Deprem mühendisliği profesörü Rossetto: İki büyük depremin birbirini tetiklemesi çok yaygın değil

University College of London’da (UCL) deprem mühendisliÄŸi alanında çalışmalar yürüten Prof. Dr. Tizian Rossetto, KahramanmaraÅŸ merkezli depremlerin birbirini tetikleyen iki büyük deprem olduÄŸunu belirterek, “Bu çok yaygın bir durum deÄŸildir. Sismik tasarımlar yapılırken kesinlikle düşündüğümüz bir durum deÄŸildir.” dedi.

Rossetto, AA muhabirine “asrın felaketi” olarak nitelendirilen KahramanmaraÅŸ merkezli depremlerle ilgili deÄŸerlendirmelerde bulunarak, bu depremlerin özelliklerini ve yaÅŸanan benzer depremlerle olan farklarını anlattı.

Kahramanmaraş bölgesinin sismik özelliklerinin bilinen bir durum olduğuna işaret eden Rossetto, şunları söyledi:

“KahramanmaraÅŸ bölgesinin sismik özelliklerini biliyorduk. Ancak bu, çok büyük bir deprem. Aslında ilk büyük deprem, DoÄŸu Anadolu fay hattındaki ikinci büyük depremi tetikledi. Elimizde zaten yıkıcı olma özelliklerine sahip büyük bir deprem varken, onu ikinci bir büyük deprem takip etti. Bu çok yaygın bir durum deÄŸildir. Sismik tasarımlar yapılırken kesinlikle düşündüğümüz bir durum deÄŸildir.”

Tektonik plakaların birbirini iterek ya da birbirinin aksi yönde hareket ederek depremleri oluşturduğu bilgisini veren Rossetto, bu hareketlerin bir enerji ortaya çıkardığını dile getirdi.

Rossetto, bu enerjinin yıllar içinde oluştuğunun ve çok kısa sürede boşalabildiğinin altını çizdi.

KahramanmaraÅŸ merkezli depremlerin çok fazla ölüme yol açan büyük depremler olmasına iliÅŸkin Rossetto, “EÄŸer ki enerjinin biriktiÄŸi bir fay hattı zaten kırılmaya yakınsa küçük bir enerjiyle kırılabilirler. Burada da bu durum yaÅŸandı. Ä°lk depremin ortaya çıkardığı enerji ve yer sarsıntısı, ikinci fay hattının kırılmasına yol açtı. Muhtemelen ilk kırılan fay hattı bir ÅŸekilde kırılmaya yakındı ve ikinci depremi de tetikledi.” diye konuÅŸtu.

KahramanmaraÅŸ’ta San Andreas fayında oluÅŸan 1994 depreminden 30 kat daha fazla enerji ortaya çıktı

Rossetto, depremin çok fazla ölüme yol açmasına ilişkin ise tarihi yerleşimlerin bulunduğu bölgede sismik hareketlere dayanıklı olmayan çok eski yapıların bulunmasını sebep gösterirken yeni binaların da bu hareketlere uygun olmayan şekilde tasarlandığını belirtti.

“Bu kadar büyük bir depremin bu kadar ölüme yol açması ÅŸaşırtıcı deÄŸil.” diyen Rossetto, Türkiye ve Suriye’yi etkileyen depremin ABD’deki San Andreas fayı üzerinde 1994’te yaÅŸanan Northridge depremine benzer özelliklerde olduÄŸunu söyledi.

Bu depremin 6,7 ÅŸiddetinde olduÄŸunu hatırlatan Rossetto, “Ancak bu deprem, sadece 6,7 büyüklüğündeydi ve bu, enerji salınımı açısından en az 30 kat daha fazla olan 7,8’den çok daha düşük bir enerji salınımı yapar.” dedi.

Rossetto, büyük depremlerin daha büyük zararlara yol açtığına işaret ederek, bu depremlere karşı hazırlıklı olunması gerektiğinin altını çizdi.

“Bu büyüklükte bir depreme sebep olacak enerjinin uzun yıllarda birikmiÅŸ olması gerekir”

Rossetto, harita üzerinde Kahramanmaraş merkezli depremlerin oluşması ve özelliklerini de anlattı.

Anadolu, Afrika ve Arap levhalarının kesiÅŸtiÄŸi bir noktada depremlerin yaÅŸandığını kaydeden Rossetto, “Bu noktada 3 tektonik levha birleÅŸiyor ve çarpışıyor. Hareket ederek birbirlerini ittiriyorlar. Bu buluÅŸma noktasında çok fazla enerji birikiyor ve çok büyük fay hatları oluÅŸuyor. Birbirlerinin aksi yönünde hareket ediyorlar. Bu buluÅŸma noktasına ‘üçlü kavÅŸak’ diyoruz. Bu noktalar yüksek sismik hareketlere sahip noktalar.” diye konuÅŸtu.

Prof. Dr. Tizian Rossetto, Türkiye’deki deprem örneÄŸinde tektonik levhalarının sınırları boyunca artçı sarsıntıların gerçekleÅŸtiÄŸini söyledi.

“Artçı ÅŸoklar haftalarca sürebilir”

Kahramanmaraş çevresinde son büyük depremin yaklaşık 500 yıl önce gerçekleştiğini hatırlatan Rossetto, şöyle devam etti:

“Bu normal bir durum. Enerji, zaman içinde birikir ve büyük depremlere yol açar. EÄŸer çok fazla yer sarsıntısına sebep olmayan küçük depremler olursa, enerji yavaşça boÅŸalır. Åžu anki örnekte; bu büyüklükte bir depreme sebep olacak enerjinin uzun yıllarda birikmiÅŸ olması gerekir. Bu nedenle 500 yıl bu büyüklükteki depremler için normaldir.”

Rossetto, aynı fay hattı üzerindeki bir sonraki büyük depremin tarihinin tahmin edilemeyeceÄŸini vurgulayarak, “Bir sonraki 7,8 büyüklüğündeki depremin tekrar 500 yıl sonra yaÅŸanacağı kesin deÄŸil. Åžu an levhalar bir dengeye oturana kadar hareketlilik devam ediyor. Bu hareketliliÄŸi artçı sarsıntılarda görüyoruz. Büyük sarsıntı yaÅŸandı ve ÅŸu an küçük sarsıntılar yaÅŸanıyor. Artçı ÅŸoklar haftalarca sürebilir ancak kesin olarak bilemesek de daha düşük olacaktır.” deÄŸerlendirmesini yaptı.

Kaynak: AA