Migrenin beyindeki görsel işlemleme ve ağrı mekanizmalarıyla ilişkisi ortaya kondu

Nörobilim ve Nöroteknoloji Mükemmeliyet Ortak Uygulama ve Araştırma Merkezince yürütülen çalışmayla migrenli beyinde tekrarlayan uyaranların filtrelenemediği ve doğrudan ağrı mekanizmalarıyla ilişkilendirildiğinin ilk kez gösterildiği bildirildi.

Nörobilim ve Nöroteknoloji Mükemmeliyet Ortak Uygulama ve Araştırma Merkezi (NÖROM) tarafından yürütülen çalışmayla migrenin yalnızca baş ağrısıyla sınırlı olmadığı, beyindeki görsel işlemleme ve ağrı mekanizmalarıyla yakından ilişkili olduğu ortaya konuldu.

Yükseköğretim Kurulundan (YÖK) yapılan açıklamaya göre, NÖROM bünyesinde yürütülen ve Ankara Ãœniversitesi araÅŸtırmacılarının katkı sunduÄŸu çalışma, nörobilim alanının saygın dergilerinden The Journal of Headache and Pain’de yayımlandı.

NÖROM, migrenin yalnızca baÅŸ aÄŸrısıyla sınırlı olmadığını, beyindeki görsel iÅŸlemleme ve aÄŸrı mekanizmalarıyla yakından iliÅŸkili olduÄŸunu Türkiye’de yürütülen nörogörüntüleme çalışmasıyla ortaya koydu.

Çalışmada, migrenli bireylerin tekrarlayan görsel uyaranlara karşı alışma (habitüasyon) geliÅŸtiremediÄŸi ve bu uyaranların beyin tarafından sürekli “önemli” olarak kodlandığı belirlendi.

30’u migren hastası, 29’u saÄŸlıklı olmak üzere toplam 59 kadın katılımcının incelendiÄŸi çalışmada, bireylerin atak döneminde olmamasına raÄŸmen görsel uyaranlara karşı farklı beyin tepkileri verdiÄŸi tespit edildi.

“Migrenli beyin, normal beynin aksine tepkiyi giderek artırıyor”

Açıklamada görüşlerine yer verilen NÖROM Müdürü Prof. Dr. Hayrunnisa Bolay Belen, araştırma sonucu ortaya çıkan bulguların literatürde ilk kez ortaya konduğunu belirtti.

Normal insan beyninde tekrarlayan uyarı geldiğinde beynin buna verdiği tepkiyi azalttığına dikkati çeken Belen, migrenli beynin normal beynin aksine tepkiyi giderek artırmaya başladığını ifade etti.

Bu artışın görsel iÅŸlemenin yapıldığı beynin arka kısmında deÄŸil, aksine beynin en ön kısmında bulunan ve üst düzey kontrol merkezi olan orbitofrontal bölgede gerçekleÅŸmesinin son derece önemli olduÄŸunu aktaran Belen, “Burası görmenin üst düzey kontrol merkezi ve aynı zamanda da gelen uyarıya zararlı, faydalı ya da duygusal bir deÄŸer biçen yer.” bilgisini verdi.

Çalışmayla migrenli beyinde tekrarlayan uyaranların filtrelenemediÄŸini ve doÄŸrudan aÄŸrı mekanizmalarıyla iliÅŸkilendirildiÄŸini ilk kez göstermiÅŸ olduklarının altını çizen Belen, “Sorun, tekrarlayan uyarıların gereksiz ya da önemsiz olan uyarıyı filtreleme sisteminde bir problem gibi görünüyor ve de ilk kez beynin ön kısmında da bununla ilgili bir yerin yer aldığını görüyoruz. Bunu biz kanıtladık.” açıklamasını yaptı.

Belen, çalışmanın deney aşamasında, migrenli ve migrensiz katılımcıların günlük hayatta karşılaştıkları sorunlara benzer görevler vererek MR cihazından bulgular elde ettiklerini vurguladı.

Migren hastalarının yaÅŸam kalitesinin artırılması için marketlerde ya da alışveriÅŸ merkezlerindeki ışıkların ÅŸiddetinin azaltılabileceÄŸi önerisinde bulunan Belen, “Buralardaki yatay çizgiler ya da çizgili olan ışıkların rahatsız ettiÄŸini migrenli hastalar özellikle söylüyor. Burada bir deÄŸiÅŸim baÅŸlatılabilir. Bunlar toplumun tamamının huzuru için önemli.” ifadelerini kullandı.

“Bu bulgu migren hastalarında ışığa duyarlılığı açıklamaya yardımcı oluyor”

AraÅŸtırmanın yürütücülerinden Ankara Ãœniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı Öğretim Ãœyesi Dr. Sertaç Ãœstün ise migrenin duyusal iÅŸleme boyutuna dikkati çekerek, “Migren sadece bir baÅŸ aÄŸrısı hastalığı olarak düşünülebiliyor ama migrende çeÅŸitli görsel uyaranların rahatsızlık verdiÄŸi, farklı ÅŸekillerde algılandığı hastalar tarafından rapor ediliyor.” bilgisini paylaÅŸtı.

Doktora sonrası araştırmacı Dr. İlkem Güzel de alt düzey görsel işlemleme bölgelerinin doğrudan ağrı bölgesiyle ilişkili olduğunu tespit ettiklerini belirterek, bu bulgunun migren hastalarında ışığa duyarlılığı açıklamaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Araştırmada görev alan doktora öğrencisi Ceren Onlat ise migren hastalarının sıklıkla rahatsızlık duyduğu görsel uyaranların laboratuvar ortamında gerçek hayatla ilişkilendirilerek kullanıldığını ve araştırmanın ekolojik geçerliliğini artıracak bir deney tasarımı geliştirildiğini kaydetti.

Kaynak: AA