Ä°srail her yıl “kanlı elmas” ticaretinden milyar dolarlar kazanıyor

Afrika ve Rusya’dan elde ettiÄŸi elması ABD, Avrupa ve Çin gibi dev pazarlara satan Ä°srail’in bu ticaretten elde ettiÄŸi gelirin bir kısmıyla orduyu finanse ettiÄŸi ileri sürülüyor.

Ä°srail, elmas madenlerine sahip olmamasına raÄŸmen Afrika ve Rusya’dan tedarik ettiÄŸi ham elmasları iÅŸleyerek her yıl yaklaşık 9 ila 13 milyar dolar gelir elde ediyor.

AA muhabiri, Ä°srail’in toplam ihracat gelirinin yüzde 10 ila 15’ini oluÅŸturan elmas sektörüne dair verileri ve ülkenin en büyük ihracat kalemi olan elmas ticaretinin Afrika’dan Avrupa’ya uzanan hikayesini derledi.

Ä°nsan hakları örgütleri Ä°srail’i, “kanlı elmas” ticareti yoluyla hem çatışma bölgelerindeki silahlı grupları hem de kendi askeri harcamalarını finanse etmekle suçluyor.

Ä°srail’in özellikle Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nden aldığı elmasların “kanlı elmas” olduÄŸu belirtilirken Güney Afrika Botsvana, Namibya ve Angola gibi ülkelerden de ham elmas alıyor.

Ham elmas Ä°srail’de iÅŸlenerek dünyaya satılıyor

Tel Aviv ve Ramat Gan bölgelerindeki yüksek teknolojili elmas iÅŸleme tesislerinin, Ä°srail’in elmas sektörünün kalbi konumunda olduÄŸu belirtiliyor. Ramat Gan’da yer alan Ä°srail Elmas Borsası, dünyanın en büyük ve en etkili elmas borsalarından biri olarak her yıl milyarlarca dolarlık ticarete ev sahipliÄŸi yapıyor.

Bu bölgedeki yüzlerce firma, ham elmasları işleyerek ABD, Avrupa ve Hong Kong-Çin gibi büyük pazarlara ihraç ediyor.

Ä°srail’in iÅŸlediÄŸi elmasların yaklaşık yüzde 90’ı uluslararası pazarlara ihraç edilirken bu ticaret, ülke ekonomisine büyük katkı saÄŸlıyor. Ayrıca Ä°srail’in küresel elmas ticaret aÄŸlarındaki etkinliÄŸi, sektörü yalnızca ekonomik bir faaliyet olmaktan çıkararak stratejik bir boyuta taşıyor.

Öte yandan Ä°srail’in bu sektördeki rolü etik tartışmaları da beraberinde getiriyor. “Kanlı elmas” olarak bilinen, Afrika’daki çatışma ve savaÅŸ bölgelerinden çıkarılan ve gelirleri çatışmaları finanse etmek için kullanılan elmasların Ä°srail tarafından iÅŸlendiÄŸi ve uluslararası pazarlara sunulduÄŸu iddiaları sık sık dile getiriliyor.

Özellikle Afrika’daki çatışma bölgelerinden gelen ham elmasların İsrail tarafından satın alınması, bu ticaretin insan hakları ihlalleriyle doğrudan bağlantılı olduğu eleştirilerine yol açıyor.

Çatışma bölgelerinden gelen elmaslarının, küresel ticaretini engellemek amacıyla 2003’te oluÅŸturulan uluslararası bir sertifikasyon sistemi olan Kimberley Süreci gibi uluslararası düzenlemelere raÄŸmen Ä°srail’in bu sistemi aÅŸarak etik olmayan ticaret yaptığı ifade ediliyor.

Uzmanlar, elmas ticaretinden elde edilen gelirlerin, Ä°srail’in savunma bütçesine dolaylı katkı saÄŸladığına dikkati çekiyor. Yıllık savunma bütçesinin yaklaşık 23 milyar dolar olduÄŸu aktarılan Ä°srail’de, elmas sektöründen elde edilen gelirlerin 1 milyar doları askeri harcamalara aktarılıyor. Ä°nsan hakları örgütleri ise bu durumun, Gazze ve diÄŸer çatışma bölgelerindeki saldırılara finansal destek saÄŸladığını vurguluyor.

Ayrıca bazı Ä°srailli tüccarların Afrika’daki silahlı gruplarla iÅŸ birliÄŸi yaparak bu grupların çatışmalarını finanse ettiÄŸi ve bu sayede daha uygun fiyatlarla ham elmas temin ettiÄŸi ileri sürülüyor.

Son yıllarda Rusya-Ukrayna Savaşı ve Ä°srail’in Gazze’ye yönelik saldırıları gibi küresel ve bölgesel krizler, elmas ticaretinde belirsizliklere yol açtı.

Özellikle, Rusya’nın en büyük elmas üreticisi olan Alrosa ÅŸirketine uygulanan yaptırımların, Ä°srail’in ham elmas tedarik zincirini olumsuz etkileyebileceÄŸi ifade ediliyor.

Ä°srail’in Gazze ve Lübnan’a yönelik saldırılarının sigorta maliyetlerini artırıp nakliye risklerini yükseltmesinin, elmas sektöründe yeni zorluklar doÄŸurabileceÄŸi yorumları yapılıyor. Ä°srail elmas sektörü, etik sorunlara ve uluslararası tepkilere raÄŸmen küresel pazardaki gücünü korumaya devam ediyor.

Kaynak: AA