modüllerimiz var. Cihaz sayesinde anormal bir durum oluÅŸtuÄŸunda yetkililere müdahale edebilmeleri için haber verebiliyoruz. Önümüzdeki aylarda Ä°stanbul’daki Atatürk Kent Ormanı’na cihaz kurulumları gerçekleÅŸtirerek, ölçümlere baÅŸlayacağız.” diye konuÅŸtu.

Kaynak: AA