Hürmüz BoÄŸazı’nda gemi geçiÅŸi yüzde 90 azaldı, Ãœmit Burnu’nda trafik artıyor

Hürmüz BoÄŸazı’nda gemi trafiÄŸinin durma noktasına gelmesi sonrası deniz ticaretinin Körfez geçiÅŸ noktalarından uzaklaÅŸma eÄŸilimi güçlenirken daha uzun bir rota olan Ãœmit Burnu’nda ticari gemi trafiÄŸi hızla artış gösterdi.

ABD ve Ä°srail’in Ä°ran’a yönelik 28 Åžubat’ta baÅŸlattığı saldırılar sonrası Ä°ran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı TuÄŸgeneral Ä°brahim Cebbari, Hürmüz BoÄŸazı’nı geçiÅŸlere kapattıklarını ve geçmeye çalışan gemilere saldıracaklarını bildirdi.

BirleÅŸik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO), Hürmüz BoÄŸazı’na yönelik deniz güvenliÄŸi durumunun en üst düzey risk seviyesi olan “kritik” seviyeye çıktığını duyururken sigorta ÅŸirketleri bölgedeki gemiler için savaÅŸ poliçelerini iptal etti.

Dünyanın önde gelen konteyner nakliye firmaları Hürmüz BoÄŸazı’ndan geçiÅŸleri askıya aldıklarını açıkladı.

Teslimat süreleri uzayabilir, maliyetler artabilir

UKMTO verilerine göre, Hürmüz BoÄŸazı’ndan tarihsel ortalamada günde 138 gemi geçiÅŸ yapıyordu.

AA muhabirinin gerçek zamanlı denizcilik takip sistemi Windward’ın verilerinden derlediÄŸi bilgilere göre, Hürmüz BoÄŸazı’ndaki gemi geçiÅŸleri 2 Mart’ta toplam 7 olurken, bu rakam 3 Mart’ta 4’e geriledi.

Bu tarihteki geçiÅŸler Hürmüz BoÄŸazı’nda son 7 gündeki gemi sayısına kıyasla yüzde 90 azaldı.

MarineTraffic verilerine göre, aynı tarihte Hürmüz BoÄŸazı’ndaki petrol tankeri trafiÄŸi de saldırılardan önceki seviyeye göre yüzde 90 geriledi.

Orta DoÄŸu’da Aralık 2023’te Yemen’deki Husilerin Ä°srail’le baÄŸlantılı ticari gemilere saldırıları nedeniyle Kızıldeniz’deki gemi trafiÄŸi büyük ölçüde azalmış ve nakliye ÅŸirketleri operasyonlarını Ãœmit Burnu’na kaydırmıştı.

Son olarak Hürmüz BoÄŸazı’nda da ticari gemi trafiÄŸinin durma noktasına gelmesi, deniz ticaretinin Körfez geçiÅŸ koridorlarından uzaklaÅŸtığı yönündeki eÄŸilimi pekiÅŸtirdi.

Almanya merkezli konteyner ÅŸirketi Hapag-Lloyd’dan AA muhabirine yapılan açıklamada, “Aralık 2023’ten bugüne kadar Hapag-Lloyd gemileri Kızıldeniz’den geçmedi. Bu moratoryumu uzatma kararı, Orta DoÄŸu’daki mevcut durum ve Husilerin ilgili tehditleri nedeniyle alındı. Hapag-Lloyd’un sefer programlarında herhangi bir deÄŸiÅŸiklik olmayacak ve Ãœmit Burnu’nun etrafından seyir devam edecektir.” ifadeleri kullanıldı.

Fransa’nın CMA CGM ÅŸirketi de Körfez’de bulunan ve bölgeye giden tüm gemilerine sığınaklara gitmeleri talimatını verdiÄŸini duyururken CMA CGM, SüveyÅŸ Kanalı’ndan geçiÅŸin de bir sonraki duyuruya kadar askıya alındığını ve gemilerin Ãœmit Burnu üzerinden Afrika çevresinden yeniden yönlendirildiÄŸini bildirdi.

Küresel ticaretin barometresi olarak kabul edilen Maersk, Orta DoÄŸu’daki geliÅŸmelerin Babu’l Mendeb BoÄŸazı üzerinden SüveyÅŸ Kanalı’nı geçecek gemilerin seferlerini askıya almaya neden olduÄŸunu açıkladı.

Maersk, Orta DoÄŸu-Hindistan’dan Akdeniz’e ve Orta DoÄŸu-Hindistan’dan ABD’nin doÄŸu kıyısına yapılan tüm seferlerin Ãœmit Burnu çevresinden yeniden yönlendirildiÄŸini duyurdu.

Windward’ın verilerine göre, Ãœmit Burnu’ndaki transit gemi sayısı 2 Mart’ta önceki güne göre yüzde 112 artışla 87’ye yükseldi. Bu rakam, 3 Mart’ta ise günlük yüzde 8 artışla 94 oldu.

Ãœmit Burnu’ndaki son 7 günlük ortalama transit gemi sayısı ise 69,7 olarak hesaplandı. Böylece, 3 Mart’taki geçiÅŸler 7 günlük ortalamaya göre yüzde 35 artış gösterdi.

Windward’ın analizine göre, ticari deniz taşımacılığı hızla deÄŸiÅŸen faaliyet ortamına uyum saÄŸlamaya çalışıyor. Ãœmit Burnu’nda artan ticari gemi trafiÄŸi, operatörlerin Körfez nakliye koridorlarının istikrar kazanmasını beklemek yerine daha uzun yolculuklara yöneldiÄŸini gösteriyor.

Ãœmit Burnu, Hürmüz BoÄŸazı’nın birebir alternatifi deÄŸil ancak nakliye ÅŸirketlerinin çatışma bölgesindeki koridorlara alternatif olarak tercih ettiÄŸi rota olarak öne çıkıyor.

Ticari gemi trafiÄŸinin Ãœmit Burnu’na kayması kargoların teslimat sürelerini 10 ile 20 gün arasında uzatırken taşımacılık maliyetleri üzerinde de yukarı yönlü baskı oluÅŸturuyor.

Hürmüz BoÄŸazı’ndaki petrol sevkiyatının büyük kısmı Asya’ya gidiyor

Basra Körfezi’nin aÄŸzındaki Hürmüz BoÄŸazı, Orta DoÄŸu’daki petrol ve sıvılaÅŸtırılmış doÄŸal gaz (LNG) üretimini Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına baÄŸlıyor.

S&P Global Energy verilerine göre, küresel petrol tedarikinin yüzde 20’si Hürmüz BoÄŸazı’ndan Asya ülkeleri baÅŸta olmak üzere uluslararası piyasalara ulaşıyor. BoÄŸaz’dan taşınan günlük yaklaşık 15 milyon varil ham petrolün 5,3 milyon varilini tek başına Çin alıyor.

Hürmüz BoÄŸazı’ndan geçen ham petrolün 2 milyon varili Hindistan’a, 1,7’ÅŸer milyon varili Japonya ve Güney Kore’ye giderken 4,2 milyon varil diÄŸer ülkelere tedarik ediliyor.

Suudi Arabistan günlük 5,1 milyon varille Hürmüz BoÄŸazı’ndaki ham petrol sevkiyatının en büyük ihracatçısı konumunda. Bu ülkeyi Irak 3,3 milyon varil ham petrolle, BirleÅŸik Arap Emirlikleri (BAE) 2,6 milyon, Ä°ran 1,7 milyon, Kuveyt bir milyon ve diÄŸer ülkeler toplamda bir milyon varille takip ediyor.

Boğaz, ham petrolün yanı sıra işlenmiş petrol ürünleri ihracatı için de kritik önemde bulunuyor.

Hürmüz BoÄŸazı’ndan geçen günlük yaklaşık 5 milyon varil petrol ürününün en büyük ihracatçısı konumunda ise 1,26 milyon varille BAE ve 1,04 milyon varille Suudi Arabistan öne çıkıyor.

Depolar hızla doluyor, tesis kapanmaları artabilir

Gemiler, üretimin sürmesini desteklemek için Suudi Arabistan’ın batı kıyısındaki Yenbu Limanı’na yönelmeye baÅŸladı. Mart ayında Yenbu’da ÅŸu ana kadar günlük 2,44 milyon varil yükleme yapıldı. Bu rakam, son altı ayda ortalama günlük 650-940 bin varil arasında gerçekleÅŸen yüklemelere göre oldukça yüksek seviyede bulunuyor.

Irak Petrol Bakanlığı, Ä°ran’ın Hürmüz BoÄŸazı’nı kapatması nedeniyle Basra’daki Rumeyle sahasında petrol üretimini durdurma kararı aldı. Petrol tankerlerinin Körfez havzasına girmemesi nedeniyle oluÅŸan tanker kısıt ve depolardaki stok seviyesinin kritik seviyeye yükselmesi bu kararda etkili oldu.

Ayrıca, Irak’ın günlük 3,5 milyon varil kapasiteli Basra Limanı’ndan 2 Mart’ta ham petrol yüklemesi yapılmadı.

JP Morgan analistleri, Hürmüz BoÄŸazı’ndaki aksamanın 21 gün sürmesi halinde petrol üreticilerinin tesislerinde kapanmaların baÅŸlayabileceÄŸi uyarısında bulundu.

LNG’de Asya-Avrupa rekabeti artabilir

Hürmüz BoÄŸazı, dünyadaki LNG ihracatının da yüzde 20’sinin taşındığı stratejik bir geçit. Katar, bölgedeki LNG ihracatında ana rol oynuyor ve buradan taşınan LNG de ağırlıklı olarak Asya ülkelerine ulaşıyor.

Ancak, Ä°ran’dan fırlatılan insansız hava araçlarından (Ä°HA) birinin 2 Mart’ta Katar’ın Ras Laffan Sanayi Åžehri’ndeki Katar Enerji’ye ait LNG üretim tesisini hedef almasının ardından ÅŸirket dün buradaki LNG üretimini durdurmuÅŸtu.

Küresel LNG arzında önemli paya sahip olan Katar’daki arz kesintisi, özellikle spot piyasada arz daralması endiÅŸelerini artırdı.

S&P Global Energy Kısa Vadeli LNG Analizi Lideri Ross Wyeno, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Asya-Pasifik pazarlarının Avustralya, Malezya ve Endonezya dahil olmak üzere büyük Pasifik Havzası üreticilerinden önemli miktarda LNG tedarik ettiğini belirtti.

Bu tedarikin büyük bir kısmının halihazırda uzun vadeli sözleÅŸmelerle baÄŸlandığını dile getiren Wyeno, “Bu tedarik, Katar ve BAE’de üretimin durmasının yarattığı önemli dengesizliÄŸi karşılayamayacaktır. LNG’de arz esnekliÄŸi açısından en büyük kaynak ÅŸu anda ABD. ABD’den serbest olarak yüklenen LNG, ÅŸu anda en yüksek fiyatın olduÄŸu pazara, yani Asya’ya gidecektir. Bu durum deÄŸiÅŸmedikçe, ABD’den gelen yükler muhtemelen Avrupa pazarlarından uzaklaÅŸacak. Bu da Avrupa’nın depo dolum çabalarını etkileyerek gaz dengesini sıkılaÅŸtırabilir.” ifadelerini kullandı.

BaÅŸlangıç rotası Avrupa olan bir LNG tankerinin fiyatlardaki artışın ardından dün rotasını deÄŸiÅŸtirdiÄŸi ve Asya’ya doÄŸru yol aldığı tespit edildi.

Kaynak: AA