Deprem bölgesinde sürdürülebilir toparlanma şart

Uluslararası kuruluşların temsilcileri, deprem bölgesinde sürdürülebilir toparlanmanın enkazın geri dönüşüme uygun şekilde kaldırılmasıyla başlaması gerektiğini belirtti.

Uluslararası kuruluşların temsilcileri, deprem bölgesinde sürdürülebilir toparlanmanın enkazın geri dönüşüme uygun şekilde kaldırılmasıyla başlaması gerektiğini belirterek, bölgedeki küçük ve orta ölçekli işletmelerin uzun vadeli sürdürülebilir finansman mekanizmalarıyla desteklenmesine ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Türkiye Mukim Temsilcisi Louisa Vinton, AA muhabirine yaptığı açıklamada, deprem bölgesinde yeniden toparlanma çalışmalarının hayatın normale dönmesi açısından kritik önemde olduğunu vurguladı.

Felaketin boyutlarının benzeri görülmemiÅŸ bir seviyede olduÄŸunu ifade eden Vinton, “Geride enkazda insanların evleri, hayalleri, anıları, her ÅŸeyi kaldı. Ama öyle büyük bir felaket ki 100 milyon metreküp enkaz oluÅŸturdu ve bu çok büyük bir miktar. 1999 depreminden öğrenilen derslerden biri enkazın kaldırılması konusunda olmalı. Bu enkazın hızla göz önünden kaldırılması için herhangi bir yere boÅŸaltılmaması gerekiyor. Bu, sonrası için daha fazla maliyet ve zorluk oluÅŸturacak bir durum. Özellikle hassas doÄŸal alanlar ve kritik su tedariki saÄŸlayan bölgeler olmamasına dikkat edilmeli.” diye konuÅŸtu.

Vinton, enkazın büyük bir kısmının geri dönüştürülebilir olduÄŸunu belirterek, “Åžu anda verilen kararlar on yıllarca insanların hayatını etkileyecek.” dedi.

“150 bin küçük iÅŸletme depremden büyük ölçüde etkilendi”

Louisa Vinton, enkaz kaldırma ve yeniden toparlanma çabaları sürerken, bölgede “normale dönüş” hissiyatını saÄŸlayabilmek için çalışma hayatı ve iÅŸ yerlerinin yeniden açılmasının önemine iÅŸaret etti. Vinton, şöyle devam etti:

“Uluslararası camiaya bizim mesajımız, bu felaketin boyutunun ne kadar büyük olduÄŸunun anlaşılması. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in de söylediÄŸi gibi, Türkiye’nin yıllardır Suriyelilere gösterdiÄŸi cömertliÄŸi, ÅŸimdi Türkiye’ye gösterme zamanı. Bu, sadece bölgedeki fiziki altyapının yeniden inÅŸasının finanse edilmesi veya desteklenmesi açısından deÄŸil, toplumun normale dönmesi açısından çok önemli. Bölgenin yeniden kalkınmasını desteklemek için birçok finansal mekanizma da mevcut. Uluslararası Çalışma Örgütü’nden öğrendiÄŸimiz ilk rakamlara göre, bölgede 150 bin küçük iÅŸletme depremden büyük ölçüde etkilendi. Türkiye’de ve özellikle bu bölgede, insanlar genelde aile iÅŸletmeleriyle geçimini saÄŸlıyor. Bu açıdan, bu iÅŸletmelerin iflas etmesini veya kapanmasını engelleyecek mekanizmaların devreye girmesi gerekiyor. Süreçlerin basitleÅŸtirilmesi ve finansman musluÄŸunun olabildiÄŸince hızlı ve yaygın ÅŸekilde açılması gerekli.”

Vinton, deprem bölgesinde yeniden toparlanmanın kadınların liderlik ettiği işletmeler ve kadın girişimciler başta olmak üzere kapsayıcı şekilde sağlanması gerektiğini vurguladı.

“Yeniden yapılanma maliyetli olabilir”

Dünya Bankası Kıdemli Ekonomisti Sibel Kulaksız ise genelde afetler sonrası fiziksel hasar, ekonomik kayıplar ve kurtarma ihtiyaçlarının maliyetlerini belirlemek için afet sonrası ihtiyaç değerlendirmesi analizi yapıldığını ve bu analizin kısa sürede tamamlanmasının ardından yeniden yapılanma aşamasına geçildiğini anlattı.

Bir sonraki aÅŸamada yeniden yapılanma için stratejiler geliÅŸtirildiÄŸini aktaran Kulaksız, “Depremin fiziksel etkileri, hasar ve kayıpların ekonomik deÄŸeri, etkilenen nüfusun yaÅŸadığı insani problemler ve bunun sonucunda ortaya çıkan kısa ve uzun vadeli ihtiyaçlar deÄŸerlendirilir. Öncelik elbette acil insani çaÄŸrıya cevap verilmesidir. Bunun yanı sıra kısa ve uzun vadeli sektörel müdahaleler belirlenir. Yeniden yapılanma maliyetli olabilir.” dedi.

Dünya Bankası’nın finansman paketi acil durum inÅŸası, iklim ve afete dirençli ÅŸehirler için

Sibel Kulaksız, Dünya Bankası’nın diÄŸer üye ülkelere olduÄŸu gibi Türkiye’ye de deprem ve doÄŸal afetler konusunda ciddi destek saÄŸladığını kaydetti.

Banka’nın depremden hemen sonra 1,8 milyar dolarlık paket açıkladığını anımsatan Kulaksız, “Bu miktarın 780 milyon doları, Türkiye’de devam etmekte olan iki projenin bütçelerinden gelecek. Bu projeler; Türkiye Deprem, Sel ve Orman Yangınları Acil Durum Yeniden Ä°nÅŸa Projesi ve Ä°klim ve Afete Dirençli Åžehirler Projesi. Bütçenin bu kısmı, temel altyapının yeniden inÅŸası için kullanılacak. Ayrıca, Dünya Bankası depremden etkilenen insanları doÄŸrudan desteklemek için ek 1 milyar dolarlık paket hazırlıyor.” diye konuÅŸtu.

Deprem bölgesinde yeniden kalkınmanın sürdürülebilir şekilde sağlanması için çeşitli finansal araçlar ve teknik destek sağlanabileceğini belirten Kulaksız, yeniden kalkınma sürecinde küçük işletmeler için atılabilecek adımları şöyle anlattı:

“Deprem bölgesindeki küçük iÅŸletmelerin büyük çoÄŸunluÄŸunun neredeyse sıfırdan baÅŸlaması gerektiÄŸinden bu konu öncelikli programlardan biri olmalı. Dünya Bankası, KOBÄ°’lere büyük destek veriyor ve bu iÅŸletmelerin finansmana eriÅŸimini iyileÅŸtirmek için çalışıyor. DiÄŸer taraftan, uluslararası kabul gören en etkili mali politika, depremden etkilenen küçük iÅŸletmelere ve hane halklarına doÄŸrudan nakit desteÄŸi saÄŸlamaktır. Bu, genel bütçeden mali transferler yoluyla yapılabilir. Afetlerden en çok etkilenen kiÅŸiler her zaman düşük gelir grubuna mensup olduÄŸu için bu kiÅŸileri doÄŸrudan hedefleyen sosyal koruma politikaları uygulanmalıdır.”

Kaynak: AA