Danıştay’da Ayasofya duruÅŸması yapıldı

Danıştay 10. Dairesindeki duruÅŸmada, Sürekli Vakıflar Tarihi Eserlere ve Çevreye Hizmet DerneÄŸinin avukatı Selami Karaman, Ayasofya’nın camiden müzeye dönüştürülmesine yönelik Bakanlar Kurulu kararının iptalini istedi.

Danıştay 10. Dairesinde, Ayasofya‘nın camiden müzeye dönüştürülmesine dair 24 Kasım 1934 tarihli Bakanlar Kurulu kararının iptali istemiyle açılan dava kapsamında duruÅŸma yapıldı.

Duruşmaya, davacı Sürekli Vakıflar Tarihi Eserlere ve Çevreye Hizmet Derneğinin Başkanı İsmail Kandemir, dernek avukatı Selami Karaman ve Cumhurbaşkanlığı avukatı katıldı.

Danıştay 10. Dairesi BaÅŸkanı Yılmaz Akçil, ilk olarak Sürekli Vakıflar Tarihi Eserlere ve Çevreye Hizmet DerneÄŸi avukatı Karaman’a söz verdi.

Karaman, Ayasofya’nın camiden müzeye dönüştürülmesine dair 24 Kasım 1934 tarihli Bakanlar Kurulu kararının hukuka aykırı olduÄŸunu ileri sürerek, iptalini istedi.

Danıştay’ın, Ä°stanbul’daki Kariye Camisi’ni müzeye dönüştüren 1945’teki Bakanlar Kurulu kararını iptal ettiÄŸini hatırlatan Karaman, bu kararın Ayasofya için de emsal teÅŸkil ettiÄŸini vurguladı.

Karaman, Ebu Fetih Sultan Mehmet Vakfına ait olan Ayasofya Camisi’nin Fatih Sultan Mehmet’in ÅŸahsi mülkü olduÄŸunu bildirdi.

Ayasofya Camisi’nin vakfedenin iradesi dışında kullanılamayacağına iÅŸaret eden Karaman, Ayasofya’nın müzeye dönüştürülmesine iliÅŸkin Bakanlar Kurulu kararının yetki yönünden usule aykırı olduÄŸunu savundu.

Söz konusu Bakanlar Kurulu kararındaki imzanın Gazi Mustafa Kemal Atatürk’e ait olmadığını düşündüklerini ifade eden Karaman, soyadı kanununun bu tarihten sonra çıktığını, farklı evraklarda farklı imzaların bulunduÄŸu kaydetti.

Dernek BaÅŸkanı Ä°smail Kandemir ise Anayasa Mahkemesinin Atatürk’ün mirasına yönelik dokunulmazlık kararı verdiÄŸini hatırlatarak, eÅŸitlik ilkesi gereÄŸince Fatih Sultan Mehmet’in mirası konusunda da bunun uygulanması gerektiÄŸini dile getirdi. Kandemir, Ayasofya’nın müzeye dönüştürülmesinin mülkiyet hakkına aykırı olduÄŸunu öne sürdü.

Daha sonra söz verilen CumhurbaÅŸkanlığı avukatı ise “Mahkemenin takdirine sunuyorum.” dedi.

Danıştay Savcısının görüşü

Söz konusu Bakanlar Kurulu kararının verildiÄŸi tarih itibarıyla hukuka uygun olduÄŸunu bildiren Danıştay Savcısı, görüşünde, “Ayasofya hakkındaki karar geçmiÅŸte Bakanlar Kurulu tarafından alınmıştır. Ayasofya’yı açmak Bakanlar Kurulu’nun yani CumhurbaÅŸkanlığının takdirindedir, bu nedenle davanın reddi gerekir.” ifadesine yer verdi.

Danıştay Savcısı ayrıca Bakanlar Kurulu kararındaki Atatürk imzasına ilişkin de değerlendirmede bulunarak, farklı yerlerde de aynı imzanın kullanıldığını söyledi.

Tarafların dinlenilmesinin ardından Danıştay 10. Dairesi Başkanı Yılmaz Akçil, kararın daha sonra açıklanacağını belirterek, duruşmayı sonlandırdı.

DuruÅŸmanın sonunda gazetecilere açıklama yapan Dernek BaÅŸkanı Ä°smail Kandemir, Ayasofya’nın müze olarak kullanılmasının vicdanları yaraladığını, mahkemenin kararını beklediklerini kaydetti.

Ayasofya ile ilgili yargısal süreç

Sürekli Vakıflar Tarihi Eserlere ve Çevreye Hizmet DerneÄŸi, Ayasofya için ilk olarak 2005’te Danıştay’a dava açmıştı. Dernek, 24 Kasım 1934 tarihli Bakanlar Kurulu kararının iptali ve yürütmenin durdurulmasını istemiÅŸti.

Danıştay 10. Dairesi, 24 Haziran 2005’te söz konusu Bakanlar Kurulu kararının yürütmesini durdurma istemini reddetmiÅŸti. Daire 2008’de ise Ayasofya Camisi’nin müze olarak kullanılmasında hukuka aykırılık bulunmadığına iÅŸaret ederek, davayı reddetmiÅŸti.

Danıştay Ä°dari Dava Daireleri Kurulu, Dairenin bu kararını onamıştı. Dernek, 2016’da tekrar Danıştay’a dava açmıştı.

DerneÄŸin, Anayasa Mahkemesine yaptığı bireysel baÅŸvuru hakkında ise 2018’de karar verilmiÅŸti. Yüksek Mahkeme, Ayasofya’nın namaz kılınması için ibadete açılması yönündeki talebin reddedilmesi nedeniyle din ve vicdan hürriyetinin ihlal edildiÄŸi iddiasıyla yapılan baÅŸvuruyu, “incelenmeksizin kiÅŸi bakımından yetkisizlik” nedeniyle kabul edilemez bulmuÅŸtu.

Kaynak: AA