ABD tarihinde bir ilk: Donald Trump soruşturmaları

Trump’ın hakkında dava açılması, tutuklanması, tutuksuz yargılanması veya hapse girmesi başkanlık yarışına girmesine engel değil.

Dr. Kadir Üstün, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) tarihinde kendisine suçlama yöneltilen ilk eski Başkan olan Donald Trump hakkında devam eden soruşturmaları ve bunlara dair gelecek projeksiyonlarını AA Analiz için 3 soruda kaleme aldı.

1 • Trump hangi suçla yargılanıyordu?

ABD eski Başkanı Donald Trump hakkında halihazırda bir dizi soruşturma devam ediyor. Bunların içinde 6 Ocak olaylarındaki rolü, Georgia eyaletinde seçim sonuçlarını değiştirmeye çalışması ve Beyaz Saray’da kalması gereken gizli belgelerin Florida’daki malikanesi Mar-a-Lago’ya götürülmesi gibi soruşturmalar öne çıkıyor. Bu soruşturmaların henüz bir iddianame haline getirilerek Trump’ın dava edilip edilmeyeceği kesinleşmedi. Bu soruşturmalardan çıkacak muhtemel iddianamelerin ağır suç kapsamına giren suçlama içerme ihtimali yüksek zira bunlar federal suçlar.

Eyalet bazındaki davalar baÄŸlamında, ÅŸirketinin New York’ta bulunması dolayısıyla Manhattan Savcılığı Trump’ın ÅŸirketini kovuÅŸturdu. Åžirket belgelerinde tahrifat yapma suçu, yetiÅŸkin film yıldızı Stormy Daniels’a yapılan sus payı ödemesinin ÅŸirket üzerinden yapılmasına dayanıyor. Dolayısıyla önümüzdeki salı günü Trump’ın New York’ta tutuklanmasına neden olması beklenen iddianame, belgede tahrifat suçunu yöneltiyor.

Trump’ın avukatı Michael Cohen aracılığıyla 2016 baÅŸkanlık seçimlerinden hemen önce Daniels’a sus payı ödediÄŸi biliniyordu. Zira Cohen bu suçtan hapis yattı. Ä°ddianamenin tam detayları Trump tutuklanma sürecinden geçince belli olacak ancak “belgede sahtecilikle” suçlanacağı kesin.

Savcının bu suçun diÄŸer bir suçu (kampanya finansmanı yasalarını ihlal) örtmek için gerçekleÅŸtiÄŸini iddianameye dahil edip etmeyeceÄŸi ise henüz bilinmiyor. Trump’ın belgede sahteciliÄŸi diÄŸer bir suçu örtmek için yaptığı ispat edilirse bu, “büyük suç” (felony) kapsamına giriyor. Savcı iddianamede kampanya finansmanı suçuna sadece referansla yetinebilir. Zira bu federal bir suç olduÄŸu için Manhattan Savcısı’nın kovuÅŸturma yetkisi yok.

Savcı her iki suçlamayı da iddianamesine dahil ederse dava zayıflayabilir ve hakim iki suçu ayırma kararı alabilir. Savcı büyük suç ispat etmekte ısrarcı olursa hukuki olarak işi daha zor hale gelecek ve bu durumda davanın ilerde Anayasa Mahkemesi’ne intikal etmesi de söz konusu olabilir.

2 • Trump’ın hapse girmesi durumunda ne olur?

Trump’ın hakkında dava açılması, tutuklanması, tutuksuz yargılanması veya hapse girmesi baÅŸkanlık yarışına girmesine engel deÄŸil. Anayasada baÅŸkan olma koÅŸulları arasında temiz sicil mecburiyeti yok. Bu durumda legal olarak Trump’ın kampanya yürütmesi ve teorik olarak ülkeyi yönetmesinin dahi önünde engel yok. Büyük suç iÅŸlemenin cezası normalde oldukça büyük. Zira sicilinde ağır suç olanlar devlet memuru olamıyor. Ancak bu seçilmiÅŸler için geçerli deÄŸil. Daha önce sicilinde suç olan insanların siyasi mevki yarışına girdikleri de vaki.

Legal olarak bir engel olmaması siyasi olarak bu durumun gerçekleÅŸeceÄŸi anlamına gelmiyor. Trump’ın fiziki olarak hapse girmesinin teoride mümkün ama siyasi olarak çok düşük bir ihtimal olduÄŸunu söylemek gerekiyor. Trump kendisine karşı yürütülen bu hukuki süreçleri siyasi propaganda aracı olarak kullanacaktır. Ä°ki hafta önce taraftarlarına tutuklanabileceÄŸini söyleyen ve gelip protesto etmeleri çaÄŸrısında bulunan Trump’ın gönüllü teslim olsa da buradan büyük bir maÄŸduriyet çıkarmaya ve kamuoyunu arkasına almaya çalışacağı kesin.

Cumhuriyetçi Parti’nin ağır topları ÅŸimdiden Trump’a karşı davanın bir cadı avı ve siyasi amaçlı bir operasyon olduÄŸu konusunda açıklamalar yaptı. Bu dava, Trump’ı partinin adaylık yarışında mevcut düzen tarafından maÄŸduriyete uÄŸratılan bir figür olarak avantajlı kılabilir. Cumhuriyetçiler, davanın dayandığı suçun kategorisi “kabahat” düzeyinde olduÄŸu ve eski BaÅŸkan söz konusu olduÄŸu için Trump’ı daha rahat savunabiliyor. Ancak süreç ilerledikçe ve diÄŸer soruÅŸturmalardan büyük suç içeren iddianameler çıkarsa Trump’a destek zayıflayabilir.

Birçok Cumhuriyetçi’nin, Trump’ı destekleyen tabana ihtiyacı var. O nedenle ÅŸu aÅŸamada Trump’a sahip çıkmaya çalıştıkları söylenebilir. Bu tabanın sokaklara dökülüp karışıklık yaratma ihtimali de bulunduÄŸu için Trump’ın hapse girmesi huzur ve güvenliÄŸi tehdit edebilir. Bu yüzden Trump’ın cezası kesinleÅŸirse ertelenmesi büyük ihtimal. Zira ABD, eski BaÅŸkanını hapse atmak istemeyecektir.

3 • Bu durum ABD siyasetini nasıl etkiler?

Eski Başkan Trump bu davanın açılmasından önce bile Amerikan tarihine ilklerin başkanı olarak geçmişti. İktidarda olduğu sürece bütün norm ve gelenekleri yıkarak sisteme savaş açan Trump, iki kez azil davası açılan ilk ve tek başkandı. Bu davayla ABD’nin önemli bir geleneği daha yıkılmış oldu. Eski iktidarlara karşı intikam duygusuyla hareket edilmesine karşı mevcut hassasiyet, Manhattan Savcılığı’nın açtığı davayla son buldu. Burada elbette kimsenin hukukun üzerinde olmadığı mesajı veriliyor ancak adeta bir tabu yıkılarak ileride eski başkanlara karşı siyasi amaçlı davalar açılabilmesinin de yolu açıldı.

Amerikan siyaseti uzun süredir bir kutuplaşma süreci yaşıyor. Trump’ın çıkışı büyük oranda beyaz ve sistemden dışlanmış kitlelerin tepkisinin bir sonucuydu. Bu kitlelerin aşırı uçtaki temsilcilerinin Trump’ı desteklemek adına neler yapabilecekleri 6 Ocak olaylarında görüldü. Kongre’yi işgal noktasına gelen bu grup, Amerikan siyasetindeki bölünmüşlüğün bir sonucu olarak öne çıkıyor. Trump’ın siyasi mağdur konumunda görülmesi bu bölünmüşlüğü daha da derinleştirecektir. Sistemin bu kitleleri bir şekilde aşırı uçlardan uzaklaştırıp merkeze doğru çekme gereğine karşın Trump gibi figürler bu kitlelerin tepkisini canlı tutacaktır.

Demokratların gitgide daha da sola kaymaları ve ilerlemeci politikalar izlenmesi için Biden’a baskı yapmaları Amerikan siyasetinde “orta yola” yakın grupların etkisinin azalmasına yol açıyor. Hem saÄŸda hem de solda yaÅŸanan aşırı kutuplaÅŸma ve siyasi merkezin zayıflaması, uzlaÅŸma kültürü üzerine kurulan iki partili sistemin de altını oyuyor. Her iki partinin desteÄŸi olmadan yasalar çıkarılamazken; ekonomiden eÄŸitime, saÄŸlıktan dış politikaya her konuda partilerin aşırı uçlarının kullandığı “gerilla taktikleri” sistemi kilitliyor. Amerikan siyasetinin en önemli açmazlarından biri haline gelen bu durum, içerde uzlaşı saÄŸlanamadığı için dış politikada da etkinliÄŸi azalan bir Amerika profili koyuyor önümüze.

[Dr. Kadir Üstün, SETA D.C. Koordinatörü]

* Makalelerdeki fikirler yazarına aittir ve Anadolu Ajansının editöryal politikasını yansıtmayabilir.

Kaynak: AA