ABD’de liberal düzenin krizi ve küresel iÅŸ birliÄŸinin geleceÄŸi tartışıldı

CumhurbaÅŸkanı BaÅŸdanışmanı Prof. Dr. Aybet, “Türkiye, liberal dünya düzeninin daha çok içinde olan bir oyuncu olarak tanımlanması gerekiyor.” dedi.

CumhurbaÅŸkanı BaÅŸdanışmanı Prof. Dr. Gülnur Aybet, Türkiye’nin son 15 yılda uluslararası ekonomide daha aktif ve ticaret hacmini sürekli arttıran bir ülke olduÄŸunu belirterek, “Türkiye, liberal dünya düzeninin daha çok içinde olan bir oyuncu olarak tanımlanması gerekiyor.” dedi.

Washington merkezli düşünce kuruluÅŸu Atlantic Council ve ABD’de faaliyet gösteren Türk Mirası Vakfı (Turkish Heritage Organization -THO) tarafından düzenlenen “Liberal Düzenin Krizi ve Küresel Ä°ÅŸ BirliÄŸinin GeleceÄŸi” baÅŸlıklı online panele katılan Aybet, uluslararası düzen ve karşılaşılan zorluklara iliÅŸkin deÄŸerlendirmelerde bulundu.

Liberal dünya düzeninin içinde bulunan ülkeler için faydalı olduÄŸunu vurgulayan Aybet, bu düzeni yöneten Avrupa ve Amerika’dan oluÅŸan transatlantik merkezin son 20-30 yılda dışlayıcı ve dayatmacı politikaları ile aslında kendi yarattıkları ilkelere ve deÄŸerlere karşı geldiklerine iÅŸaret etti.

Aybet, “Liberal dünya düzenini sarsan en önemli sorunların başında büyük devletler arasındaki rekabetçilik, bilhassa Rusya ve Çin’in transatlantik merkez tarafından tehdit olarak görülmesi, pandemiler, iklim deÄŸiÅŸikliÄŸi ve küresel finansal krizler gibi devletler ötesi yeni sorunlar geliyor.” diye konuÅŸtu.

“Türkiye-ABD iliÅŸkilerinde yeni bir sayfa açılması gerekli”

Türkiye’nin son 15 yılda uluslararası ekonomide daha aktif ve ticaret hacmini sürekli arttıran bir ülke olduÄŸuna dikkati çeken Aybet, “Türkiye, liberal dünya düzeninin daha çok içinde olan bir oyuncu olarak tanımlanması gerekiyor. Ancak yanlış bir ÅŸekilde bu düzenden uzaklaÅŸtığı gibi yorumlara maruz kalması bir ironi.” ifadesini kullandı.

Kovid-19 sonrası döneme ve Türkiye-ABD ilişkilerine dair değerlendirmelerde bulunan Aybet, şunları söyledi:

“Kovid-19 sonrası dünyada ihtiyaçlardan doÄŸan kısa vadeli sonuç odaklı iÅŸ birliÄŸi artacak ancak büyük küresel tasarımlara yer olmayacak. Bu kapsamda NATO gibi uluslararası kurumların önemi hala devem edecek. Ancak müttefikler arasında farklı güvenlik ve tehdit algıları baÅŸlıca sorun haline geldi ve bunun için Türkiye-ABD iliÅŸkilerinde bu gerçekleri de görerek yeni bir sayfa açılması gerekli.”

“Otokrasi ve demokrasiler arasında mücadele”

Atlantic Council Başkan Yardımcısı Damon Wilson ise tarihsel perspektiften bakıldığında ve barış, refah ile bireysel özgürlükler açısından kazanılan faydalar ele alındığında liberal düzenin eksikliklerine rağmen en iyi dönem olduğunu savundu.

Küresel olarak büyük bir değişim sürecinden geçildiğine işaret eden Wilson, bu süreçte ABD iç politikası ve müttefiklerle ilişkilerde yaşanan sıkıntıların yanı sıra Çin, Rusya, Kuzey Kore ve İran gibi ülkelerden gelen tehditlere dikkati çekti.

Wilson, eski liberal düzenin deÄŸiÅŸim geçirdiÄŸini anlatarak, “Sistemi deÄŸiÅŸime uyarlama ve canlandırma konusunda çok güçlü bir ihtiyaç söz konusu. Otokrasi ve demokrasiler arasındaki ayrım ve mücadele, önümüzdeki nesiller için temel mesele olacak. Aynı kampta olduÄŸumuzu anlamalı ve bununla mücadele için hazırlanmalıyız.” diye konuÅŸtu.

Kaynak: AA