Suça sürüklenen çocuklara iliÅŸkin düzenlemeleri içeren kanun teklifi TBMM’de

AK Parti milletvekillerinin imzasını taşıyan, suça sürüklenen çocuklara ilişkin düzenlemeleri içeren Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Başkanlığına sunuldu.

Teklifle, AteÅŸli Silahlar ve Bıçaklar ile DiÄŸer Aletler Hakkında Kanun’a yeni madde ihdas ediliyor. Buna göre, ateÅŸli silahın dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı ÅŸekilde muhafaza edilmesi suretiyle çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kiÅŸi, fiil daha ağır cezayı gerektiren baÅŸka bir suç oluÅŸturmadığı takdirde 1 yıldan 3 yıla kadar hapisle cezalandırılacak.

Türk Ceza Kanunu’nda yapılan deÄŸiÅŸiklikle, fiili iÅŸlediÄŸi sırada 12 yaşını doldurmuÅŸ olup da 15 yaşını doldurmamış olanların iÅŸlediÄŸi fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamaması veya davranışlarını yönlendirme yeteneÄŸinin yeterince geliÅŸmemiÅŸ olması halinde ceza sorumluluÄŸu olmayacak ancak bu kiÅŸiler hakkında çocuklara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunacak. Ä°ÅŸlediÄŸi fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneÄŸinin varlığı halinde, bu kiÅŸiler hakkında suç ağırlaÅŸtırılmış müebbet hapis cezasını gerektirdiÄŸi takdirde 13 yıldan 18 yıla, müebbet hapis cezasını gerektirdiÄŸi takdirde 10 yıldan 12 yıla kadar hapis cezasına hükmolunacak. DiÄŸer cezaların yarısı indirilecek ve bu halde her fiil için verilecek hapis cezası 9 yıldan fazla olamayacak.

Fiili işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş olup da 18 yaşını doldurmamış olan kişiler hakkında suç, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirdiği takdirde 19 yıldan 27 yıla, müebbet hapis cezasını gerektirdiği takdirde 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezasına hükmolunacak. Diğer cezaların üçte biri indirilecek ve bu halde her fiil için verilecek hapis cezası 15 yıldan fazla olamayacak.

Türk Ceza Kanunu’na eklenen yeni hükümle, somut olayda kasta dayalı kusurun ağırlığı, güdülen amaç ve saik, suçun iÅŸleniÅŸ ÅŸekli ve daha önceden kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkum edilmiÅŸ olma hususlarından biri ya da birkaçı göz önünde bulundurularak kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaÅŸmış yaralama suçlarını iÅŸleyen 15-18 yaÅŸ grubundaki çocuklar hakkında yaÅŸ indirimi uygulanmayabilmesi, 12-15 yaÅŸ grubundaki çocuklara ise bir üst grubun ceza rejiminin uygulanabilmesi hususunda hakime takdir yetkisi tanınıyor.

Kanun’un, “Suçta tekerrür ve özel tehlikeli suçlular” hükmünde yapılan deÄŸiÅŸiklikle, tekerrür hükümlerinin uygulanmasındaki yaÅŸ istisnası 18’den 15’e düşürülüyor. Buna göre, suçu iÅŸlediÄŸi sırada 15 yaşını doldurmamış olan kiÅŸilerin iÅŸlediÄŸi suçlar dolayısıyla tekerrür hükümleri uygulanmayacak.

Teklifle, Kanun’un “Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali” hükmünde yer alan suçların cezaları artırılarak aile kurumunun ve özellikle çocukların korunması amaçlanıyor. Buna göre, aile hukukundan doÄŸan bakım, eÄŸitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kiÅŸi için ÅŸikayet üzerine öngörülen “1 yıla kadar” hapis cezası, “3 aydan 2 yıla kadar” ÅŸeklinde düzenleniyor. Hamile olduÄŸunu bildiÄŸi eÅŸini veya sürekli birlikte yaÅŸadığı ve kendisinden gebe kalmış bulunduÄŸunu bildiÄŸi evli olmayan bir kadını çaresiz durumda terk eden kimseye verilmesi öngörülen 3 aydan bir yıla kadar hapis cezasının sınırı 6 aydan 2 yıla kadar yükseltilecek. Bu fiiller nedeniyle çocuÄŸun kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaÅŸmış yaralama suçunu iÅŸlemesi halinde ÅŸikayet aranmaksızın, faile hüküm uyarınca verilecek ceza yarısından 2 katına kadar artırılacak.

Velayet hakları kaldırılmış olsa da itiyadi sarhoÅŸluk, uyuÅŸturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılması ya da onur kırıcı tavır ve hareketlerin sonucu maddi ve manevi özen noksanlığı nedeniyle çocuklarının ahlak, güvenlik ve saÄŸlığını ağır ÅŸekilde tehlikeye sokan ana veya babaya öngörülen hapis cezasının sınırı ise “3 aydan bir yıla kadar” yerine 1 yıldan 3 yıla kadar olacak.

Hükümlünün 15 yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği 1 gün 2 gün olarak dikkate alınacak

Ceza Muhakemesi Kanunu’nda yapılan düzenlemeyle, mahkeme tarafından iddianamenin ve soruÅŸturma evrakının verildiÄŸi tarihten itibaren 15 gün içinde soruÅŸturma evresine iliÅŸkin bütün belgeler incelendikten sonra, eksik veya hatalı noktalar belirtilmek suretiyle, 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yaptırılmaksızın düzenlenen iddianamenin Cumhuriyet BaÅŸsavcılığına iadesine karar verilecek.

Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin Ä°nfazı Hakkında Kanun’da yapılan deÄŸiÅŸiklikle, çocuk hükümlülerin hapis cezalarının doÄŸrudan çocuk eÄŸitimevlerinde infazına baÅŸlanması yerine infaza çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında baÅŸlanması ve iyi halli olduÄŸunun tespit edilmesi halinde eÄŸitimevlerine ayrılması hüküm altına alınıyor.

Düzenlemeyle çocuk kapalı ceza infaz kurumunda 12-18 yaş grubu çocukların barındırılmasında suç türlerinin de dikkate alınması sağlanıyor. Buna göre, 12-18 yaş grubu çocuklar, suç türleri, cinsiyetleri ve fiziki gelişim durumları göz önüne alınarak çocuk kapalı ceza infaz kurumlarının ayrı ayrı bölümlerinde barındırılacak.

Çocuk hükümlülerin çocuk kapalı ceza infaz kurumundan çocuk eğitimevine ayrılmalarına psikolog, pedagog, çocuk gelişimcisi, sosyal çalışmacı, psikolojik danışman, rehberlik uzmanı ve öğretmen gibi en az bir uzman görevlinin de katılımıyla idare ve gözlem kurulu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda karar verilecek. Çocuk eğitimevine ayırmaya ilişkin olarak tutum ve davranışları olumsuz değerlendirilen çocuk hükümlülerin yeniden değerlendirilmeye tabi tutulma süreleri 6 ayı geçemeyecek.

Terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar hariç olmak üzere, kasıtlı suçlardan toplam 3 yıl veya daha az hapis cezası ile taksirli suçlardan toplam 5 yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkum olan çocuk hükümlüler hakkında verilen cezalar doğrudan çocuk eğitimevlerinde yerine getirilecek.

Doğrudan çocuk eğitimevine alınanlar dahil olmak üzere bu kurumlarda bulunan çocuk hükümlülerden firar edenler veya başka bir fiilden dolayı haklarında tutuklama kararı verilenler idare ve gözlem kurulu kararıyla, kapalı ceza infaz kurumuna iade veya odaya kapatma disiplin cezası alıp, bu cezası kesinleşmiş olanlar veya asayiş ve düzenin sağlanması amacıyla disiplin cezası kesinleşmiş olsa bile bile eylemi kurum düzeni ya da kişi güvenliği bakımından tehlike oluşturanlar idare ve gözlem kurulu kararıyla çocuk kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilecek.

Çocuk hükümlülerin, suç ve ceza türlerine göre, çocuk eğitimevlerine ayrılıp ayrılmamalarına, çocuk eğitimevlerinde geçirecekleri sürelere, çocuk kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine, doğrudan çocuk eğitimevlerine alınmalarına, doğrudan çocuk eğitimevlerine alınanların çocuk kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine ve diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar yönetmelikte gösterilecek.

Kanun’da yapılan düzenlemeyle, Türk Ceza Kanunu’nun kasten öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı iÅŸlenen suçlar, uyuÅŸturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu ve suç iÅŸlemek amacıyla örgüt kurma suçu hariç olmak üzere, koÅŸullu salıverilme süresinin hesaplanmasında hükümlünün 15 yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiÄŸi 1 gün 2 gün olarak dikkate alınacak.

Teklifle, Kabahatler Kanununa yeni madde ihdas ediliyor.

Kanuna “Amaç dışı bıçak taşıma” baÅŸlığıyla eklenen maddeyle, her ne ad altında olursa olsun, AteÅŸli Silahlar ve Bıçaklar ile DiÄŸer Aletler Hakkında Kanun kapsamı dışında kalan her tür bıçak ile diÄŸer kesici, delici veya bereleyici aletlerin, Avda ve Sporda Kullanılan Tüfekler, NiÅŸan Tabancaları ve Av Bıçaklarının Yapımı, Alımı, Satımı ve Bulundurulmasına Dair Kanuna göre ruhsatlandırılan yerler ile ilgili yönetmeliÄŸe göre ruhsatlandırılan iÅŸ yerleri dışında satışı ve sergilenmesi, 18 yaşından küçük çocuklara satılması ve çocuklar tarafından satın alınması veya taşınması yasaklanacak.

Bu yasaklara uymayanlara 5 bin lira, kabahate konu bıçak veya aletlerin sayı veya nitelik bakımından vahim olması halinde ise 10 bin lira idari para cezası verilecek.

Ayrıca bu kabahatin işlendiğini öğrenen işletici veya sorumlunun yetkili makamlara bildirim yapmaması halinde 5 bin lira idari para cezası verilecek. Kabahatin konusunu oluşturan veya işlenmesi suretiyle elde edilen eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilecek.

Kabahat dolayısıyla idari para cezasına ve el koymaya kolluk görevlileri, mülkiyetin kamuya geçirilmesine mülki amir tarafından karar verilecek.

Kabahati işlediği sırada 15 yaşını doldurmamış çocuk hakkında çocuğun üstün yararı gözetilerek Çocuk Koruma Kanunu hükümleri uyarınca koruyucu ve destekleyici tedbirlere karar verilmesi amacıyla mülki amir tarafından çocuk hakiminden tedbir talebinde bulunulacak. Bu madde hükmü internet satışları ve mesafeli satışlar için de uygulanacak.

Bir sanat veya mesleğin icrası için gerekli bıçak, şiş ve benzerlerinin icra yerinde ve icra eden kişilerce kullanılması, bulundurulması ve taşınması bu madde hükümlerine tabi olmayacak.

Düzenlemeyle, Çocuk Koruma Kanunu’na yeni madde ekleniyor. Buna göre, ceza sorumluluÄŸu olmayan adli süreçteki çocuklar için çocuklara özgü güvenlik tedbiri niteliÄŸinde “yönlendirme tedbirleri” ihdas ediliyor.

Yönlendirme tedbirleri, ceza sorumluluğu olmayan adli süreçteki çocuklar bakımından, çocuklara özgü güvenlik tedbiri olarak tanımlanıyor.

Yönlendirme tedbirleri, “sosyal ve toplumsal hizmetler tedbiri”, “dijital risklerden korunma tedbiri”, “kitap ve kütüphane tedbiri”, “çevreye saygı ve çevre temizliÄŸi tedbiri” ve “tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuÅŸturucu ve uyarıcı madde ile davranışsal bağımlılık tedbiri” baÅŸlıklarda sıralanıyor.

“Sosyal ve toplumsal hizmetler tedbiri”yle spor kulüpleri, gençlik merkezleri, spor tesisleri ile ilgili kamu kurum ve kuruluÅŸlarında, Gençlik ve Spor Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile yerel yönetimler tarafından yerine getirilmek üzere çocukların 20 saatten 300 saate kadar psikososyal geliÅŸimine katkı saÄŸlayacak görev almalarına hükmedilecek.

“Dijital risklerden korunma tedbiri”yle kullandığı telefon cihazı, telefon hattı veya her türlü bilgisayar, tablet ve benzeri dijital cihazın bildirilerek cihazın tedbir kararından sonraki hareketlerini Bilgi Teknolojileri ve Ä°letiÅŸim Kurumu ile Siber Güvenlik BaÅŸkanlığı tarafından 3 aydan az 2 yıldan fazla olmamak üzere çeÅŸitli takip yazılımlarıyla ilgili kurum denetimine açmaya, riskli olarak tanımlı bazı mecralar, uygulamalar ve dijital platformlarına eriÅŸimin engellenmesine karar verilecek.

“Kitap ve kütüphane tedbiri”, kütüphane ve okuma salonu gibi yerlerde Kültür ve Turizm Bakanlığı, Milli EÄŸitim Bakanlığı, üniversiteler ile yerel yönetimler tarafından yerine getirilmek üzere 20 saatten 300 saate kadar psikososyal geliÅŸimine katkı saÄŸlayacak görev almayı veya bu kuruluÅŸların yetkililerince belirlenen eserleri okunmasını kapsayacak.

“Çevreye saygı ve çevre temizliÄŸi tedbiri”yle Tarım ve Orman Bakanlığı, Çevre, Åžehircilik ve Ä°klim DeÄŸiÅŸikliÄŸi Bakanlığı, üniversiteler ile yerel yönetimler tarafından yerine getirilmek üzere 20 saatten 300 saate kadar park, bahçe, sahil gibi belirlenecek bir bölgede çevre temizliÄŸi yapmaya, belirlenecek bitkilerin bakımı, aÄŸaçlandırma ve çiçeklendirme faaliyetlerine katılmaya hükmedilecek.

“Tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuÅŸturucu ve uyarıcı madde ile davranışsal bağımlılık tedbiri”yle SaÄŸlık Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve YeÅŸilay tarafından yerine getirilmek üzere çocukların saÄŸlıkları için tehlike oluÅŸturan bağımlılıklarının tedavi ve rehabilitasyonu için belirlenecek programları tamamlamaya karar verilecek.

Bu tedbirlerin yerine getirilmesi sırasında ortaya çıkabilecek direnç veya zorluklara karşı kolluktan yardım istenebilecek.

Ayrıca tedbirlerin yerine getirilmesinde kurumların koordinasyonu merkezde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından, il ve ilçelerde kurumların koordinasyonu ile takip vali ve kaymakam tarafından sağlanacak.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek. Eklenen madde ile çocuklara yönelik yeniden topluma kazandırıcı müdahale araçlarının güçlendirilmesi ve yeniden suç işleme riskinin azaltılması amaçlanıyor.

Acil korunma kararı alınması amacıyla 24 saat içinde rapor düzenlenebilecek

Çocuk Koruma Kanunu’na yeni fıkralar ekleniyor.

Buna göre, akıl hastalığı, akıl zayıflığı, alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde bağımlılığı, davranışsal bağımlılık ya da ağır tehlike arz eden bulaşıcı hastalık nedeniyle kendisi veya başkaları açısından ciddi tehlike oluşturduğu değerlendirilen ve herhangi bir suretle Sağlık Bakanlığına veya üniversitelere bağlı yataklı sağlık kurumlarına gelen veya getirilen çocuk hakkında, tedaviye ihtiyaç bulunduğunun ilgili uzman tabip tarafından tespit edilmesi halinde, acil korunma kararı alınması amacıyla 24 saat içinde rapor düzenlenecek.

Sağlık kurumu, uzman hekim raporunun düzenlendiği tarihten itibaren en geç 24 saat içinde çocuk hakimine başvuracak. Başvurudan itibaren en geç 48 saat içinde ilgili dal uzman hekiminin yer aldığı 3 uzman hekimden oluşan resmi sağlık kurulu tarafından düzenlenen rapor mahkemeye sunulacak. Hakim, başvuru ve sağlık kurulu raporunu değerlendirerek talep hakkında en geç 48 saat içinde karar verecek.

Çocuğun sağlık kuruluşuna gelmesi veya getirilmesinden hakim kararının sağlık kuruluşuna tebliğine kadar geçen sürede, çocuğa gerekli görülen tıbbi müdahale ve tedavi uygulanacak. Bu süreçte ihtiyaç duyulması halinde kolluktan yardım istenebilecek. Kolluk, bu kapsamda yapılan talepleri, kanunla kendisine tanınan yetkiler çerçevesinde yerine getirecek.

Hakim, çocuğun üstün yararını gözeterek çocuğun bulunduğu yerin gizli tutulmasına ve gerekli görmesi halinde kişisel ilişkinin kurulmasına veya sınırlandırılmasına karar verebilecek. Hakim, sağlık kurulu raporunu dikkate alarak acil korunma kararının kaldırılmasına, devamına veya çocuğun durumuna uygun başka bir koruyucu ve destekleyici tedbire karar verecek.

Düzenlemeyle, Çocuk Koruma Kanunu’nda yer alan “suça sürüklenen” ibaresi “adli süreçteki” olarak deÄŸiÅŸtirilecek. Çocuk hakkında kamu davası açılması halinde durum, gerekli idari tedbirlerin alınması amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Milli EÄŸitim Bakanlığı il veya ilçe müdürlüklerine bildirilecek.

Kanuna eklenen fıkralarla, adli süreçteki çocuklar hakkında yapılan yargılama sonunda hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesi halinde yönlendirme tedbirlerinden uygun görülen biri veya birkaçı da denetimli serbestlik tedbiri olarak uygulanacak. Bu fıkra uyarınca hükmedilecek yükümlülükler, düzenlemede sayılan kurumlar tarafından yerine getirilecek.

Adli süreçteki çocuklar hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilmesi için suçun konusunu oluşturan malın değerinin az olması halinde zararın giderilmesi şartı aranmayabilecek.

Çocuk Koruma Kanunu’nda yapılan deÄŸiÅŸiklikle, 15 yaşını doldurmamış çocuk hakkında sosyal inceleme yaptırılması zorunlu olacak. Cumhuriyet savcısı, mahkeme veya çocuk hakimi tarafından 15 yaşını doldurmuÅŸ çocuk hakkında sosyal inceleme yaptırılmaması halinde, gerekçesi iddianamede veya kararda gösterilecek.

Koruyucu ve destekleyici tedbirlerin ilgili kurum veya kuruluş tarafından yerine getirilmesi sırasında gerekmesi halinde kolluktan yardım istenebilecek.

Koruyucu ve destekleyici tedbirlerin yerine getirilmesinde kurumların koordinasyonu merkezde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca, il ve ilçelerde kurumların koordinasyonu ile takip vali ve kaymakam tarafından sağlanacak. Bu amaçla il ve ilçelerde sekretarya hizmetleri aile ve sosyal hizmetler il müdürlükleri tarafından yürütülecek.

Hakim veya mahkeme tarafından verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararları, yerine getirilmek üzere ilgili kurum veya kuruluşa gönderilecek.

Çocuk hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının gereklerine aykırı hareket eden ana, baba, vasi veya bakım ve gözetiminden sorumlu kimse, fiil suç teÅŸkil etse dahi ihlal edilen tedbirin niteliÄŸine ve aykırılığın ağırlığına göre çocuk hakimi kararıyla 3 günden 10 güne kadar “tazyik hapsi” ile cezalandırılacak.

Bu kararlara karşı itiraz yoluna gidilebilecek. Tazyik hapsine ilişkin kararlar, kesinleşmesini müteakip cumhuriyet başsavcılığı tarafından yerine getirilecek. Bu kararlar çocuk hakimi tarafından ilgili kuruma bildirilecek.

Teklifle, Sosyal Hizmetler Kanunu’nda deÄŸiÅŸikliÄŸe gidiliyor. Buna göre, Kanun’da tanımlar baÅŸlığında yer alan “Çocuk Koruma Ä°lk Müdahale ve DeÄŸerlendirme Merkezi”ni açıklamakta kullanılan “suça sürüklenen” ibaresi “adli süreçteki” olarak deÄŸiÅŸtiriliyor.

Yine Sosyal Hizmetler Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu ve Çocuk Koruma Kanunu’nda yapılan deÄŸiÅŸikliklerde de sayılı kanunların farklı maddelerinde geçen “suça sürüklenen” ibareleri “adli süreçteki” olarak deÄŸiÅŸtirilecek.

Kaynak: AA