ABD BaÅŸkanı Trump, göreve geldikten sonra Rusya’ya karşı “diplomasi ve öfke” arasında gidip geldi

“Anında barış” vaatlerinden “nükleer tehditlere” uzanan diplomatik iniÅŸ çıkışlar, 15 AÄŸustos’ta Alaska’da küresel jeopolitiÄŸin gidiÅŸatını deÄŸiÅŸtirebilecek Trump-Putin zirvesine yol açtı.

ABD BaÅŸkanı Donald Trump’ın Rusya-Ukrayna savaşını “bir günde” sona erdirme yönündeki vaatleriyle baÅŸlayan barış süreci, birkaç ay içinde “tehditler, gümrük vergileri ve ABD nükleer denizaltılarının Rus sularına konuÅŸlandırılmasıyla birlikte” ABD-Rusya iliÅŸkilerinin yakın tarihteki en çalkantılı dönemlerinden birine dönüştü.

Göreve geldiÄŸinden beri Trump’ın Moskova yönetimine yaklaşımı, Rusya Devlet BaÅŸkanı Vladimir Putin ile ilk dönemdeki iyi niyet ve müzakerelerdeki ilerlemeler ile Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırılarıyla yaÅŸanan ani kopuÅŸlarla ÅŸekillendi ve iyimserlikten çatışmaya keskin bir ÅŸekilde gidip geldi.

Ancak iki taraf, hızla büyüyen bir uçurumu kapatmayı baÅŸardı ve 15 AÄŸustos’ta Alaska’da küresel jeopolitiÄŸin gidiÅŸatını deÄŸiÅŸtirebilecek yüksek riskli bir zirveye zemin hazırladı.

Seçim kampanyası güveni erken diplomasiye yöneliyor

Donald Trump’ın 2024 baÅŸkanlık kampanyası, seçilirse Ukrayna savaşını 24 saat içinde çözeceÄŸine dair tekrarlanan söylemlerine sahne oldu ve Mayıs 2023’te CNN’e verdiÄŸi demeçte, “BaÅŸkan olursam, bu savaşı bir gün, 24 saat içinde çözeceÄŸim.” dedi.

Trump’ın kendine olan bu güveni, baÅŸkanlığına da yansıdı. Åžubat baÅŸlarında Trump, Putin ile olan “iyi iliÅŸkisini” överek, Rus liderin “insanların ölmesini durdurmak istediÄŸini” iddia etti.

Putin ile 12 Åžubat’ta ilk doÄŸrudan temasları olan 90 dakikalık telefon görüşmesi Trump tarafından “uzun ve oldukça verimli” olarak nitelendirildi ve her iki taraf da derhal müzakerelere baÅŸlamayı kabul etti.

Trump, ÅŸubat sonlarında gazetecilere, “Görüşmeler çok iyi gidiyor.” demiÅŸti. Martta Beyaz Saray, ikili iliÅŸkilerin iyileÅŸmesinin “büyük faydalarını” överek anlatmıştı.

Başkan Trump, bunların üzerine, nihai anlaşmanın birçok unsuru üzerinde anlaşmaya varıldığını ancak daha çok şeyin kaldığını belirtmişti.

ABD ve Rusya arasında ÅŸubatta, Suudi Arabistan’ın baÅŸkenti Riyad’daki teknik görüşmeler, güvenli geçiÅŸi saÄŸlama, güç kullanımından kaçınma ve ticari gemilerin askeri amaçlarla kullanılmasını engelleme taahhütleri de dahil olmak üzere Karadeniz seyrüseferi konusunda anlaÅŸmaların yapılmasıyla sonuçlandı.

Washington yönetimi ayrıca, daha geniş kapsamlı barış çabalarının bir parçası olarak Moskova yönetiminin belirli küresel pazarlara erişimini yeniden sağlamasına yardımcı olmayı da kabul etti.

Dönüm noktası: Rusya’nın en büyük hava saldırısı

Mayıs ortasına kadar iki ülke arasında iliÅŸkiler “olumlu” seyretti.

19 Mayıs’ta Putin ile yaptığı iki saatlik telefon görüşmesinin ardından Trump, görüşmeyi “mükemmel” olarak nitelendirdi ve savaÅŸ sona ererse ABD ile Rusya arasında “büyük ölçekli ticaretin” mümkün olduÄŸunu söyledi.

Rus kuvvetlerinin mayıs sonlarında savaşın en büyük hava saldırısını baÅŸlatarak Ukrayna ÅŸehirlerine 350’den fazla insansız hava aracı ve füze fırlatması, en az 12 kiÅŸinin ölümüne yol açmasıyla iki ülke arasındaki “iyimserlik”, günler sonra kırıldı.

Trump, 25 Mayıs’ta “Onu uzun zamandır tanıyorum, her zaman iyi anlaşırım ama ÅŸehirlere roket atıp insanları öldürüyor.” dedi.

Sonraki gün Trump’ın söylemi daha da sertleÅŸerek “Rusya Devlet BaÅŸkanı Vladimir Putin ile her zaman çok iyi bir iliÅŸkim oldu ama ona bir ÅŸeyler oldu. Tam anlamıyla çıldırdı. Gereksiz yere birçok insanı öldürdü. Sadece askerlerden bahsetmiyorum bile.” ifadesini kullandı.

Putin’in “ateÅŸle oynadığı” konusunda uyarıda bulunan Trump, devam eden füze saldırılarının kışkırtma riski taşıdığını ima ederek, “Vladimir Putin’in fark etmediÄŸi ÅŸey, ben olmasaydım Rusya’nın başına çok kötü ÅŸeyler gelmiÅŸ olacağı.” ifadesini kullandı.

Gergin diyaloglara raÄŸmen Putin, 14 Haziran’da Trump’ı arayıp doÄŸum gününü kutladı. Ä°kili arasındaki görüşmeyi deÄŸerlendiren Trump, “Ä°yi bir görüşmeydi ancak hemen barışa yol açacak bir görüşme deÄŸildi.” dedi.

Artan baskı gölgesinde gümrük vergileri ve son gelişmeler

Temmuza gelindiÄŸinde ise hayal kırıklığı belirginleÅŸti. Oval Ofis’te NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile bir araya gelen Trump, “Bu iÅŸin nasıl yapılacağı konusunda Putin’le çok konuÅŸuyorum. Sonra füzeler Kiev’e veya baÅŸka bir ÅŸehre fırlatılıyor. KonuÅŸmaların hiçbir anlamı yok.” diyerek tepki gösterdi.

Trump bu geliÅŸmelerin üzerine ikincil tarifeler için planlarını açıkladı ve Rusya’ya barış için 50 günlük bir süre verdi. ABD BaÅŸkanı daha sonra 28 Temmuz’da Ä°skoçya’da Ä°ngiltere BaÅŸbakanı Keir Starmer ile düzenlediÄŸi basın toplantısında bu süreyi “yaklaşık 10-12 güne” indirdi.

BaÅŸkan Trump, Rusya’nın eylemlerini “iÄŸrenç, durdurulması gereken bir ÅŸey ve rezalet” olarak tanımlayıp kınayarak “BaÅŸkan Putin’le ilgili hayal kırıklığına uÄŸradım, hem de çok.” dedi.

Nükleer tehditler ve diplomasiye “çekingen” dönüş

AÄŸustosta, Rusya Federasyonu Güvenlik Konseyi BaÅŸkan Yardımcısı ve eski Rusya Devlet BaÅŸkanı Dimitri Medvedev’in Rusya’nın nükleer kapasitesi hakkında yaptığı açıklamaların ardından gerilim tırmandı.

Trump, “aptalca ve kışkırtıcı” olarak tanımladığı açıklamaların bundan daha fazlası olması ihtimaline karşı, iki nükleer denizaltının uygun bölgelere konuÅŸlandırılmasını emrederek yanıt verdi ve günler sonra gemilerin “olması gereken yere ulaÅŸtığını” doÄŸruladı.

Askeri söylemlere raÄŸmen görüşmeler hiçbir zaman tamamen bitmedi. 6 AÄŸustos’ta Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff, Putin ile ABD BaÅŸkanı’nın “oldukça verimli” olarak nitelendirdiÄŸi ve “büyük ilerleme” kaydedildiÄŸini belirttiÄŸi bir görüşme gerçekleÅŸtirdi.

Witkoff’un ziyaretinin ardından bir Beyaz Saray yetkilisi, Trump-Putin görüşmesinin “gelecek haftaya” kadar erken bir tarihte gerçekleÅŸebileceÄŸini doÄŸruladı ve Putin, BirleÅŸik Arap Emirlikleri’ni (BAE) görüşme için “uygun bir yer” olarak önerdi.

Trump, daha sonra 15 AÄŸustos’ta ABD’nin Alaska eyaletinde Putin ile görüşeceÄŸini duyurdu. ABD BaÅŸkanı, Putin’in Ukrayna savaşını sona erdirme önerisini gözden geçireceÄŸini ve Rusya ile Ukrayna devlet baÅŸkanları arasında görüşme ayarlamak için çalışacağını söyledi.

Kaynak: AA