Hollanda’da temyiz mahkemesi, uluslararası insancıl hukuk ihlalleri sebebiyle Ä°srail’e F-35 savaÅŸ uçağı parçalarının satışının durdurulmasına karar verdi.

Lahey Temyiz Mahkemesi, verdiği kararda, uluslararası insancıl hukuk ihlalleri sebebiyle İsrail’e F-35 savaş uçağı parçalarının satışının durdurulmasına hükmetti.

Mahkemeden yapılan açıklamada, insan hakları örgütleri Oxfam Novib, PAX ve The Rights Forum’un, Ä°srail’e F-35 savaÅŸ uçağı parçalarının ihracatının durdurulması talebini reddeden mahkeme kararına iliÅŸkin temyiz talebinin kabul edildiÄŸi belirtildi.

Açıklamada, Ä°srail’in Gazze’ye yönelik saldırılarında sivillere verdiÄŸi zararı yeterince dikkate almadığı kaydedilerek, Hollanda’nın Ä°srail’e F-35 parçalarının ihracatını yedi gün içinde durdurmasına hükmedildiÄŸi bildirildi.

Ä°srail’in F-35 savaÅŸ uçaklarının Gazze Åžeridi’nde insancıl hukuku ciddi ÅŸekilde ihlal etme riskinin açık olduÄŸuna dikkat çekilen açıklamada, “Ä°srail’in saldırıları, aralarında binlerce çocuÄŸun da bulunduÄŸu sivilleri orantısız ÅŸekilde öldürmüştür.” ifadelerine yer verildi.

Hollanda’nın taraf olduÄŸu çeÅŸitli uluslararası düzenlemeler uyarınca, insancıl savaÅŸ hukukunun ciddi ÅŸekilde ihlal edilme riskinin açık olduÄŸu durumlarda askeri teçhizatın ihracatını yasaklamak zorunda olduÄŸu hatırlatılan açıklamada, bunun Hollanda’dan, Ä°srail’e hiçbir F-35 parçasının ihraç edilemeyeceÄŸi anlamına geldiÄŸi belirtildi.

Açıklamada, Hollanda Dış Ticaret Bakanlığının, Ä°srail’e F-35 savaÅŸ uçağı parçalarının satışına imkan veren 2016 tarihli ihracat lisansını durdurması gerektiÄŸi ifade edildi.

Ä°nsan hakları kuruluÅŸları Ä°srail’e F-35 parçalarının ihracatının durdurulmasını istedi

Davada insan hakları örgütleri, 4 Aralık’ta yapılan duruÅŸmalarda, Ä°srail’e F-35 parçalarının ihracatının, Ä°srail’in Gazze’de iÅŸlediÄŸi “muhtemel savaÅŸ suçlarına” Hollanda’nın ortak olması anlamına geldiÄŸini kaydetmiÅŸti.

Avukat Liesbeth Zegvield, duruÅŸmada yaptığı açıklamada, “Devlet, Ä°srail’e F-35 parçası teslimatını hemen durdurmalı.” ifadesini kullanarak, mahkemeden bu parçaların ihracatına yasak getirmesini talep etmiÅŸti.

İlk derece mahkemesi insan hakları örgütlerinin talebini reddetti

Ä°lk derece mahkemesinin 15 Aralık’taki kararında, Hollanda’nın, daha önce tesis edilen lisans kapsamında Ä°srail’e F-35 parçası satışını durdurmak zorunda olmadığı belirtilmiÅŸti.

Kararda, Hollanda’nın Ä°srail’e F-35 parçaları sevkiyatı kararı alırken, “Ä°lgili menfaatleri gözettiÄŸi ve söz konusu karara makul ÅŸekilde ulaÅŸtığı” sonucuna vardığı kaydedilmiÅŸti.

İnsan hakları örgütleri kararı temyiz etti

Lahey Temyiz Mahkemesinde 22 Ocak’ta yapılan duruÅŸmada, insan hakları örgütlerinin avukatları, Hollanda hükümetinin Ä°srail’e F-35 parçaları sevkiyatını durdurması talebini reddeden ilk derece mahkemesinin kararını bozmasını istemiÅŸti.

Ä°nsan hakları örgütlerinin avukatı Zegveld, F-35 parçalarının ihracatının, Ä°srail’in Gazze’de iÅŸlediÄŸi “muhtemel savaÅŸ suçlarına” Hollanda’nın ortak olması anlamına geldiÄŸini belirtirken, mahkemenin ilk verdiÄŸi kararda ihracatı durdurmamasının hukuken yanlış ve eksik bir deÄŸerlendirme olduÄŸunu ileri sürmüştü.

BirleÅŸmiÅŸ Milletler (BM) kuruluÅŸlarınca Gazze’de ihlaller tespit edildiÄŸini belirten Zegveld, Temyiz Mahkemesinden Hollanda’nın Ä°srail’e F-35 parçaları sevkiyatını durdurması yönünde karar almasını talep etmiÅŸti.

Hollanda devletinin avukatları ise Gazze’deki durumun henüz karmaşık olduÄŸu, ülkenin ekonomik menfaatleri için F-35 satışının gerekliliÄŸi, ikili iliÅŸkilerin önemi ve Hollanda yapmasa dahi diÄŸer ülkelerin satmaya devam edeceÄŸi ÅŸeklindeki gerekçelerle Ä°srail’e F-35 parçaları gönderilmesini durdurma zorunluluÄŸu olmadığını öne sürmüştü.

Gantz, Hollanda BaÅŸbakanı ile Ä°srail’e F-35 parçalarının ihracatının durdurulması kararını görüştü

Ä°srail SavaÅŸ Kabinesi Ãœyesi Gantz, “Hollanda BaÅŸbakanı hükümetinin, kararın (Ä°srail’e F-35 yedek parçalarının satışının durdurulması) kararını deÄŸiÅŸtirmek için çalışacağını söyledi.” dedi.

Ä°srail SavaÅŸ Kabinesi Ãœyesi Benny Gantz, X sosyal medya platformundan yaptığı açıklamada, Ä°srail’i ziyaret eden Hollanda BaÅŸbakanı Mark Rutte ile görüştüğünü duyurdu.

Rutte’nin Ä°srail’e verdiÄŸi destekten dolayı memnuniyetini ifade eden Gantz, görüşmede Hollanda mahkemesinin F-35 yedek parçalarının Ä°srail’e ihracatını yasaklama kararını ele aldıklarını kaydetti.

Gantz, Hollanda mahkemesinin, Ä°srail’e savaÅŸ uçağı parçalarının ihracatını durdurma kararına dair “Hollanda BaÅŸbakanı hükümetinin, kararı deÄŸiÅŸtirmek için çalışacağını söyledi.” ifadesini kullandı.

Ne olmuÅŸtu?

Hollanda’da temyiz mahkemesi, uluslararası insancıl hukuka yönelik ihlalleri sebebiyle Ä°srail’e F-35 savaÅŸ uçağı parçalarının satışının durdurulmasına karar vermiÅŸti.

Mahkemeden yapılan açıklamada, Ä°srail’in Gazze’ye yönelik saldırılarında sivillere verdiÄŸi zararı yeterince dikkate almadığı kaydedilerek, Hollanda’nın Ä°srail’e F-35 parçalarının ihracatını yedi gün içinde durdurmasına hükmedildiÄŸi bildirilmiÅŸti.

Ä°srail’in 7 Ekim’den bu yana Gazze Åžeridi’ne düzenlediÄŸi saldırılarda en az 12 bini çocuk, 8 bin 190’ı kadın olmak üzere 28 bin 340 Filistinli öldürüldü, 67 bin 984 kiÅŸi yaralandı.

Enkaz altında halen binlerce ölü olduğu bildirilirken, halkın sığındığı hastane ve eğitim kurumları hedef alınarak sivil altyapı da tahrip ediliyor.

Ä°spanya’nın Ä°srail’e askeri mühimmat sattığının ortaya çıkması tepkilere neden oldu

“Centro Delas” adlı dünyada barışa iliÅŸkin uluslararası çalışmalar yapan bağımsız kurumca, Comex dış ticaret sitesindeki verilerine göre yapılan açıklama doÄŸrultusunda, bir Ä°spanyol ÅŸirketinin 987 bin avro karşılığında Kasım 2023’te Ä°srail’e askeri mühimmat satışı yaptığı ortaya çıktı.

DışiÅŸleri Bakanı Albares’in ÅŸimdiye kadarki açıklamalarında birçok kez yinelediÄŸi, “Ä°srail’in Gazze’ye yönelik saldırılarının baÅŸladığı 7 Ekim’den bu yana Ä°srail’e silah ve askeri mühimmat satışının askıya alındığına” iliÅŸkin sözleri, Comex’deki verilerle yalanlanmış olurken; koalisyon hükümetine dışarıdan ve içeriden sert eleÅŸtiriler geldi.

Azınlık sol koalisyon hükümetinin küçük ortağı Sumar Partisinin Meclis Sözcüsü Ä°nigo Errejon, X hesabından, “Silah satışına uygulanan ambargonun tam ve kalıcı olması gerekiyor. Gazze’deki soykırımı durdurmalıyız.” paylaşımında bulundu.

“Ä°spanya’da üretilen tek bir kurÅŸun, tek bir silah Ä°srail’e gidemez”

Sumar Partisinden olan Kültür Bakanı Ernest Urtasun da basına yaptığı deÄŸerlendirmede, 7 Ekim 2023 sonrasına ait Ä°srail’e silah ve askeri mühimmat satışıyla ilgili tüm ruhsatların iptal edilmesi gerektiÄŸini belirterek, “Ä°spanya’da üretilen tek bir kurÅŸun, tek bir silah Ä°srail’e gidemez. Ä°srail’e silah satışında tam bir ambargo uygulanmasında ısrar ediyoruz.” diye konuÅŸtu.

Sumar Partisince de benzer ÅŸekilde X hesabından, “Ä°srail’de tarihindeki en aşırıcı hükümetin iÅŸ başında olduÄŸu ve silah satın alımının etkili ve acil ÅŸekilde askıya alınması gerektiÄŸi” vurgulanarak, “Bahane yok. Sözlerden eylemlere geçmeliyiz.” açıklamasında bulunuldu.

“Belge, PSOE’nin yalancılığını ve ikiyüzlülüğünü gösteriyor”

Filistin politikasında kendisine yeterince söz hakkı verilmediği için Sumar ittifakından çıkarak, hükümete dışarıdan destek veren Podemos Partisinin Sekreteri Pablo Fernandez de iktidarın büyük ortağı Sosyalist İşçi Partisini (PSOE) suçladı.

Fernandez, “Ortaya çıkarılan bu belge, PSOE’nin yalancılığını ve ikiyüzlülüğünü gösteriyor. Ä°spanya hükümeti, Ä°srail’in Filistin’de uyguladığı soykırımı finanse ediyor. Podemos olarak, silah satışına ambargo getirmesini, Ä°srail hükümetine yaptırımlar uygulamasını ve bu ülkeyle diplomatik iliÅŸkileri kesmesini istiyoruz.” diye konuÅŸtu.

DiÄŸer yandan bazı sivil toplum örgütlerinin giriÅŸimiyle Madrid’deki DışiÅŸleri Bakanlığı binası önünde gösteri organize edilerek, hem silah satışına halen izin verdiÄŸi için Ä°spanya hükümeti hem de Gazze’ye yönelik saldırılarından ötürü Ä°srail’e tepki gösterildi.

Kaynak: AA