AA muhabiri, ortaöğretim 9, 10, 11. sınıf tarih ile ortaöğretim 12. sınıf TC inkılap tarihi ve Atatürkçülük dersleri program taslaklarını ve eğitim uzmanlarının görüşlerini derledi.

Bu kapsamda, liselerde haftada 2 ders saati olarak okutulan tarih dersi programında, insanı ve onun faaliyetlerini geçmiÅŸ-bugün-gelecek baÄŸlamında anlamlandırabilmek için gerekli bilgi, beceri ve deÄŸerlerle donanmış “tarih okuryazarı” bireyler yetiÅŸtirmek amaçlandı.

Bunların yanı sıra tarih dersi aracılığıyla öğrencilerin, Türk milletinin insanlığa katkılarına dair kanıtlar göstermeleri, Türk tarihini ve kültürünü oluşturan temel öge ve süreçleri açıklamaları, milli kimliğin oluşum sürecini çözümlemeleri, medeniyetin dayandığı milli ve manevi değerleri davranışlarına yansıtmaları ve insanlığın ortak mirasının korunmasında ve yaşatılmasında duyarlılık göstermeleri hedeflendi.

Lise 12. sınıflardaki TC inkılap tarihi ve Atatürkçülük dersi öğretim programının temel amacı, Türk milletinin yakın tarihte gösterdiği milli birlik, beraberlik ve dayanışmayı kavrayarak Türk inkılabının ruhunu ve amaçlarını geliştirecek bilgi, beceri ve değerlere sahip bireyler yetiştirmek olarak yer aldı.

Ders aracılığıyla öğrencilerin, Atatürk’ün kiÅŸilik özelliklerini ve yeteneklerini örnek almaları, Atatürk’ün ve Türk milletinin insanlığa katkılarına dair kanıtlar göstermeleri, Milli Mücadele’nin ve Türk inkılabının anlamını ve önemini yorumlamaları, Türk modernleÅŸmesi ile Atatürk ilke ve inkılapları arasındaki iliÅŸkiyi çözümlemeleri, Türkiye’nin jeopolitik önemini bölgesel ve küresel etkileri açısından deÄŸerlendirmeleri hedeflendi.

“Tarihsel analiz ve yorum” becerileri de geliÅŸtirilecek

Tarih dersi ile TC inkılap tarihi ve Atatürkçülük dersi öğretim programının geliştirilme sürecinde, köklü bir anlayış değişikliğine gidildi.

Bu doğrultuda, programlarda bireyin hem kendi yaşamıyla hem de içinde yaşadığı toplumla ilişkisini dikkate alan bir yapı oluşturuldu.

Beceri temelli tarih öğretimi kapsamında zamanı algılama ve kronolojik düşünme, kanıta dayalı sorgulama ve araştırma, tarihsel empati, değişim ve sürekliliği algılama ile tarihsel analiz ve yoruma yer verildi.

“Sosyal tarih” yeni müfredatta

Beceri temelli öğretimin etkili bir ÅŸekilde gerçekleÅŸtirilebilmesi adına öğretim programlarında sadeleÅŸtirmeye gidildi. Siyasi ve askeri tarih konularının yanı sıra “insanı” öne çıkaran sosyal tarih konuları da içeriÄŸe dahil edildi.

Böylece öğrencilerin tarihin insan faktörünü ve sosyal tarih çalışmalarının önemini kavramaları, tarihte meydana gelen kültür ve medeniyete ilişkin konuların yanı sıra afet, salgın ve göç gibi sosyal hayata dair konuları öğrenmeleri, bugünün dünyasının köklerinin geçmişte olduğunu öğrenirken diğer yandan tarihsel olayların geleceği inşa ettiğinin farkına vararak geçmiş, günümüz ve gelecek arasında köprü kurmaları hedeflendi.

“Dijital tarih” yaklaşımı geldi

Tarih dersi ile TC inkılap tarihi ve Atatürkçülük dersi öğretim programlarının geliştirilme sürecinde dikkate alınan unsurlardan biri güncel teknolojik ve bilimsel gelişmeler oldu.

Programlarda “dijital tarih” yaklaşımına yer verildi, yapılan araÅŸtırmalar sonucunda ortaya çıkan yeni tarihsel bilgi ve bulgular da içeriÄŸe yansıtıldı.

Öte yandan, öğretme-öğrenme uygulamalarında çevrim içi ortamların kullanımına da önem verildi. Öğretme-öğrenme ile ölçme ve değerlendirme etkinliklerinin kurgulanmasında tarih eğitimine yönelik güncel araştırmaların ortaya koyduğu birikim dikkate alındı.

Buna ek olarak, örnek olay ve metinler üzerinden konularla değerler ilişkilendirildi, özellikle Türk-İslam medeniyetinin temel referansları olan milli ve manevi değerlerin uygulamalı olarak verilmesi de yer aldı.

“Tematik yaklaşım” ve “eÅŸ zamanlı bakış açısı”

Tarih ve TC inkılap tarihi ve Atatürkçülük derslerinin öğretim programları sosyal bilimlerin bakış açısı ve disiplinler arası bir anlayış ile hazırlandı. Programın içeriği oluşturulurken coğrafya, ekonomi, felsefe, hukuk, siyaset bilimi ve sosyoloji gibi disiplinlerden yararlanıldı. Öte yandan, programlarda tarih konuları belirlenirken tematik yaklaşım benimsendi, tema içeriklerinin oluşturulmasında ise kronoloji esas alındı. Ayrıca öğrenme hedeflerinin öğretme-öğrenme uygulamaları bölümü yapılandırılırken uygun olan içerikler eş zamanlı bir bakış açısıyla ele alındı. Tarihin dönemsel gelişimi esas alınarak önemli kırılma noktaları belirlendi ve içerik buna göre yapılandırıldı.

Tarih dersi öğretim programının içerik çerçevesi oluşturulurken ortaöğretimdeki tarih dersine altyapı oluşturulması ve öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeylerinin (temel eğitimde kazandığı bilgi, beceri ve değerler) tespit edilebilmesi için hayat bilgisi dersi öğretim programı, sosyal bilgiler dersi öğretim programı ile 8. sınıf TC inkılap tarihi ve Atatürkçülük dersi öğretim programının içerikleri dikkate alındı.

Lise TC inkılap tarihi ve Atatürkçülük dersi öğretim programı geliştirilirken ise 8. sınıfta okutulan aynı dersin öğretim programı temel alındı.

Bütüncül anlayış doğrultusunda ortaöğretim programı öğrenme hedefleri ve içerik çerçevesi oluşturulurken ön öğrenmelere dikkat edildi.

Konu içeriÄŸi yakın tarihe kadar getirilerek güncel yaÅŸamla iliÅŸkilendirildi. Öte yandan, programda Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün hayatı ile Türk inkılabı ve Atatürkçülük konuları yeniden yapılandırıldı.

Buna göre, programda öğrencilerin rol modeli almaları için Atatürk’ün kiÅŸilik özellikleri üzerinde duruldu. Milli Mücadele’nin baÅŸlangıcından Atatürk’ün vefatına kadar geçen süreçte meydana gelen olaylar bütüncül bir bakış açısıyla sunuldu, Türk Ä°nkılabı ve Atatürkçülük konuları Türk modernleÅŸmesi kapsamında deÄŸiÅŸim ve sürekliliÄŸi esas alan bir anlayışla verildi.

“Tarihçilerin çalışma yöntemleri” yeni müfredatta

Programlarda tarihsel bilginin üretim sürecinde kullanılan “konu veya sorun belirleme, kaynaklardan bilgi toplama, kaynağı inceleme, kaynağı sorgulama, kaynağı yorumlama, kanıta dayalı ürün oluÅŸturma” aÅŸamaları ve bunlara yönelik etkinlikler yer aldı.

Böylelikle öğrencilerin örnek araştırmalar üzerinden tarihçilerin çalışma yöntemlerini algılamalarına ve tarihçilik becerilerini kazanmalarına çalışıldı.

“Terim ve kavramların aslına uygun bir ÅŸekilde kullanımı”

Programlarda anakronik ve bilimsel hata barındıran terim ve kavramların kullanımından vazgeçildi. Bu bağlamda Orta Asya yerine Türkistan, Tehcir Kanunu yerine Sevk ve İskan Kanunu gibi terim ve kavramlara programlarda yer verildi.

Bununla birlikte Anadolu’nun TürkleÅŸmesi ve Ä°slamlaÅŸması birlikte iÅŸlendi, güncel konular çerçevesinde Türkiye’nin deniz jeopolitiÄŸi ve Mavi Vatan ile Türkiye’nin kültürel diplomasi faaliyetleri de ele alındı.

“Kültür ve medeniyet odaklı konular” tarih müfredatında

Yayınlanan taslak tarih programında, öğrencilerin Türk milletinin insanlığa katkılarından yola çıkarak milli ve manevi değerleri davranışlarına yansıtmalarına, insanlığın ortak mirasının korunmasında ve yaşatılmasında duyarlılık göstermelerine odaklanıldı.

ÖrneÄŸin, Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türk-Ä°slam medeniyetinin bilim, kültür, eÄŸitim ve sanat alanlarındaki geliÅŸmeleri, Anadolu’nun TürkleÅŸme ve Ä°slamlaÅŸma sürecine etkisi, Osmanlı Devleti’nin ilim ve irfan geleneÄŸinin oluÅŸmasında ÅŸehir, kurum ve ÅŸahsiyetlerin etkileri ve Osmanlı Devleti’nin insanlık tarihine katkıları gibi baÅŸlıklar yer aldı. Böylece öğrencilerin, Türklerin en eski zamanlardan itibaren dünya medeniyetindeki yerini ve önemini daha somut ve anlaşılır bir ÅŸekilde öğrenmeleri hedeflendi.

Tarih dersi öğretim programı her sınıf düzeyinde üçer üniteden oluÅŸturuldu. Bu baÄŸlamda 9. sınıf düzeyinde “geçmiÅŸin inÅŸa sürecinde tarih” ile “Eski ÇaÄŸ ve Orta ÇaÄŸ” medeniyetleriyle baÄŸlantılı konulara odaklanıldı.

10. sınıf düzeyinde, “Türklerin Anadolu’yu yurt edinmeye baÅŸlaması” ile “Osmanlı Devleti’nin kuruluÅŸu ve cihan devleti haline gelmesi”ne iliÅŸkin konulara yer verildi. 11. sınıf düzeyinde ise “1683-1789 yılları arasında deÄŸiÅŸen dünya dengeleri karşısında Osmanlı”, “1789-1908 yılları arasında dönüşüm sürecindeki Osmanlı” ile “1908-1918 yılları arasında savaÅŸlar sarmalında Osmanlı” konuları ele alındı.

Lise 9. sınıf düzeyinde daha çok metodoloji ve genel tarih konuları işlenirken, 10 ve 11. sınıflarda Selçuklular ve Osmanlı tarihi konuları üzerinden bir kurgulama yapıldı.

Önceki programdan farklı olarak 11. sınıf içeriÄŸine, Birinci Dünya Savaşı öncesinden Milli Mücadele’ye kadar olan süreç de dahil edilerek Osmanlı tarihi konuları 10 ve 11. sınıfta verildi.

“Kıbrıs sorunu, Pontus ve Ermeni iddialarının asılsızlığı ile Filistin meselesi” de yeni müfredatta

TC inkılap tarihi ve Atatürkçülük dersi öğretim programına göre, öğrenciler, 2. Dünya Savaşı’nın neden ve sonuçlarını siyasi, sosyal ve ekonomik baÄŸlamda sınıflandırma yetisi edinecek, savaÅŸ sonrasında SoÄŸuk SavaÅŸ Dönemi’nin baÅŸlaması, BirleÅŸmiÅŸ Milletler ve IMF’nin kuruluÅŸu, siyonist hareketler, Filistin meselesi ve sömürgeciliÄŸin ÅŸekil deÄŸiÅŸtirmesi hususlarını kendi cümleleriyle ifade edebilecek.

Yeni müfredatta, SoÄŸuk SavaÅŸ Dönemi’nin baÅŸlaması, BirleÅŸmiÅŸ Milletler ve IMF’nin kuruluÅŸu, Filistin Meselesi ve sömürgeciliÄŸin ÅŸekil deÄŸiÅŸtirmesi konularına da yer verilecek, Kıbrıs sorunu, Pontus ve Ermeni iddialarının asılsızlığı gibi konularla ilgili kitaplar okuma listesine dahil edilecek.

Öğrenciler, örnek metin ve olaylardan hareketle siyonist faaliyetleri ve Filistin meselesini hakkaniyetli davranmanın önemi bakımından deÄŸerlendirecek. Öğrencilerden 2. Dünya Savaşı’nın neden ve sonuçlarını deÄŸerlendirilebilmeleri amacıyla verilen neden-sonuç formunu doldurmaları istenecek. Öğrenciler, SoÄŸuk SavaÅŸ Dönemi’nin baÅŸlangıcından itibaren Türkiye’deki siyasi geliÅŸmelerin gösterildiÄŸi infografiÄŸi inceleyebilecek.

ZenginleÅŸtirme etkinliklerinde öğrencilerin Kore Savaşı’nda Türkiye’nin katkısını konu edinen bir film seyretmeleri, savaşın geliÅŸimi ile ilgili araÅŸtırma yapmaları ve Türkiye’nin savaÅŸa katılımına iliÅŸkin tarihsel akış ÅŸeması oluÅŸturmaları saÄŸlanabilecek.

Öğrencilerden Kıbrıs sorununa iliÅŸkin yazılı ve görsel kaynakları inceleyerek BirleÅŸmiÅŸ Milletler, Ada’daki Türklerin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel açıdan uÄŸradıkları haksızlıkları ortaya koyan bir rapor hazırlamaları istenebilecek.

“Kavram ve beceri deÄŸer öğretiminde farklı anlayışlar” yeni müfredatlarda

Programlarda, kavram öğretimi yapılırken öğretme-öğrenme uygulamalarında öğrenme hedeflerine ve öğrenci özelliklerine uygun olarak kavram haritası, kavram ağı, anlam çözümleme tablosu, kavram bulmacası, kavram karikatürü ve kavramsal değişim metni gibi materyallerin kullanılması istendi.

Becerilerin kazandırılması sürecinde öğrenci merkezli etkinlikler ve sunumların önemsendiği programlarda, alan becerileri ve kavramsal becerilerin yanı sıra sosyal-duygusal öğrenme becerileri ve okuryazarlık becerileri bütünleşik ve etkin bir şekilde ele alındı. Öğretme-öğrenme uygulamalarında, bunların öğretmenler tarafından nasıl kullanılacağına yönelik örneklemelere gidildi.

Değer öğretimi kapsamında konu içerikleriyle değerler bütünleştirildi. Değerlerin edinim sürecinde değer telkini, değer açıklama, değer analizi, ahlaki ikilem, eylem öğrenme ve gözlem yoluyla öğrenme gibi yaklaşımlardan yararlanılması gerektiği belirtildi.

Okullarda “bilim şölenleri” ile “sosyalfest” etkinlikleri yapılacak

Programlarda, her sınıf düzeyinin son öğrenme çıktısı “kanıta dayalı sorgulama” ve “araÅŸtırma becerisi”nin tüm aÅŸamalarının kullanıldığı bir yapıda düzenlendi.

Öğrencilerin, öğretmenleri rehberliğinde araştırma raporları hazırlamaları ve yıl sonu faaliyetlerine temel oluşturacak uygulamaların yapıldığı panel, seminer, bilim şöleni, proje fuarı, sosyalfest gibi etkinliklerle sunmaları istendi.

Kaynak: AA