Batı Afrika’da artan sömürge karşıtlığında Türkiye’nin de katkısı var

Batı Afrika’da yükselen sömürgecilik ve emperyalizm karşıtı tutumda Türkiye’nin uzun yıllardır sürdürdüğü politikaların ve BM kürsüsünde CumhurbaÅŸkanı Recep Tayyip ErdoÄŸan’ın yaptığı “Dünya beÅŸten büyüktür.” çıkışının etkisi olduÄŸu belirtiliyor.

Batı Afrika’da yükselen sömürgecilik ve emperyalizm karşıtı tutumda Türkiye’nin uzun yıllardır sürdürdüğü politikaların ve BirleÅŸmiÅŸ Milletler (BM) kürsüsünde CumhurbaÅŸkanı Recep Tayyip ErdoÄŸan’ın yaptığı “Dünya beÅŸten büyüktür.” çıkışının etkisi olduÄŸu belirtiliyor.

Eski Türk Ä°ÅŸbirliÄŸi ve Koordinasyon Ajansı BaÅŸkanlığı (TÄ°KA) OrtadoÄŸu ve Afrika Dairesi BaÅŸkanı ve Ankara Sosyal Bilimler Ãœniversitesi Bölge Çalışmaları Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Enver Arpa, AA muhabirine, Batı Afrika’da özellikle gençler arasında yükselen sömürge karşıtı yaklaşımı deÄŸerlendirdi.

Arpa, Türkiye’nin Afrika’da itibar kazanmasının en temel nedenleri arasında CumhurbaÅŸkanı ErdoÄŸan’ın BM kürsüsünde yaptığı konuÅŸmaların gösterilebileceÄŸini kaydederek, şöyle devam etti:

“CumhurbaÅŸkanı ErdoÄŸan konuÅŸmalarında, Afrika’da devam eden haksızlıkları ve kolonyal dönemin acımasız politikalarını eleÅŸtiriyor. Son dönemde, ‘Dünya beÅŸten büyüktür.’ bilinci Afrika’da da uyanıyor. Bu basit bir slogan deÄŸil, derin bir perde arkası var. 54 Afrika ülkesinin bulunduÄŸu bir kıtanın bazı platformlarda söz hakkı yok. 5 ülke tüm kararları veto edebiliyor. Bu, aslında bu platformlarda Afrika ülkelerinin ve diÄŸer ülkelerin dikkate alınmadığının iÅŸareti. Türkiye buna isyan ediyor. ’54 Afrika ülkesi varsa onlar da söz sahibi olmalı.’ dendiÄŸi için bu kıtada sempatiyle karşılanıyor.”

Türkiye’nin Afrika ülkelerinin kalkınmasına yönelik beyanlarının söylem düzeyinde kalmadığını vurgulayan Arpa, buna kalkınma projeleri, sayısı artan büyükelçilikler, TÄ°KA, Yunus Emre Enstitüsü, Maarif Vakfı gibi kuruluÅŸların faaliyetleri ve Türk Hava Yollarının Afrika’da 54 noktaya uçuÅŸ düzenlemesini örnek gösterdi.

“Batı Afrika merkezli Fransa karşıtlığı üzerinden geliÅŸtirilen bilinç oluÅŸmaya baÅŸladı”

Arpa, özellikle Mali, Çad ve Burkina Faso gibi Batı Afrika ülkelerinde Fransa’nın askeri müdahaleler ve ekonomik anlaÅŸmalarla sürdürdüğü yeni sömürgeciliÄŸe karşı tavır oluÅŸtuÄŸuna iÅŸaret ederek, ÅŸu deÄŸerlendirmede bulundu:

“Batı Afrika merkezli Fransa karşıtlığı üzerinden geliÅŸtirilen bilinç oluÅŸmaya baÅŸladı. Mali, Burkina Faso ve Nijer’in yeni yönetimleri gerekirse aynı saflarda savaÅŸarak Fransa karşıtlığında birleÅŸeceklerini ilan etti. Bu devletler ayrıca Batı Afrika Devletleri Ekonomik TopluluÄŸunun (ECOWAS) Nijer’e olası askeri müdahalesinin, kendilerine karşı da bir savaÅŸ ilanı olacağını açıkladı. Umarım böyle bir savaÅŸ olmaz. Fransa’nın yeni Nijer’de pek de sıcak karşılanmadığı anlaşılıyor. Fransa daha önce Mali’den de askerlerini çekmek zorunda kalmıştı.”

Öte yandan dünya genelinde iletiÅŸim araçlarının yaygınlaÅŸmasının Batı Afrika’da geliÅŸen sömürgeci karşıtı tutumda önemli rol oynadığını vurgulayan Arpa, teknoloji sayesinde bölge gençlerinin hem ülkelerindeki potansiyelin hem de diÄŸer ülkelerdeki refahın farkına vardıklarını dile getirdi.

Arpa, bölgede kolonyal dönemin yarattığı travmaları unutmamak için köle ticaretinde kullanılan yerlerin müzeleştirilmesi gibi faaliyetler yürütüldüğünü aktararak, yeni sömürgecilikle idare edilen statükoya duyulan nefretin sömürge karşıtı tutumu beslediğine vurgu yaptı.

“Fransa’nın her geçen gün bölgedeki etkisini yitirdiÄŸini ve zayıfladığını görüyoruz”

Nijer’deki askeri darbe sonrası ülkenin uranyum arzının yeniden gündeme geldiÄŸine dikkati çeken Arpa, Fransa’nın eski sömürgesi Nijer’den yaklaşık 50 yıldır uranyum tedarik ettiÄŸini kaydetti.

Arpa, uranyum ve diÄŸer pek çok deÄŸerli madene sahip ülkelerin, dünyanın en fakir ülkeleri sıralamasında en baÅŸlarda olmasından Batı Afrika gençliÄŸinin rahatsızlık duyduÄŸunu ve Fransa’nın bu nedenle antipatiyle karşılandığını dile getirdi.

Batı Afrika’daki Fransız varlığını sadece maden sömürüsü üzerinden deÄŸerlendirmenin eksik olacağının altını çizen Arpa, ekonomik anlaÅŸmalarla da yürütülen yeni bir sömürgeci düzenin hala bölgede var olduÄŸunu söyledi.

Arpa, Batı Afrika’daki 14 ülkede kullanılan Fransız sömürgelerine ait para birimi CFA frangının Fransız merkez bankasında basıldığını hatırlatarak, ÅŸu ifadeleri kullandı:

“Maalesef bölge ülkeleri henüz Fransa’dan ekonomik iliÅŸkiler baÄŸlamında tamamen bağımsız hareket edebilecek kapasitede deÄŸil. Fransa’nın her geçen gün bölgedeki etkisini yitirdiÄŸini ve peyderpey zayıfladığını görüyoruz. Fransa’dan boÅŸalan yere de Rusya, Wagner güçleri ve enerji alanında yaptığı projelerle dahil oluyor. Fransa’yı tedirgin eden konuların başında bu geliyor. Türkiye’nin de bölgedeki etkisini unutmamak gerekiyor. Türkiye de yakın zamanda Batı Afrika ve Afrika’nın genelinde etkisi artan ve itibarı yükselen ülkelerden biri haline geldi.”

Kaynak: AA