Ryanair CEO’su Michael O’Leary’den Avrupa havacılık sektörü için “iflas” uyarısı

Ryanair Group’un Ãœst Yöneticisi (CEO) Michael O’Leary, Orta DoÄŸu’daki çatışmalar ve Hürmüz BoÄŸazı’ndaki aksaklıklar nedeniyle yükselen uçak yakıtı fiyatlarının, Avrupa’daki birçok havayolu ÅŸirketini iflasın eÅŸiÄŸine getirebileceÄŸi uyarısında bulundu.

O’Leary, CNBC televizyonuna verdiği röportajda, havacılık sektörünün Orta Doğu kaynaklı jeopolitik riskler ve artan maliyet baskılarıyla karşı karşıya olduğunu belirtti.

Uçak yakıtının (Jet A-1) varil başına 80 dolardan 150 doların üzerine yükseliÅŸine dikkati çeken O’Leary, “Fiyatlar temmuz, aÄŸustos ve eylül aylarında da bu seviyelerde kalırsa, Avrupa havayolu ÅŸirketlerinin birer birer havlu attığını göreceksiniz.” dedi.

O’Leary, İrlanda merkezli Ryanair’in, yakıt ihtiyacının yüzde 80’inde fiyat sabitleyerek kendisini güvence altına aldığını vurguladı.

Ancak rakiplerinin zayıf sabitleme pozisyonları nedeniyle ciddi finansal darboğaza gireceğini öngören O’Leary, Ryanair’in güçlü finansal yapısını kullanarak bilet fiyatlarını baskılayacağını ve bu durumun rakipleri üzerindeki baskıyı daha da artıracağını söyledi.

Michael O’Leary, başlangıçta haziran ayı için öngörülen jet yakıtı tedarik krizinin, yakıt şirketlerinden gelen son bilgiler doğrultusunda azaldığını bildirdi.

Tedarikçilerle yapılan görüşmelere dayanarak haziran sonuna kadar bir kesinti beklemediklerini belirten O’Leary, “Hürmüz BoÄŸazı en kısa sürede trafiÄŸe açılmalı. Ä°ngiltere gibi Kuveyt petrolüne bağımlı pazarlarda risk azalsa da durum hassasiyetini koruyor.” deÄŸerlendirmesinde bulundu.

Hürmüz Boğazı’ndaki blokaj maliyetleri katladı

Orta DoÄŸu’da 28 Åžubat’ta baÅŸlayan çatışmalar ve stratejik öneme sahip Hürmüz BoÄŸazı’nın kapatılması, Avrupa enerji piyasalarında ve havacılık sektöründe ÅŸok dalgaları oluÅŸturdu.

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) verileri, jet yakıtı fiyatlarının tarihi bir hızla yükseldiğini ortaya koydu.

IATA Jet Yakıt Endeksi’ne göre, 27 Şubat’ta varil başına 99,4 dolar seviyesinde olan küresel fiyatlar, savaşın başlamasından sadece bir ay sonra, 3 Nisan itibarıyla yüzde 110 artışla 209 dolara fırladı.

Kuzeybatı Avrupa’da navlun ve sigorta dahil (CIF) fiyatlar ise varil başına 216,9 doları görerek rekor kırdı. 24 Nisan itibarıyla fiyatlar 179,46 dolara gerilese de kriz öncesi seviyelerin çok üzerinde seyretmeye devam ediyor.

Krizin merkezinde, küresel petrol ticaretinin ana arteri olan Hürmüz BoÄŸazı’ndaki blokaj yer alıyor. 28 Åžubat’ta baÅŸlayan savaÅŸ sonrası ticaret akışının aksamasıyla; günlük 15 milyon varil ham petrol ve 5 milyon varil petrol ürünü sevkiyatında büyük çaplı kesintiler yaÅŸandı. Bu durum, havacılık sektöründe ciddi bir arz kısıtı ve maliyet baskısı oluÅŸturdu.

Orta DoÄŸu’daki istikrarsızlık sadece jet yakıtını deÄŸil, doÄŸal gaz ve ham petrol fiyatlarını da tetikledi. Avrupa BirliÄŸi (AB), savaşın baÅŸladığı 28 Åžubat’tan bu yana enerji ithalatı için yaklaşık 24 milyar avro ek maliyetle karşı karşıya kaldı.

Sektörde kesintiler ve ek ücretler başladı

Uçak yakıtı ihtiyacının yaklaşık yüzde 70’ini öz kaynaklarıyla karşılayabilen, geri kalan bölümünde ise büyük oranda Orta DoÄŸu ve Körfez ülkelerine bağımlı olan Avrupa BirliÄŸi (AB) rafinerileri, tedarik zincirindeki kırılma nedeniyle “kıtlık” riski yaÅŸadı.

Yakıt maliyetlerinin iki katına çıkması, kıta genelinde operasyonel dengeleri altüst ederken, havayolu şirketlerini kapasite düşürmeye ve kitlesel uçuş iptallerine zorladı.

Artan maliyet baskısı karşısında Avrupa’nın önde gelen havayolu ÅŸirketleri operasyonel stratejilerini yeniden yapılandırıyor.

Alman hava yolu şirketi Lufthansa, yakıt tasarrufu hedefleri doğrultusunda ekim ayına kadar 20 bin kısa mesafeli uçuşu programından çıkardı.

İngiltere merkezli düşük maliyetli havayolu şirketi EasyJet, mart ayında 25 milyon sterlin ek yakıt faturasıyla karşılaştığını duyurdu. Yılın ilk yarısında 540 ile 560 milyon sterlin arasında zarar öngören şirket, kapasite kesintilerinin yanı sıra bilet fiyatlarında artış sinyali verdi.

İskandinavya Havayolları (SAS) maliyetler nedeniyle bin uçuşu iptal ederken, Hollandalı KLM kapasitesini 80 uçuş azaltma kararı aldı.

Air France-KLM Group ise artan giderleri sübvanse etmek amacıyla uzun mesafeli uçuÅŸlarda yolcu başına 100 avroluk “ek yakıt harcı” uygulamasına geçti.

Brüksel devreye giriyor

Avrupa BirliÄŸi (AB), Orta DoÄŸu’da derinleÅŸen çatışmaların ve Hürmüz BoÄŸazı’ndaki arz daralmasının tetiklediÄŸi enerji krizine karşı kapsamlı bir acil durum planı hazırladı. Hava yolu ÅŸirketlerinin ve Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) BaÅŸkanı Fatih Birol’un “Avrupa kısa sürede jet yakıtı kıtlığı riskiyle karşılaÅŸabilir” uyarısının ardından harekete geçen AB Komisyonu, “AccelerateEU” planını kamuoyuna sundu.

İthal fosil yakıtlara bağımlılığın son 5 yılda ikinci kez büyük bir krize yol açması üzerine hazırlanan plan, havalimanları ve havayolu şirketleri arasındaki koordinasyonu en üst seviyeye çıkarmayı hedefliyor.

Plana göre, enerji alanında AB düzeyinde daha güçlü koordinasyon sağlanacak. Gaz depolarının doldurulması, petrol stoklarının kullanımı, ulusal acil önlemler ile jet yakıtı ve dizel arzının güvence altına alınması gibi alanlarda işbirliği artırılacak. Üye ülkelerin acil durum tedbirleri, petrol rafinerisi üretim kapasitesi de dahil olmak üzere yakından koordine edilecek.

AB genelinde ulaşım yakıtlarının üretimi, ithalatı, ihracatı ve stok seviyelerini izlemek amacıyla yeni bir “Yakıt Gözlemevi” kurulacak.

Bu mekanizma sayesinde olası yakıt kıtlıkları hızlı şekilde tespit edilecek ve acil durumlarda dengeli yakıt dağılımı sağlanacak.

Komisyon, yüksek jet yakıtı fiyatları ve olası arz sıkıntılarının havacılık sektörü üzerindeki etkisini azaltmak için mevcut AB havacılık kurallarındaki esnekliklere açıklık getirecek.

Enerji analistleri, AB’nin bu adımlarının stratejik önemine dikkat çekmekle birlikte, planın sınırlarına işaret ediyor.

Uzmanlara göre “AccelerateEU”, jet yakıtı fiyatlarını doÄŸrudan düşürmekten ziyade, arz zincirindeki kopmaları engellemeye ve olası bir fiziksel yakıt kıtlığının önüne geçmeye odaklanıyor.

Kaynak: AA