Gen bankasındaki tohumlar tarımda yerli ve milli üretimin güvencesi

Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM), gen bankalarındaki yaklaşık 119 bin tohumla yerli ve milli tohumların geliştirilmesine katkı sağlıyor.

TAGEM Bahçe Bitkileri Araştırmaları Daire Başkanı Gökhan Kızılcı, AA muhabirine, kurumun Türkiye genelinde hayvan ve bitki türleri üzerine 32 gen bankası olduğunu söyledi.

Söz konusu gen bankalarında yaklaşık 318 bin örneğin muhafaza edildiğini belirten Kızılcı, gerektiğinde buralardaki örnekleri araştırmacıların yeni çeşitlerin geliştirilmesi amacıyla kullanabildiğini bildirdi.

Kızılcı, TAGEM’in Ankara ve Ä°zmir’de tohum gen bankası bulunduÄŸuna iÅŸaret ederek, son yıllarda dünyanın gündemi olan gıda arz güvenliÄŸi açısından buraların son derece önemli olduÄŸunu dile getirdi.

Ãœlkelerin yerli ve milli çeÅŸit geliÅŸtirmesinin üretim açısından, genetik kaynakların biyoçeÅŸitliliÄŸin önemini bir kez daha ortaya koyduÄŸunu vurgulayan Kızılcı, “Ankara Gen Bankamız 2010’da açılmış olsa da çalışmalarımız 1960’lara dayanıyor. Türkiye’nin ilk tohum gen bankası Ä°zmir’de 1964 yılında açıldı.” dedi.

Kızılcı, Türkiye’nin biyoçeÅŸitlilik açısından dünyanın ÅŸanslı coÄŸrafyasında olduÄŸuna dikkati çekerek, yaklaşık 12 bin civarında bitki türü olduÄŸunu ve bunun yaklaşık üçte birinin yalnızca Türkiye’de bulunduÄŸunu aktardı.

Gelecekte ihtiyaç duyulacak kuraklığa ve farklı hastalıklara dayanıklı çeşitlerin geliştirilmesinin ancak genetik kaynakların zenginliğine bağlı olduğuna dikkati çeken Kızılcı, şöyle konuştu:

“Tarımsal üretimin temel girdilerinden bir tanesi tohum. Tohum stratejik bir ürün olarak dünyanın gündeminde. Tarımsal üretiminizi sürdürülebilir kılmanız için kendi yerli ve milli tohumlarınızı üretmek durumundasınız. Bu anlamda da çeÅŸitlerin geliÅŸtirilmesi ve kullanılabilmesi için gen bankalarımıza, hem vatandaşın kendi bağış yoluyla gönderdiÄŸi tohumları hem araÅŸtırmacılarımızın hem de üniversite hocalarımızın yaptığı çalışmalar sonucunda elde ettikleri tohumları kabul ediyoruz. Buraya gelen tohum ‘temizleme’ aÅŸamasından geçer sonra da uzun ve orta süreli muhafaza edilmek üzere paketlenir. Bunların zaman içinde, ihtiyaç halinde ve belli sürelerde canlılık testleri ve üretim yenileme çalışmaları yapılıyor. Gen bankasına geldikten sonra çimlendirme testi de yapıyoruz. Buradaki tohumları araÅŸtırmacılarımız yeni tohumların geliÅŸtirilmesi için kullanabiliyorlar.”

Ankara’daki tohum gen bankasında büyük çoÄŸunlukla tahıl grubu ürünlerin bulunduÄŸu bilgisini veren Kızılcı, “Türkiye Tohum Gen Bankası dediÄŸimiz Ankara’daki gen bankasında yaklaşık 59 bin örnek bulunuyor. Ä°zmir’deki tohum gen bankasında da daha çok sebze ağırlıklı ürünlerimizi saklıyoruz. Bu iki gen bankamızda yaklaşık 119 bin örnek var.” ifadelerini kullandı.

Yerli tohumda genetik kaynakların önemine değinen Kızılcı, şu değerlendirmede bulundu:

“Yerli tohumunuzun olması genetik kaynağınıza baÄŸlı. Yeni çeÅŸitlerin geliÅŸtirilmesinde, doÄŸadan topladığımız genetik kaynaklarımızı kullanıyoruz. Farklı ıslah metotlarıyla kuraklığa dayanıklı bir geni çok verimli bir çeÅŸidinize aktarabiliyorsunuz. Zaman zaman bitkileri, canlıları tehdit eden hastalıklar oluyor. DoÄŸadaki bazı bitkiler buna dayanıklı kalabiliyor. Bunları kaliteli çeÅŸitlerimize aktarabiliyoruz. Bu anlamda genetik kaynaklar stratejik olarak çok önemli. Türkiye bilgi birikimi ve altyapısıyla kendi çeÅŸitlerini üreten ülke konumunda.”

37 “Ata tohumu” tescillendi

Ata tohumunu yerel çeşitler olarak adlandırdıklarını belirten Kızılcı, yerel çeşitlerin yeni çeşitlerin geliştirilmesinde kullanıldığını ve bu anlamda çok önemli olduklarını anlattı.

Kızılcı, CumhurbaÅŸkanı Recep Tayyip ErdoÄŸan’ın eÅŸi Emine ErdoÄŸan’ın himayesinde yerel çeÅŸitlere yönelik Ata Tohumu Projesi yürütüldüğüne dikkati çekerek, bu kapsamda ülkede yerel çeÅŸit olan tohumların envanterinin çıkarıldığını ve kayıt altına alındığını söyledi.

Ata tohumlarının gelecek nesillere aktarılması için çalışmalar yaptıklarına iÅŸaret eden Kızılcı, “DiÄŸer bir amacımız da bu yerel çeÅŸitlerdeki tat ve aroma özelliklerini geliÅŸtirdiÄŸimiz çeÅŸitlere de aktarmak.” dedi.

Kızılcı, ata tohumu olarak son üç yılda 1500’den fazla örnek geldiÄŸi bilgisini vererek, ÅŸunları kaydetti:

“Örnekler gelince ata tohumu olup olmadığını anlamak için uzmanlarımıza gönderiyoruz, onlar inceliyorlar. Ata tohumu olduÄŸuna kanaat getirdikleri örnekleri tescil amaçlı yetiÅŸtiriyoruz. Bu tescilden sonra da enstitülerimizde bunların tohumlarını üreterek isteyen çiftçilerimize veriyoruz. Åžimdiye kadar 37 çeÅŸidimiz tescil oldu. Yaklaşık 417 civarında da yerel çeÅŸit ata tohumu adayımızın da tescil çalışmaları devam ediyor.”

Kaynak: AA