Kuantum teknolojileri “TÃœBÄ°TAK Ulusal Kuantum Enstitüsü” ile desteklenecek

Türkiye’nin kuantum alanındaki araÅŸtırma ve teknoloji geliÅŸtirme çalışmalarını koordine etmek üzere TÃœBÄ°TAK bünyesinde “Ulusal Kuantum Enstitüsü” kurulacak.

AA muhabirinin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının “2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi” belgesinden derlediÄŸi bilgiye göre, kuantum teknolojileri, konumlandırma, görüntüleme, hesaplama, iletiÅŸim, algılama ve güvenlik alanlarında devrim niteliÄŸinde yenilikler sunuyor.

Türkiye kuantum teknolojilerinde kamu destekli AR-GE faaliyetlerine son yıllarda ivme kazandırdı. 2023’te TÃœBÄ°TAK BÄ°LGEM çatısı altında kurulan “Kuantum Teknolojileri Bölümü” ile kuantum bilgisayar/hesaplama, haberleÅŸme/kriptografi, görüntüleme, algılama ve metroloji gibi baÅŸlıca alanlarda yapılacak çalışmalarla ve geliÅŸtirilecek sistemlerle Türkiye’nin kuantum teknolojilerinde söz sahibi olmasına ve ilerlemesine önemli seviyede katkı saÄŸlanması hedeflendi.

TÃœBÄ°TAK bünyesinde kuantum teknolojilerine yönelik kapasite geliÅŸtirme çalışmalarını gelecek dönemde daha da ileriye taşıyacak “Ulusal Kuantum Enstitüsü” kurulması planlandı.

Enstitü, Türkiye’nin kuantum alanındaki araÅŸtırma ve teknoloji geliÅŸtirme çalışmalarını koordine edecek. Böylelikle altyapı ve yetiÅŸmiÅŸ insan gücü birikimi oluÅŸturulacak, ileri teknolojiye dayalı projeler yürütülecek, sivil ve askeri uygulamalar için kuantum hesaplama, haberleÅŸme ve algılama tabanlı sistemler geliÅŸtirilecek.

Kuantum haberleşme kapsamında elmas veya kristal bazlı kuantum yayıcılar, fotonik devreler ve tek foton dedektörlerin üretimi yapılacak. Rydberg temelli kuantum anten geliştirilerek Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) ile işbirliği içinde kuantum radar/lidar prototipi üretilecek.

Enstitünün önemli hedefleri arasında hem süper iletken hem de fotonik temelli kuantum bilgisayarın üretilmesi, kriptoloji ve siber güvenlik alanında kullanımının sağlanması da yer alıyor.

Çığır açıcı ilerlemeye kapı açıyor

Kuantum teknolojisine sahip bilgisayarlar, karmaşık matematiksel problemlerin çözümü, büyük ölçekli optimizasyon, moleküler simülasyon, yapay zeka, büyük veri analizi ve kriptografi gibi alanlarda önemli avantajlar sağlıyor.

Hızlı ve verimli işlem yapabilen kuantum bilgisayarların yanı sıra verilerin güvenliğini artıran kuantum şifreleme yöntemleri ve hassas ölçümler gerçekleştirebilen kuantum sensörler, yeni nesil radar ve görüntüleme sistemlerini destekleyen kuantum algılama, kuantum dolanıklık ve kuantum anahtar dağıtımı sayesinde ultra güvenli veri aktarımını mümkün kılan bu teknolojiler, farklı alanlarda yenilikçi uygulamaların geliştirilmesine olanak tanıyor.

Söz konusu teknolojiler, finans, ilaç geliştirme, tıp, jeofizik, malzeme bilimi ve savunma sanayisi gibi birçok sektörde çığır açıcı ilerlemeleri mümkün kılıyor. Kuantum teknolojileri alanında AR-GE çalışmalarının ve yatırımların desteklenmesi tüm bu olanaklardan en üst düzeyde faydalanılmasının yolunu açacak adımlar olarak görülüyor.

Türkiye’de kuantum projeleri

Öte yandan, Türkiye’de kuantum alanında baÅŸka projeler de devreye alındı. Bu kapsamda, SSB ve üniversiteler, kuantum güvenlik çözümleri ve sensör teknolojileri üzerine araÅŸtırmaları desteklerken ASELSAN bünyesinde bu alandaki çalışmaların yürütülmesi amacıyla KUANTAL (Kuantum AraÅŸtırma Laboratuvarı) kuruldu.

İlk yerli kuantum bilgisayarı QuanT, TOBB ETÜ tarafından geliştirilerek devreye alındı. Gelecek dönemde kamu öncülüğünde uluslararası işbirlikleri ve özel sektör yatırımlarıyla bu alandaki kapasitenin artırılması hedefleniyor.

Kaynak: AA