Küresel toplum Alzheimer gibi demans hastalıklarını gün geçtikçe daha çok kabulleniyor

Dünya genelinde her yıl milyonlarca kişide görülen ve toplumun büyük kısmının hayatın parçası olarak kabullendiği Alzheimer ve benzeri demans hastalıklarıyla mücadele, son yıllarda sağlık sistemlerinin kapasite zorlanmasıyla daha da güç hale geldi.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, Alzheimer, dünya çapında yaklaşık 57 milyon kişiyi etkileyen ve her yıl yaklaşık 10 milyon yeni vakanın tespit edildiği demansın (bunama) en yaygın türü.

Alzheimer vakaları, demans hastalarının yaklaşık yüzde 60’ından fazlasını oluÅŸturuyor.

AA muhabiri, “dünyada en fazla 7. ölüm nedeni” gösterilen demans hastalığının en yaygın türü Alzheimer ile ilgili verileri ve hastalığa karşı toplumun düşünce ve ön yargılarını derledi.

Beyin hücrelerinin zamanla ölümüne bağlı hafıza kaybı, bunama ve genel anlamda bilişsel fonksiyonların azalması şeklinde gelişen tıbbi durum olan Alzheimer sebebiyle her yıl dünya genelinde binlerce kişi hayatını kaybediyor.

Ä°lk kez 1906’da Alman psikiyatrist ve patolojist Alois Alzheimer tarafından tanımlanan ve 65 yaÅŸ üstü kiÅŸilerin beyin dokularında ağır hasara neden olan Alzheimer, “21. yüzyılın kabusu” görülüyor.

Alzheimer hastalığı araÅŸtırma merkezlerinde incelenen, tanı konulan kiÅŸilerin yüzde 50’sinden fazlasında birden çok demansa sebep olan etmen tespit ediliyor. Bu karma demans durumu, en çok 85 yaÅŸ ve üzeri kiÅŸilerde görülüyor.

Bu, günlük aktivitelerde azalma ve bilişsel yeteneklerde bozulmayla nitelenen nöropsikiyatrik semptomların ve davranış değişikliklerinin eşlik ettiği nörodejeneratif hastalık olarak tanımlanıyor.

Kadınlar, demanstan orantısız şekilde etkileniyor

Kadınların demans nedeniyle hayatını kaybetme oranı erkeklerden daha yüksek seyrediyor. Demans hastalarına yönelik bakımın yüzde 70’i kadınlar tarafından saÄŸlanıyor.

Alzheimer’s Disease International’ın (ADI) 2024 tarihli raporunda, 2019 ve 2024’te Alzheimer hastalığına dair toplumun bakış açısının incelendiÄŸi iki anket karşılaÅŸtırıldı.

ADI’nın, 2019’da Londra Ekonomi ve Siyaset Bilimi Okulu (LSE) aracılığıyla yürüttüğü, demansa karşı düşüncelerine iliÅŸkin küresel çapta yapılan ankete yaklaşık 68 bin kiÅŸi, 2024’teki ankete ise 40 binden fazla kiÅŸi katıldı. 5 yıl arayla yapılan iki anketin karşılaÅŸtırılmasının sonuçlarına göre Alzheimer ve diÄŸer demans hastalıklarına dair bakış açısı olumsuz yönde ilerledi.

Katılımcıların yaklaşık yüzde 80’inin demansın yaÅŸlanmanın normal parçası olduÄŸunu kabul ettiÄŸi ve bu oranın 5 yıl öncesine göre yüzde 14 arttığı gözlendi.

Toplumdaki bu olumsuz ilerleyiÅŸin saÄŸlık sektöründe de benzer seyrettiÄŸi görüldü. SaÄŸlık ve bakım uzmanlarının yaklaşık yüzde 65’i demansı yaÅŸlanmanın normal parçası olarak düşünürken bu oran önceki ankete göre yüzde 3 arttı.

Küresel olarak insanların yüzde 25’inden fazlası, demans hastalıklarını önlemek için yapılabilecek bir ÅŸeyin olmadığına, yüzde 43’ünden fazlası da demansın kısmen aile desteÄŸinin eksikliÄŸinden kaynaklandığına inanıyor.

Öte yandan bu kabulleniş, toplumun hastalığa tamamen kötümser yaklaştığına işaret etmiyor.

Katılımcıların yüzde 96’sından fazlası, demans hastalıklarının tıbbi tanının önemine inanırken yüzde 93’ünden fazlası, demans hastalarının yaÅŸamlarını iyileÅŸtirmek için yapılabilecek birçok faaliyetin bulunduÄŸunu düşünüyor.

Katılımcıların yüzde 58’inden fazlası, demansın saÄŸlıksız yaÅŸam tarzından kaynaklandığını savunurken bu oran, 2019’dan bu yana yüksek gelirli ülkeler ve üst-orta gelirli ülkeler genelinde artış gösterdi, düşük/alt-orta gelirli ülkelerde ise önemli ölçüde azaldı.

Raporda, 2019-2024 döneminde küresel çapta Kovid-19 gibi birçok büyük sorunun ortaya çıktığının altı çizildi, özellikle salgının sağlık sistemlerinin kapasitelerini zorladığı vurgulandı.

Bu ve benzeri sorunların demans hastalıklarına yönelik görüşleri ve söylemleri etkilemiÅŸ olabileceÄŸine deÄŸinilen raporda, küresel olarak zor zamanlarda demans hastaları gibi “savunmasız nüfus gruplarının” genellikle ilk zarar görenler arasında olduÄŸu ifade edildi.

Demans hastalıklarında tedavi ve bakım

Demansı iyileştirmek veya ilerleyen seyrini değiştirmek için halihazırda mevcut tedavi yöntemi bulunmuyor. Bunun yanı sıra klinik deneylerin çeşitli aşamalarında çok sayıda yeni tedavi araştırılıyor.

Uzmanlar, hastalığın tedavisinde beyni uyaran ve günlük işlevleri sürdüren aktivitelere ve sosyal etkileşimlere katılmanın önemini vurguluyor.

Araştırmalar, bireylerin düzenli egzersiz yaparak, sigara ve alkol kullanımından kaçınarak, kilolarını kontrol ederek, sağlıklı beslenerek, tansiyon, kolesterol ve kan şekeri seviyelerini koruyarak bunama riskini azaltabileceklerini ortaya koyuyor.

Kaynak: AA