ABD, Kanada, Meksika ve Çin’e uyguladığı tarifelerle ticaret savaşının fitilini ateÅŸledi

ABD BaÅŸkanı Donald Trump’ın ülkenin en büyük ticaret partnerlerinden Kanada ile Meksika’ya yüzde 25, Çin’e de ek yüzde 10 gümrük vergisi getirmesi, ABD’nin bu ülkelerden yaptığı yaklaşık 1,5 trilyon dolarlık ithalatı kesintiye uÄŸratacak.

Trump, seçim kampanyasında vaat ettiÄŸi Kanada, Meksika ve Çin’den ithal edilen ürünlere tarife getirme sözünü yerine getirdi.

ABD BaÅŸkanının buna yönelik imzaladığı kararname ile Kanada ve Meksika’dan yapılan ithalata yüzde 25, Çin’den yapılan ithalata ise yüzde 10 ek gümrük vergisi getirildi.

Kararnamede, Kanada’dan ithal edilen enerji kaynaklarına ise yüzde 10’luk daha düşük bir tarife uygulanacağı belirtilirken, tarifelerin 4 Åžubat ABD yerel saatiyle gece yarısından sonra yürürlüğe gireceÄŸi kaydedildi.

Öte yandan, bir “misilleme maddesi” de içeren kararnamede, söz konusu ülkelerin misilleme yapmayı seçmesi halinde tarifelerin artırılabileceÄŸi aktarıldı.

Trump, bu ülkelerden ABD’ye olan düzensiz göç ve fentanil akışı ile ticaret açıklarını bu tarifelerin gerekçesi olarak gösterdi.

“ABD dünyanın en yüksek mal ticareti açığını veriyor”

Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, ticaretin Kanada’nın Gayrisafi Yurt İçi Hasılasının (GSYH) yüzde 67’sini, Meksika’nın yüzde 73’ünü ve Çin’in yüzde 37’sini oluÅŸtururken, ABD’de bu oranın yalnızca yüzde 24 olduÄŸu ifade edildi. Açıklamada, ancak 2023’te, ABD’nin 1 trilyon doların üzerindeki mal ticareti açığının dünyadaki en yüksek ticaret açığı olduÄŸu aktarıldı.

Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada da bu kararın, düzensiz göçmenleri ve fentanil dahil Amerikan vatandaşlarını ölümüne sebep olan uyuşturucuların büyük tehdit oluşturması nedeniyle Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası aracılığıyla uygulandığını belirtti.

ABD BaÅŸkanı Trump, “Amerikalıları korumalıyız ve BaÅŸkan olarak tüm vatandaÅŸların güvenliÄŸini saÄŸlamak benim görevim. Seçim kampanyamda, yasa dışı göçmenler ve uyuÅŸturucuların sınırlarımızdan akışını durdurma sözü verdim ve Amerikalılar buna ezici bir çoÄŸunlukla oy verdi.” deÄŸerlendirmesinde bulundu.

ABD bu üç ülkeye 2023’te 450 milyar doların üzerinde açık verdi

Trump’ın tarife getirdiÄŸi Kanada, Meksika ve Çin’in ülkenin en büyük üç ticaret partneri olması dikkati çekti.

AA muhabirinin ABD Ticaret Bakanlığı verilerinden derlediÄŸi bilgilere göre, ABD 2023’te toplam dış ticaretinin yüzde 13,3’ünü Kanada, yüzde 12,9’unu Meksika ve yüzde 9,3’ünü Çin ile gerçekleÅŸtirdi. Böylelikle söz konusu üç ülke ABD’nin dış ticaretinden toplam yüzde 35,5 pay aldı.

ABD, Kanada’ya 2023’te 440,9 milyar dolarlık mal ve hizmet ihraç ederken, bu ülkeden gerçekleÅŸtirdiÄŸi ithalat da 481,6 milyar dolar olarak hesaplandı.

Aynı dönemde Meksika’ya 367,2 milyar dolarlık ihracat yapan ABD’nin bu ülkeden ithal ettiÄŸi mal ve hizmetlerin tutarı 529,3 milyar dolar oldu.

ABD’nin 195,5 milyar dolar ihracat yaptığı Çin’den de 447,7 milyar dolarlık mal ve hizmet ithal edildi.

Buna göre, ABD’nin söz konusu ülkelerden toplam ithalatı 1,5 trilyon dolara yaklaÅŸtı.

ABD’nin 2024’ün ilk üç çeyreÄŸinde Kanada, Meksika ve Çin’den ithalatı ise 1,1 trilyon dolar olarak kaydedildi.

ABD, Kanada’ya 40,7 milyar dolar, Meksika’ya 162,1 milyar dolar ve Çin’e 252,2 olmak üzere bu üç ülkeye 450 milyar doların üzerinde dış ticaret açığı verdi.

Kanada ve Meksika ihracatının yaklaşık yüzde 80’ini ABD’ye gerçekleÅŸtiriyor

Öte yandan, Uluslararası Ticaret Merkezi verilerine göre, ABD Kanada ile Meksika’nın en önemli ticaret ortağı konumunda yer aldı.

Çin toplam ihracatının yüzde 14,8’ini ABD’ye gerçekleÅŸtirirken, ABD’nin Kanada’nın ihracatından aldığı pay yüzde 77,6 ve Meksika’nın ihracatından aldığı pay yüzde 79,6 olarak dikkati çekti.

Ekonomistler, Kanada’nın ABD’nin en büyük ham petrol tedarikçisi olduÄŸunu, ayrıca hem Kanada hem de Meksika’nın ülkeye önemli miktarda otomobil sattığını belirtti.

ABD’nin özellikle enerji ve otomotiv sektörlerinde Kanada ve Meksika ürünlerinin büyük bir alıcısı olması nedeniyle söz konusu sektörlerde büyük dalgalanmalar olabileceÄŸine iÅŸaret eden ekonomistler, tarifelerin Meksika’yı ABD pazarına düşük maliyetli üretim kapısı olarak kullanan birçok Asyalı otomobil ve elektronik üreticisi gibi denizaşırı ÅŸirketler için de sorun yaratabileceÄŸini ifade etti.

En çok etkilenmesi beklenen sektörlerin başında otomotiv geliyor

Tarifelerin başta otomotiv ve enerji olmak üzere, tarımdan imalata çeşitli sektörleri etkilemesi ve fiyat artışlarına neden olması bekleniyor.

S&P Global Ratings’in analizine göre, ABD’nin tarifelerinden en çok etkilenecek sektörlerin Meksika’da otomotiv ve elektronik ekipmanlar, Kanada’da ise kağıt ürünleri, kauçuk, plastik gibi emtia ile ilgili iÅŸleme sektörlerinin olması bekleniyor. Tarifelerin bu sektörlerdeki üretim üzerinde aÅŸağı yönlü baskı yaratabileceÄŸi belirtiliyor.

Kanada ve Meksika’nın karşı tarifeler uygulaması halinde ise ABD’nin tarım ve balıkçılık, metaller ile otomotiv sektörlerinin en çok darbeyi alacağı öngörülüyor.

Kanada Merkez Bankasının tarifelerin potansiyel etkilerinin deÄŸerlendirildiÄŸi raporunda, tariflerin, nihai malları üretmek için kullanılan ara girdileri ithal eden ABD’li iÅŸletmeler için maliyetleri artıracağı, buradaki yüksek maliyetlerin de genellikle tüketicilere yansıtılacağı belirtiliyor. Çalışmada, bu durumun özellikle otomotiv sektörünü etkileyebileceÄŸi kaydediliyor.

S&P Global Mobility’nin analizine göre de tarifelerin otomotiv endüstrisi üzerinde büyük bir etkiye sahip olması bekleniyor.

Kanada ve Meksika’da yaklaşık 5,3 milyon hafif araç üretiliyor ve bunların yaklaşık yüzde 70’i ABD pazarına gidiyor. ABD’de üretilen araçların çoÄŸu, Kanada veya Meksika kaynaklı bileÅŸen setlerini kullanıyor. Bu bileÅŸenlere de gümrük vergisi uygulanmasının ABD’de üretilen araçların maliyetleri artıracağı kaydediliyor.

ABD’nin 2024’te Kanada ve Meksika’dan yaklaşık 3,6 milyon hafif araç ithal ettiÄŸi ve bunun da ABD’de satılan tüm araçların yüzde 22’sini oluÅŸturduÄŸu kayıtlarda yer alıyor. Meksika ÅŸu anda Japonya, Güney Kore ve tüm Avrupa’yı geçerek ABD’nin hafif araç ithalatının en büyük kaynağını oluÅŸturuyor.

Tarifelerin, Kuzey Amerika’da önemli üretim operasyonları olan ÅŸirketlerin kazançlarını da olumsuz etkileyebileceÄŸi belirtiliyor. Ford ve GM yaklaşık 100 yıldır Kanada ve Meksika’da, Volkswagen de 1967’den bu yana Meksika’da araç üretiyor. Nissan, Stellantis, Honda, Toyota ve Hyundai gibi otomobil üreticileri de tarifelerden etkilenmesi beklenen firmalar arasında yer alıyor.

Tarifelerin yüksek enflasyona yol açmasından endişe ediliyor

Tedarik zincirinde aksamalara ve maliyetlerde artışa yol açması beklenen tarifelerin tüketicilere ise yüksek enflasyon olarak yansımasından endişe duyuluyor.

BoC’nin raporunda, tarifelerin Kanada ve ABD ekonomileri için son derece yıkıcı olabileceÄŸi ve bunun misilleme tarifeler dahil karşı önlemler alınmasına yol açabileceÄŸi belirtiliyor.

Tarifelerin tüketicilerin ithal mallar için ödediği fiyatları artırarak daha yüksek enflasyona yol açacağı uyarısında bulunuyor.

Misilleme tarifelerin ise ABD’nin ihracatından önemli ölçüde uzaklaşılmasına neden olacağı, bunun da ABD’nin ekonomik büyümesini yavaÅŸlatacağı kaydediliyor.

Tax Foundation’ın verilerine göre, Trump yönetiminin tarifelerinin ekonomik çıktıyı yüzde 0,4 azaltacağı ve vergileri 2025-2034 yıllar arasında 1,2 trilyon dolar artıracağı öngörülüyor.

Kaynak: AA