Türk savunma sanayisinde 2024’te, milli muharip uçak KAAN’ın ilk uçuşunu yapması, TB3 SİHA’nın kısa pistli bir gemiden iniş ve kalkış yapmayı başaran ilk insansız hava aracı olması gibi önemli gelişmeler yaşandı.

Türk savunma sanayisinde 2024’te, milli muharip uçak KAAN’ın ilk uçuşunu yapması, TB3 SİHA’nın kısa pistli bir gemiden iniş ve kalkış yapmayı başaran ilk insansız hava aracı olması ve ilk askeri turbofan motoru TF6000’ın ilk kez çalıştırılması gibi önemli gelişmeler yaşandı.

AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, Türkiye’de 2024’te savunma sanayisinde tarihe geçecek pek çok önemli gelişme yaşandı.

Bu gelişmelerden biri insansız hava araçları alanında oldu. Türkiye son yıllardaki başarılı performansı ile dünyanın en büyük İHA-SİHA tedarikçisi haline geldi.

ABD merkezli kuruluş CNAS’ın raporuna göre, Çin, Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri 2018’den bu yana, 40 farklı ülkeye toplam 69 silahlı askeri İHA satışı gerçekleştirdi. Türkiye bu satışların yüzde 65’ini gerçekleştirirken, Çin yüzde 26, Amerika Birleşik Devletleri ise yalnızca yüzde 8 satış yapabildi.

TB3 SİHA dünya tarihine geçti

İHA-SİHA alanında yaşanan bir diğer önemli gelişme Bayraktar TB3 SİHA’nın kısa pistli bir gemiden iniş ve kalkış yapmayı başaran ilk insansız hava aracı olarak dünya havacılık tarihine geçmesi oldu.

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) tarafından milli imkanlarla geliştirilen delta kanat yapısındaki ANKA III halka açık ilk uçuşunu TEKNOFEST Adana’da gerçekleştirdi. ANKA III katılımcılar tarafından büyük bir ilgi ile takip edildi.

“Türkiye’nin ilk milli silahlı insansız hava aracı (SİHA)” ve “en fazla ülke tarafından tercih edilen SİHA” unvanlarına sahip Bayraktar TB2, bu yıl başarılarına bir yenisini daha ekledi. Bayraktar TB2, 2024’te 1 milyon uçuş saatini aşarak yeni bir rekora imza attı.

2024 yılı, Türk Havacılık ve Uzay Sanayi (TUSAŞ) tarafından geliştirilen jet motorlu eğitim uçağı HÜRJET için de çok hareketli geçti.

Ağustos ayında 100’üncü test uçuşunu başarıyla gerçekleştiren HÜRJET, eylül ayında da Uluslararası Mısır Havacılık Fuarı kapsamında ülkenin en önemli tarihi sembollerinden olan piramitlerin üzerinde uçuş gerçekleştirdi.

KAAN ilk uçuşunu yaptı

2024 yılı Türkiye’nin 5. nesil savaş uçağı KAAN için de önemli kilometre taşlarından birinin geçildiği bir yıl olarak kayıtlara geçti. Milli muharip uçak, bu yıl ilk uçuşunu gerçekleştirerek göklerde boy gösterdi.

KAAN projesi sayesinde Türkiye, savaş uçağı tasarımı ve üretimi konusunda dünyanın sayılı ülkeleri arasına girme yolunda önemli bir adım atıyor.

KAAN Türkiye’yi, dünyada 5. nesil uçağı üretebilen az sayıdaki ülke arasına sokacak. KAAN’ın 2028’de Türk Hava Kuvvetleri envanterine girmesi bekleniyor.

KIZILELMA ve ANKA-3’e gücünü verecek TF6000 ilk kez çalıştırıldı

2024 yılı savunma sanayisinde yerlileşmenin en önemli adımlarından biri olan yerli motor çalışmaları için çok önemli bir gelişmeye şahitlik yaptı.

Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) himayesinde başlatılan ve TUSAŞ Motor Sanayi AŞ (TEI) sorumluluğunda yürütülen proje kapsamında, Türkiye’nin ilk askeri turbofan motoru TF6000 başarıyla çalıştırıldı.

TF6000 Projesi ile Türkiye ilk kez askeri bir turbofan uçak motorunu çalıştırmış oldu. Test sürecinin sonunda KIZILELMA ve ANKA-3 gücünü TF6000’den almış olacak.

Savunma sanayisi ihracatında rekor kırıldı

2024 yılı savunma sanayisinin ihracat rakamları açısından rekorlarla dolu bir yıl olarak dikkati çekti. Savunma ve havacılık sanayisi ürünleri ihracatı 11 aylık dönemde 5 milyar 761 milyon dolara yükselerek yeni bir rekora imza attı. Savunma sanayisinin son 12 aylık ihracatı ise yüzde 18,4’lük artışla 6 milyar 479 milyon dolar oldu.

Öte yandan ihracattaki başarılara bir yenisi de yılın son ayında geldi. Türkiye ile İspanya arasında Jet Eğitim Uçağı Projesi’ne yönelik işbirliğinin temelini oluşturacak mutabakat zaptı, Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı ile İspanya Savunma Bakanlığı arasında imzalandı.

Önemli bir ihracat haberi de yılın son günlerinde Türk savunma sanayisinin devlerinden biri olan ASELSAN’dan geldi. ASELSAN, Avrupa Birliği’nde yerleşik bir müşterisi ile kara silah sistemlerinin doğrudan satışına ilişkin toplam tutarı 50,8 milyon avro olan ihracat sözleşmesi imzaladı.

İlk 100’e 3 Türk şirketi adını yazdırdı

Türk savunma sanayisi şirketleri geçen yıl dünyada en çok silah ve askeri hizmet satışı yapan ilk 100 savunma sanayisi şirketi listesine girmeyi başardı.

Listede ASELSAN 54, Baykar 69 ve Türk Havacılık Uzay Sanayii 78’inci sırada yer aldı. Türk şirketlerinin toplam gelirleri geçen yıl 2022’ye göre yüzde 24 artarak 6 milyar dolara ulaştı.

SAHA EXPO 2024’te 6,2 milyar dolarlık sözleşme imzalandı

Bu yıl savunma sanayisi fuarları da katılımcılardan büyük ilgi gördü. Adana’da düzenlenen Havacılık, Uzay ve Teknoloji Festivali TEKNOFEST 1 milyon 100 bin ziyaretçiyi ağırladı.

TEKNOFEST’in ardından düzenlenen SAHA EXPO 2024 de katılımcılardan yoğun ilgi gördü. SAHA EXPO 2024’te gerçekleştirilen 133 imza töreninde 4,6 milyar doları ihracat olmak üzere toplam 6,2 milyar dolarlık sözleşme imzalanarak ekonomiye büyük katkı sağlandı.

2024 yılında ayrıca, “Bilgisayar Destekli Komuta Yeri” ve “Fiili Atışlı Arazi Safhası” olmak üzere iki safha halinde gerçekleştirilen EFES-2024 Tatbikatı da başarıyla gerçekleştirildi.

Çelik Kubbe’nin caydırıcı gücü ROKETSAN’ın SİPER Ürün-1’i envantere girdi

Türkiye’nin hava savunma sistemi “Çelik Kubbe”nin caydırıcı gücü uzun menzilli bölge hava savunma sistemi SİPER Ürün-1’in Türk Silahlı Kuvvetleri envanterine dahil olması yılın en önemli gelişmelerinden biri oldu.

Hava savunmasında yaşanan gelişmelere ek olarak denizlerin güvenliği için de önemli gelişmeler yaşandı. Türk Savunma Sanayisi üstün özellikli 4 gemiyi daha TSK’ya teslim etti.

TCG Derya, TCG İstanbul, Marlin SİDA ve TCG Arif Ekmekçi gemilerinin hizmete alınması ile donanmanın caydırıcılığına büyük katkı sağlandı.

Selçuk Bayraktar vergi rekortmeni oldu

Bu yıl açıklanan 2023 yılı vergi rekortmenleri listesine yine savunma sanayisi damga vurdu. Türkiye’nin 2023 yılı gelir vergisi rekortmeni Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar olurken, ikinci sırada Haluk Bayraktar, üçüncü sırada Mustafa Rahmi Koç yer aldı.

Selçuk ve Haluk Bayraktar, 2021’den 2023’e kadar arka arkaya en çok gelir vergisi ödeyen kişiler olurken, 2021’den bu yana ödedikleri vergi miktarında yaklaşık 12 katlık artış gerçekleşti.

Kamuda AR-GE harcamalarında en yüksek pay savunma sanayisinin

Kamu AR-GE harcamaları içindeki payı 2023 itibarıyla en yüksek olan sektör yüzde 43 ile savunma sanayisi oldu.

SER Akademi “Türkiye 2024 Ar-Ge ve İnovasyon Raporu”nu yayımladı.

Akademinin Genel Müdürü Ömer Özdinç, 5’incisi bu yıl hazırlanan raporun detaylarına ilişkin yazılı açıklama yaptı.

Özdinç, ulusal ve uluslararası onlarca veri setinden çıkan sonuçlar ışığında raporu hazırladıklarını belirtti.

Her yıl Türkiye’deki AR-GE ve inovasyon faaliyetlerinin fotoğrafını çekmeye çalıştıklarını bildiren Özdinç, yüksek teknoloji ve yazılım sektöründeki hızlı yükselişe işaret etti.

Özdinç, söz konusu alanlarda özel sektörün daha fazla katma değer üretmeye başladığına dikkati çekerek, anılan alanlarda. kat edilecek uzun bir yol olduğunu vurguladı.

“Türkiye’de AR-GE çalışanlarının sayısı 400 bine yaklaştı”

Raporda yer alan bilgilere de değinen Özdinç, “Türkiye’de AR-GE çalışanlarının sayısı 2023’te önceki yıllara göre daha düşük bir artışla 400 bine yaklaştı. Özel sektördeki AR-GE çalışanları yüzde 8,8 artış göstererek 207 bine ulaşırken, kamu sektöründeki araştırmacı sayısı yüzde 7 düştü.” değerlendirmesinde bulundu.

Özdinç, imalat sektörü içinde en çok artışın havacılıkta görüldüğüne işaret ederek, bu sektörü “Türk inovasyon sisteminin parlayan yıldızı” olarak tanımladı.

Kamuda AR-GE harcamalarında en yüksek pay savunmanın

Özdinç, kamunun AR-GE yatırımlarının yüzde 167 artırdığını bildirerek, “Kamu AR-GE harcamalarının toplamı içindeki payını en çok artıran sektör yüzde 43 ile savunma sanayisi oldu.” ifadesini kullandı.

Bu sektörü tarım ile yeryüzünün keşfi ve kullanımı alanlarının izlediğini belirten Özdinç, yükseköğretim harcamalarının kamu ve ticari kesime kıyasla daha az arttığına dikkati çekti.

Özdinç, AR-GE harcamaların bölgelere göre dağılımına da değinerek Batı Anadolu’nun (Ankara-Konya) bu kategoride birinci olduğunu, bu anlamda İstanbul ile farkın açıldığını bildirdi.

AR-GE harcamalarının, yüzde 90 oranında artarak, gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYH) içindeki oranının yüzde 1,42’ye çıktığını belirten Özdinç, “GSYH içindeki AR-GE harcamalarının oranı bakımından Türkiye, OECD ülkeleri içinde 28. oldu, 5 yıllık artış göz önünde bulundurulduğunda da 21. sırayı aldı. Harcamalarda yüksek artış olmasına rağmen bu göstergenin çok artmamasının önemli sebeplerinden birisi de GSYH’de yaşanan yüksek artıştır.” ifadelerini kullandı.

“Teknoparklardaki firma sayısı 10 bini aştı”

Teknoparklardaki firma sayısının 10 bini, istihdam sayısının 100 bini geçtiğine işaret eden Özdinç, bu bölgelerde ihracat tutarının yıllık yüzde 67 artışla 2 milyar dolara yükseldiğini vurguladı.

Özdinç, Türkiye’nin Küresel İnovasyon Endeksi’ndeki sıralamasının yükseldiğine dikkati çekerek, bu iyileşmenin, ülkede AR-GE ve inovasyon sistemindeki yapısal dönüşümün sonucu olduğunu belirtti.

İmalat sektörünün ihracatının arttığını, şirket karlılık oranında ise değişim yaşanmadığını ifade eden Özdinç, yüksek teknoloji sektörünün diğer teknoloji birimlerine göre yavaşlamadan en az etkilenen alan olduğunun altını çizdi.

Yazılım sektöründe KOBİ’ler öne çıkıyor

Özdinç, yüksek teknoloji sektöründe firma sayısının yüzde 8 arttığını, cironun ise dolar bazında yüzde 7 düştüğünü ifade etti.

Türkiye’nin araştırmacı sayısı açısından OECD ülkeleri içindeki yerine de dikkati çeken Özdinç, “AR-GE tam zaman eşdeğeri (TZE) personel sayısında 8. olan Türkiye, artış oranlarına bakıldığında, son bir yıllık artışta Estonya’nın ardından ikinci sırayı alırken 5 yıllık artış dikkate alındığında ise birinci sıraya yerleşti.” bilgisini paylaştı.

KOBİ’lerin yüksek teknoloji ve yazılım sektöründeki yerine de değinen Özdinç, şunları kaydetti:

“Yazılım sektöründe KOBİ’ler, 206 milyar lira ciroyla, sektördeki toplam gelirin yüzde 63’ünü, istihdamın da yüzde 76’sını oluşturdu. Bunların içinde 10 çalışandan az kişi çalıştıran mikro KOBİ’ler 40 milyar lira ciro üretti ve sektörün 4’te 1’i bu şirketlerde istihdam edildi. Yüksek teknoloji sektörlerinde ise KOBİ’ler 97 milyar lira ciroyla sektördeki toplam gelirin sadece yüzde 17’sini üretti. Sektördeki çalışanların yüzde 39’u da KOBİ’lerde çalıştı.”

Kaynak: AA