Fidan’ın Çin temaslarında ekonomik ilişkiler, küresel meseleler ve Uygur Türklerinin durumu öne çıktı

Fidan’ın Çin temaslarında ekonomik ilişkiler, küresel meseleler ve Uygur Türklerinin durumu öne çıktı

Fidan’ın Çin temaslarında ekonomik ilişkiler, küresel meseleler ve Uygur Türklerinin durumu öne çıktı

Dışişleri Bakanı Hakanı Fidan’ın Çinli mevkidaşı Vang Yi’nin daveti üzerine ziyaret ettiği Çin’deki temaslarında ekonomik ilişkiler, küresel meseleler ve Uygur Türklerinin durumu, öne çıkan meseleler oldu.

Diplomatik kaynaklardan elde edilen bilgiye göre, Dışişleri Bakanı Hakanı Fidan, Dışişleri Bakanı olarak Çin’e yaptığı ilk ziyarette, ekonomik ilişkiler, küresel meseleler ve Uygur Türklerinin durumu konularında Çin makamlarına bazı mesajlar verdi.

İkili ilişkiler

Fidan, Çin-Türkiye ilişkileri konusunda muhataplarına ticaret açığını kapatma konusunda somut adımlar sundu.

Temaslarında Türkiye’nin, Çin‘in Asya’da 1’inci, dünyada 3’üncü büyük ticaret ortağı olduğunu anımsatan Fidan, Türkiye aleyhine seyreden ticaret açığının azaltılmak istendiğini vurgulayarak, Türkiye’nin tarım ve gıda ürünlerinden daha fazla ithalat yapılmasının beklendiğini Pekin yönetimine iletti.

Fidan, Çin’den daha fazla turistin Türkiye‘ye seyahatinin teşvik edilmesinin ve nükleer enerji dahil enerji alanında işbirliği yapılmak istendiğini dile getirdi.

Görüşmelerde, Çinli şirketlerin Türkiye’ye doğrudan yatırımlarının teşvik edilmesi beklentisini paylaşan Fidan, Orta Koridor ile Kuşak ve Yol Girişimlerinin uyumlaştırılması konusunda daha fazla çaba harcanması gerektiği üzerinde durdu.

Küresel konular

Bakan Fidan’ın temaslarında küresel meseleler de geniş yer tuttu.

Ziyarette, Filistin konusunda hem Türkiye’nin hem Çin’in Gazze‘de bir an önce ateşkes ilan edilmesi; iki devletli, başkenti Doğu Kudüs olan 1967 sınırları temelinde barış sağlanmasını istediğinin altını çizen Fidan, Çin tarafına bu amaçla birlikte çalışılacağı, iki ülkenin Ukrayna meselesinde de adil ve kalıcı barışın tesisi konusunda ortak anlayışa sahip olduğunu görmekten memnuniyet duyduğunu iletti.

Fidan, Asya Pasifik’teki gelişmelerin de yakından takip edildiğini aktardığı Çinli muhataplarına, Tayvan konusunda Türkiye’nin tutumunun belli olduğu ve “Tek Çin” politikasını izlediğini yineledi.

Uygur Türkleri

Bakan Fidan’ın Uygur Türkleri konusunda da Türkiye’nin görüşlerini Pekin’de ve Sincan’da samimiyet ve açıklıkla Çin makamlarına aktardığı öğrenildi.

Sincan bölgesine 2012’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın başbakan olarak yaptığı ziyaretten bu yana en üst düzeyli ziyareti gerçekleştiren Fidan, 4 Haziran’da Çinli mevkidaşı Vang ile düzenlediği ortak basın toplantısında, Urumçi ve Kaşgar’ı “Türk-İslam şehirleri” olarak tanımlamıştı.

Fidan’ın temaslarının bu açıdan, Sincan’daki durumu doğrudan gözlemlemek ve buradaki resmi makamlara Türkiye’nin görüşlerini net biçimde aktarmak bakımından çok faydalı olduğu öğrenildi.

Diğer taraftan görüşmelerde Türkiye’nin Çin’in egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı duyduğu, hiçbir zaman Çin’in içişlerine karışmak gibi bir niyetinin olmadığı Pekin yönetimine iletildi.

Fidan’ın temaslarda, Türkiye’nin etnik, dini ve kültürel bağlara sahip olduğu Uygur Türklerine çok önem verdiği; Uygur Türklerinin Çin ile Türk dünyası ve Çin ile İslam dünyası arasında bir köprü olduğu hususunu paylaştığı kaydedildi.

Çinli yetkililere, Uygur Türklerinin ve Çin’de yaşayan diğer tüm halkların refah ve huzur içinde olmasının Türkiye’yi fazlasıyla memnun edeceği mesajını veren Fidan; görüşmelerde Uygur Türklerinin kültürel haklarının korunması ve değerlerinin yaşatılması konusunda Türk dünyası ve İslam dünyasının hassasiyetlerinin herkesçe bilindiğini anımsattı.

Bakan Fidan’ın temaslarında, söz konusu hassasiyetlerin giderilmesi ve bunu ortaya çıkaran nedenlerin tamamen ortadan kalkmasının herkes açısından büyük fayda sağlayacağı, mevcut algının değişmesinin ancak Çin’in atacağı adımlarla mümkün olacağını vurguladığı öğrenildi.

Bakan Fidan, Çin’i ziyaretinde Pekin’de, Çin Komünist Partisi (ÇKP) Merkez Komitesi Siyasi ve Hukuki İşler Komisyonu Başkanı Çın Vınçing, Çin Devlet Başkan Yardımcısı Han Cıng ve Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi ile bir araya gelmişti.

Fidan, Pekin’in ardından, Urumçi’de Sincan Uygur Özerk Bölgesi Komünist Parti Sekreteri Ma Şingrui ve Bölge Valisi Erkin Tuniyaz ile görüşmüştü.

Bakan Fidan, Çin’de Pekin, Urumçi ve Kaşgar’daki temaslarını tamamladıktan sonra Türkiye’ye dönmek üzere ülkeden ayrıldı.

Bakan Fidan: Türkiye ile Çin arasındaki ilişkiler, bölgesel ve küresel barışın sağlanmasına katkı sağlayacaktır

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, “Türkiye ile Çin arasında sürdürülecek iyi ilişkiler, bölgesel ve küresel barışın, refah ve istikrarın sağlanmasına da katkı sağlayacaktır.” dedi.Bakan Fidan: Türkiye ile Çin arasındaki ilişkiler, bölgesel ve küresel barışın sağlanmasına katkı sağlayacaktır

Fidan, Çin’in başkenti Pekin’de, Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi ile görüşmesinin ardından düzenlenen ortak basın toplantısında konuştu.

Uluslararası ilişkilerin pek çok alanında Türkiye ile Çin’in örtüşen görüşe sahip olduğunu belirten Fidan, her iki ülkenin de uluslararası sistemde daha adil bir anlayışın hakim olmasını savunduğunu kaydetti.

Fidan, “Türkiye ile Çin arasında sürdürülecek iyi ilişkiler, bölgesel ve küresel barışın, refah ve istikrarın sağlanmasına da katkı sağlayacaktır. Asya Pasifik’teki gelişmeleri ve jeopolitik yansımalarını da yakından takip ediyoruz. Asya Pasifik’teki sınamaların etkin çok taraflılık, yapıcı diyalog çabaları ve ortak önceliklere dayanan işbirliğini gerektirdiğini düşünüyoruz.” diye konuştu.

Çin’in Filistin konusundaki duyarlılığının son derece memnuniyet verici olduğunu vurgulayan Fidan, Çin’in Filistinlerle dayanışma içinde olmasını ve iki devletli çözümü güçlü bir şekilde desteklemesini takdirle karşıladıklarını ifade etti.

Fidan, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in Filistin’de çözüm için geniş kapsamlı, yetkin ve etkili bir uluslararası barış konferansı için çağrıda bulunmasının son derece önemli olduğuna dikkati çekti.

Kaşgar ve Urumçi’nin Çin’in kültürel zenginliğine katkıda bulunan iki kadim Türk İslam şehri olduğunu hatırlatan Fidan, şunları kaydetti:

“Bu şehirler Çin’le Türk dünyası arasında ve Çin’le İslam dünyası arasında aynı zamanda bir köprü rolü de oynamakta. Tarihi dostluğumuzun ve komşuluğumuzun sembolleridir. Toplumların ve halkların birlikteliği güçlü devletlerin en büyük zenginliğidir. Bu coğrafyaların tarihi ve kültürel zenginliğine tanıklık etmekten büyük memnuniyet duyacağımı ifade etmek istiyorum.”

Bakan Fidan, Çinli mevkidaşı Vang’a güzel ev sahipliği için teşekkür etti.

Çin ve Türkiye’nin Asya’nın iki kadim medeniyeti olduğunu kaydeden Fidan, Çin ve Türk milletinin, Asya’nın zenginliği ve itici motoru olduğunu belirtti.

İki medeniyetin kurumsal işbirliği çerçevesinde refahı, barışı, istikrarı ilerletme konusundaki azimlerinin fevkalade önemli olduğunu ifade eden Fidan, Çin’de yoğun bir programının olduğunu söyledi.

Fidan, heyetleriyle Çinli mevkidaşı ile kapsamlı bir toplantı yaptıklarını ve toplantının verimli geçtiğini aktardı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in ortak anlayışları ve vizyonları doğrultusunda ikili ilişkilerin ilerlemeye devam ettiğini belirten Fidan, “Gerçekten iki siyasi liderin ortaya koyduğu büyük vizyon, Çin ile Türkiye arasındaki modern zamanlardaki ilişkinin kurumsallaşarak ve derinleşerek ilerlemesinde önemli bir temel teşkil etmekte. Amacımız karşılıklı saygı ve karşılıklı yarar temelinde halklarımızın refahını artıracak adımları atmaktır.” dedi.

Fidan, iki ülke ilişkilerinin önemli bir ayağını ekonominin oluşturduğunu, ikili ticaret hacminin 2023’te 48 milyar dolar düzeyine ulaştığını, Çin’in Türkiye’nin Asya’da birinci, dünyada üçüncü büyük ticaret ortağı olduğunu belirterek, şu değerlendirmede bulundu:

“Bu ticaret büyük oranda Çin’in lehinedir. Ticaret rakamlarını nasıl daha dengeli hale getirebiliriz konusunu tüm görüşmelerimizde gündeme getirdik. Türk tarım ürünlerinin ithalatı konusundaki kısıtlamaların kaldırılması gibi pratik tekliflerde bulundum. Turizm, işbirliğimizi daha da geliştirmek istediğimiz bir diğer alandır.”

Daha fazla Çinli turistin Türkiye’ye gelmesini hedeflediklerini söyleyen Fidan, Çin Kültür ve Turizm Bakanı’nın da bu konuları ele almak üzere bu hafta Türkiye’yi ziyaret edeceğini belirtti.

Fidan, enerji alanına da yoğunlaşmak istediklerini, nükleer enerji ve kıymetli madenlerin değerlendirmesi alanlarında da işbirliği imkanlarının bulunduğunu ve bu konularda da ilgili kurumların, firmaların görüştüğünü dile getirdi.

Çinli şirketleri özellikle yüksek teknolojili ürünlerde Türkiye’de üretim yapmaya ve AR-GE merkezleri kurmaya davet eden Fidan, bununla Çinli şirketlerin Türkiye üzerinden Avrupa, Orta Doğu ve Afrika piyasalarına erişimlerinin de kolaylaşacağını söyledi.

Fidan, ulaştırma konularına önem verdiklerini vurgulayarak, şöyle devam etti:

“Bu dönemde Kuşak ve Yol Girişimi ile Hazar Geçişli Doğu-Batı Orta Koridor girişimimiz daha da büyük önem kazanmıştır. Kuşak ve Yol Girişimi ile Orta Koridor’un uyumlaştırılması, diğer bazı ulaştırma koridorlarıyla entegrasyonu için örneğin Irak’taki Kalkınma Yolu gibi somut adımlar atmayı hedefliyoruz.”

Türkiye olarak ikili işbirliği mekanizmalarına işlerlik kazandırmak istediklerini belirten Fidan, bu konuda Çinli mevkidaşıyla mutabık kaldıklarını ve bu amaçla Hükümetler Arası İşbirliği Komitesi Eş Başkanı görevine Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in Cumhurbaşkanı tarafından atandığını aktardı.

Fidan, komitenin bu yıl içinde toplanmasını arzu ettiklerini, bu yıl Şi’yi Türkiye’de ağırlamak istediklerini ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın davetini tekrar Çinli meslektaşına ilettiğini belirtti.

“Gazzelilere insani yardımların kesintisiz ve güvenli şekilde ulaştırılması ve iki devletli çözüm için önümüzdeki süreçte de Çin ile çalışmaya devam edeceğiz”

Fidan, bazı ülkelerin İsrail’in Filistin’e saldırılarını desteklediğine dikkati çekerek, “İsrail’e siyasi destek ve silah sağlıyorlar. Bu ülkeler İsrail’in uyguladığı soykırıma maalesef ortak olmaya devam ediyorlar. Gazze’de ateşkes, Gazzelilere insani yardımların kesintisiz ve güvenli şekilde ulaştırılması ve iki devletli çözüm için önümüzdeki süreçte de Çin ile çalışmaya devam edeceğiz.” dedi.

Rusya-Ukrayna Savaşı’nın da uluslararası güvenlik, istikrar ve refahı sınadığını söyleyen Fidan, “Türkiye, Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü ve egemenliğini başından beri güçlü bir şekilde desteklemektedir. Adil ve kalıcı bir barışın taraflar arasında ancak diyalog ve müzakere yoluyla sağlanabileceğine inanmaktayız. Türkiye ve Çin’in Ukrayna’da barışın tesisi konusunda ortak anlayışa sahip olduğunu görmekten memnuniyet duyuyoruz. Bu konuda da istişarelerimizi ve çalışmalarımızı sürdüreceğiz.” ifadelerini kullandı.

“Türkiye’nin, Çin’in toprak bütünlüğüne, siyasal egemenliğine desteği tamdır”

Bakan Fidan, Brezilya ve Çin arasında yapılan ortak “barışa çağrı” açıklamasındaki maddelerin memnuniyet verici olduğunu belirtti.

Fidan, “Türkiye’nin, Çin’in toprak bütünlüğüne, siyasal egemenliğine desteği tamdır. Çin’e yönelik silahlı terör hareketlerine karşı desteğimiz tamdır. Özellikle Çin’i karıştırmaya yönelik, Çin’in ekonomik gelişmesini durdurmaya yönelik uluslararası girişimleri doğru bulmadığımızı buradan ifade etmek istiyoruz. Çin’in ortaya koyduğu ekonomik rekabet edebilirlik yeterliliğinin başka şekilde uluslararası kamuoyuna yansıtılması, buradan farklı bir küresel mücadele üretilme çabası, gerçekten dünya barışı, istikrarı ve kalkınması için son derece alarm zilleri çalan bir olaydır.” diye konuştu.

Dünyanın medeni bir rekabete alışmak zorunda olduğunu vurgulayan Fidan, şunları söyledi:

“Egemen güçlerin önceki yüzyılda kurmuş oldukları pazarların daha adil, rekabet edilebilir pazar şartlarında yeniden el değiştiriyor olması kabul edilmesi gereken bir sonuçtur. Buradan savaşa varan, daha farklı yıkımlara varan neticelerin üretilmemesi gerekiyor. Dünyamızdaki refah, herkese yetecek kadar vardır. Medeni bir biçimde, adil bir biçimde, uluslararası kurallara uygun, eşit ve herkese uygulanan kuralları içine alan bir ekonomik rekabet sistemi ile ekonomik kalkınma modellerine ve pazarları aramaya devam etmemiz gerekiyor. Buradaki başarısızlık başka şekilde izale etmeye çalışılırsa, buradaki adil rekabetin yerine biz küresel mücadeleyi, kutuplaşmayı hatta savaş tehdidini ortaya koyarsak, burası gerçekten küresel bir faciaya bizi götürür. Onun için Çin’in ekonomik kalkınmasının adil biçimde oluyor oluşunu desteklememiz gerekiyor. Bu türden küresel bir istikrarsızlık ortaya koyan çabalara destek vermediğimizi ifade etmek istiyorum.”

Fidan, Türkiye’nin Çin’in toprak bütünlüğüne, siyasal egemenliğine desteğinin tam olduğunun bir kez daha altını çizerek, “İçeride iç karışıklık çıkarmaya çalışan olayları da burada desteklemediğimizi ifade etmek istiyorum.” dedi.

Çin’in Türk dünyası ve İslam dünyasıyla son yıllarda geliştirdiği ilişkiyi memnuniyetle karşıladıklarını söyleyen Fidan, “Özellikle Türk Devletleri Teşkilatına mensup olan ülkeler, başta Özbekistan, Kazakistan, Türkmenistan, Kırgızistan olmak üzere ve bu ülkelerle geliştirdiği son yıllardaki ticarete dayalı, yatırıma dayalı ilişkileri fevkalade önemli buluyoruz ve destekliyoruz. Ve aynı şekilde Türkiye ve Azerbaycan’la da ilişkilerinin artarak devam etmesini bekliyoruz.” diye konuştu.

Fidan, Çin’in İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) üyesi ülkelerle de son yıllarda daha sistemli bir işbirliği geliştirme çabasında olduğunu ifade ederek, “Daha birkaç gün önce Arap Ligi üyesi ülkelerle Pekin’de bir zirve vardı. Bu zirve marjında gerçekten kalkınmaya yönelik, refaha yönelik, işbirliğine yönelik güzel kararlar alındı. Bunlar da önemli gelişmeler.” dedi.

Çin’in Suudi Arabistan ve İran arasında yapmış olduğu arabuluculuk çalışmalarının da not etmeye değer tarihi bir olay olduğunu söyleyen Fidan, “Gerçekten iki kardeş ülke arasındaki devam eden kronik sorunların Çin’in araya girmesiyle bir çözüme kavuşma yoluna girmesi ve bölgesel istikrarın devreye girmesi fevkalade önemli. Bölgemizde yaptığı bu yapıcı katkıdan dolayı da ben Çinli meslektaşıma teşekkür ediyorum. Buradaki çalışmaların da devamını diliyorum.” diye konuştu.

Fidan, yarın Kaşgar ve Urumçi’yi ziyaret edeceğine işaret ederek, “Bu iki şehir, Çin’in kültürel zenginliğine katkıda bulunan iki kadim, bildiğiniz gibi Türk İslam şehridir.” dedi.

Kuşak ve Yol Girişimi

İki ülkenin ekonomik ilişkilerinin ikili ilişkilerin önemli bir ayağını teşkil ettiğini kaydeden Fidan, “Bu konuda çok detaylı iki gün devam eden görüşmelerimiz var. Sayın Vang Yi ve arkadaşları da konuya bütün detaylarıyla hakimler. Özellikle aramızdaki ticaret hacmindeki büyüklüğü biz memnuniyetle karşılıyoruz ama bununla beraber dengesizliğin de bir şekilde giderilmesi gerekiyor. Bu dengesizlik nasıl giderilebilir? Bu konudaki somut önerilerimizin Çinli mevkidaşım tarafından ve makamlar tarafından karşılık bulmuş olmasını bu seyahatte görmekten özellikle memnuniyet duyduğumu ifade etmek istiyorum.” ifadelerini kullandı.

Fidan, iki ülke arasındaki ticaret açığının kapatılmasına yönelik somut tekliflerde bulunulduğunu kaydederek, söz konusu somut tekliflerin tarım ürünleri ithalatındaki yelpazenin genişletilmesi, turizm konusundaki çalışmaların artırılması, daha fazla Çinli turistin Türkiye’ye gelmesi, Kuşak Yol Girişimi ve bağlantısallıkla ilişkili olan konulardaki altyapı yatırımlarının ve daha önce başlatılan projelerin Türkiye’de nihayete erdirilmesiyle ilgili olduğunu belirtti.

Bakan Fidan, “Bu konuda Türkiye-Çin arasında yaklaşık 10 yıldır devam eden ileri düzey çok emekli teknik çalışmalar var, proje taslakları var. Sonuca yaklaştırılmış fizibilite çalışmaları var. Bunların somut olarak hayata geçirilmesi konusundaki beklentilerimizi ilettik.” dedi.

Fidan, bağlantısallık konusunun da gündeme getirildiğine işaret ederek, “Özellikle Çin’in Yol Kuşak Projesi’ni ortaya koyduğu andan itibaren gerçekten büyük bir çaba ve emek var. Bölgede bir mobilizasyon var. Bu konunun deniz ayağı var, kara ayağı var. Burada belli ilerlemeler sağlandı. Türkiye burada nasıl tamamlayıcı rol oynayabilir? Her iki tarafın da menfaatine uygun olabilecek şekilde ve aynı zamanda Orta Koridor’un Yol Kuşak Projesi ile nasıl eklemlenmesi, entegre edilmesi meselesini gündeme getirdik.” ifadesini kullandı.

“Kalkınma Yolu Projesi” gibi Basra Körfezi’nden Irak ve Türkiye’yi de içine alarak Avrupa’ya doğru giden rotaların, büyüyen ve daha kompleks hale gelen bağlantısallık ağına nasıl dahil olacağı konusunun da gündeme getirildiğini belirten Fidan, “Bunlar gerçekten bölgesel kalkınmaya, ilişkileri kurumsal ilerletmeye ve büyük projelere dayalı vizyonların eseri. İki ülke arasındaki ilişkilerin niteliği de bizce bu şekilde olmalı. Biz bu türden çalışmalara ve müzakerelere Çin makamlarıyla devam edeceğiz. Ben bu konudaki anlayışları ve çabaları için de huzurlarınızla kendilerine bir kez daha teşekkür ediyorum.” diye konuştu.

Bakan Fidan, Kaşgar’da Yusuf Has Hacib Türbesi ve Iydgah Camii’ni ziyaret etti

Bakan Fidan, Kaşgar'da Yusuf Has Hacib Türbesi ve Iydgah Camii'ni ziyaret etti

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki Kaşgar şehrinde Yusuf Has Hacib Türbesi ve Iydgah Camii’ni ziyaret etti.

Bakanlığın X sosyal medya hesabından yapılan paylaşımda, Bakan Fidan’ın, Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki temasları kapsamında, Kaşgar şehrindeki tarihi mekanlardan Yusuf Has Hacib Türbesi ve Iydgah Camii’ni ziyaret ettiği bildirildi.

Kaynak: AA