Türkiye enerjide ticaret merkezi olmaya hazırlanıyor

Doğal gaz ticaretinde merkez haline gelmek üzere çalışmalarını sürdüren Türkiye, uluslararası doğal gaz projeleri, LNG tesisleri ve bölgedeki tek gaz ticaret piyasasına sahip olmanın avantajıyla bu hedefi gerçekleştirmeye hazırlanıyor.

Türkiye, uluslararası doğal gaz projeleriyle bölgedeki enerji arz güvenliğine katkı sağlarken, doğal gazın ticaretinin yapıldığı ve fiyatının belirlendiği bir merkez haline gelmek üzere çalışmalarını hızla sürdürüyor.

Rusya’nın doÄŸal gazını dış piyasalara ihraç edebilmek için Türkiye’de bir gaz merkezi kurulmasına yönelik teklifi sonrası söz konusu çalışmalara iliÅŸkin yol haritasının yıl sonuna kadar netleÅŸeceÄŸi açıklandı.

Türkiye, mevcut durumda toplamda 7 uluslararası doÄŸal gaz boru hattı, 2’si yüzer depolama ve gazlaÅŸtırma ünitesi (FSRU) olmak üzere 4 LNG tesisi ve 2 yer altı doÄŸal gaz depolama tesisiyle güçlü bir altyapıya sahip bulunuyor.

Uluslararası projelerden TürkAkım, Rusya’nın Anapa ÅŸehrinden Kırklareli Kıyıköy’e uzanan 930’ar kilometre uzunluÄŸundaki iki deniz hattından oluÅŸuyor. Hatlardan biri Türkiye’nin ulusal ÅŸebekesine baÄŸlanırken, diÄŸeri Türkiye’den transit geçecek gazın Avrupa’ya taşınmasını saÄŸlıyor. Her bir hattın yılda 15,75 milyar metreküp gaz taşıma kapasitesi bulunuyor.

Rusya’dan Karadeniz geçiÅŸli bir hat ile Türkiye’ye ulaÅŸan ve Mavi Akım adıyla bilinen Samsun-Ankara DoÄŸal Gaz Ana Ä°letim Hattı, Samsun’dan baÅŸlayarak Amasya, Çorum, Kırıkkale üzerinden Ankara’ya yıllık 16 milyar metreküp gaz arzı saÄŸlıyor.

Ayrıca, TürkAkım’ın devreye alınmasıyla atıl hale gelen ve Bulgaristan sınırında Malkoçlar giriÅŸ noktasından Hamitabat, Ambarlı, Ä°stanbul, Ä°zmit, Bursa, EskiÅŸehir güzergahını takip ederek Ankara’ya ulaÅŸan Rusya-Türkiye DoÄŸalgaz Boru Hattı da bulunuyor. Söz konusu hat Batı Hattı adıyla biliniyor.

Azerbaycan ve Ä°ran’dan gaz taşıyan boru hatları

Azerbaycan gazını Türkiye ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya ulaÅŸtıran Trans Anadolu DoÄŸal Gaz Boru Hattı (TANAP) hali hazırda 6 milyar metreküpü Türkiye ve 10 milyar metreküpü Avrupa olmak üzere yıllık 16 milyar metreküp gaz taşıyor.

Kapasitesi 32 milyar metreküpe kadar artırılabilecek ÅŸekilde tasarlanan TANAP’ta kapasite artışının gerçekleÅŸtirilmesine iliÅŸkin karar alındı ve bu yöndeki çalışmaların baÅŸlaması bekleniyor. Gürcistan-Türkiye sınırında Posof’tan baÅŸlayan TANAP, 20 il, 67 ilçe ve 600 köyden geçerek Yunanistan sınırında Avrupa ülkelerine gaz iletimi yapan Trans Adriyatik Boru Hattı’na (TAP) baÄŸlanıyor.

Türkiye, Azerbaycan’dan Bakü-Tiflis-Erzurum DoÄŸal Gaz Boru Hattı ile de gaz tedarik edebiliyor.

DoÄŸu Anadolu DoÄŸal Gaz Ana Ä°letim Hattı ise Ä°ran’dan yıllık 10 milyar metreküpe kadar doÄŸal gazı Türkiye piyasasına ulaÅŸtırıyor.

Türkiye ve Yunanistan doÄŸal gaz ÅŸebekelerinin enterkoneksiyonunu ile gazın Türkiye üzerinden Yunanistan’a arz edilmesini saÄŸlayan Türkiye-Yunanistan DoÄŸalgaz Enterkoneksiyonu da 2007’den bu yana faal durumda bulunuyor.

Karadeniz’de 540 milyar metreküp olan doÄŸal gaz keÅŸfini 2023’ün ilk çeyreÄŸinde üretim aÅŸamasına getirmeyi hedefleyen Türkiye, gelecek dönemde piyasaya arz edilme ihtimali yüksek olan DoÄŸu Akdeniz, Türkmen ve Irak gazının Avrupa piyasalarına ulaÅŸtırılması açısından da kritik önemde bulunuyor.

LNG ve depolama tesisleri, enerji arz güvenliğinde kilit önemde

Enerji arz güvenliğinin ve kaynak çeşitliliğinin sağlanması açısından hali hazırda tüm dünyada yaşanan enerji krizinde önemi daha net şekilde anlaşılan LNG altyapısında Türkiye avantajlı konumda bulunuyor.

Türkiye’nin ilk FSRU tesisi olma özelliÄŸini taşıyan ve Ä°zmir’de Etki Liman Ä°ÅŸletmeleri tarafından iÅŸletilen tesisin ÅŸebekeye günlük 20 milyon metreküp gaz verme kapasitesi bulunuyor.

Türkiye’nin devreye aldığı son projelerden biri olan Dörtyol’daki FSRU terminali ve ErtuÄŸrul Gazi gemisi ise, dünyada yaklaşık 40 adet olan FSRU’ların son örnekleri arasında yer alıyor.

Yılda yaklaşık 2,5 milyar metreküp gazlaştırma kabiliyetine sahip Ertuğrul Gazi, 170 bin metreküp LNG depolayabiliyor. Doğal gazın sıkıştırılmış hali olan LNG, yaklaşık 600 kat sıkıştırılarak sıvı halde taşınabiliyor.

ErtuÄŸrul Gazi’nin depolayabildiÄŸi LNG’nin gaz karşılığı yaklaşık 110 milyon metreküp, geminin günlük maksimum gazlaÅŸtırma kapasitesi ise 28 milyon metreküp seviyesinde bulunuyor.

Ä°zmir’deki EgeGaz LNG terminali de 170 milyon metreküp gaz depolama kapasitesi ve 40 milyon metreküp günlük sevkiyat kapasitesiyle, Türkiye’nin LNG altyapısına katkı saÄŸlıyor.

BOTAÅž’ın iÅŸlettiÄŸi Marmara EreÄŸlisi LNG Terminali, günlük 37 milyon metreküp gazlaÅŸtırma kapasitesi ve her biri 85 bin metreküp kapasiteli üç depolama tankıyla enerji arz güvenliÄŸinin saÄŸlanmasında önemli rol oynuyor.

Marmara Bölgesi’nin arz güvenliÄŸine önemli katkıda bulunacak Saros FSRU tesisinin yapımı ise devam ediyor.

DoÄŸal gaz talebinin yüzde 20’si depolanacak

Türkiye’nin ilk doÄŸal gaz depolama tesisi olan Silivri Yer Altı DoÄŸal Gaz Depolama Tesisi yıllık 4,6 milyar metreküp, Tuz Gölü Yer Altı DoÄŸal Gaz Depolama Tesisi ise 1,2 milyar metreküp gaz depolayabiliyor.

Tuz Gölü’ndeki tesisin depolama kapasitesinin 5,4 milyar metreküpe ulaÅŸtırılması için çalışmalar devam ediyor. Bu çalışmalar tamamlandığında, yıllık 10 milyar metreküpü bulan doÄŸal gaz depolama kapasitesiyle ülkenin yılda 60 milyar metreküpe ulaÅŸan gaz ihtiyacının yüzde 20’sinin depolanabilmesi hedefleniyor.

Bölgedeki tek gaz ticaret piyasası Türkiye’de

Türkiye’nin enerji piyasa iÅŸletmecisi Enerji Piyasaları Ä°ÅŸletme AÅž (EPÄ°AÅž) bünyesinde kurulan ve bölgedeki tek doÄŸal gaz borsası olan Organize Toptan DoÄŸal Gaz Piyasası’nda gaz fiyatı serbest ÅŸekilde oluÅŸuyor.

Faaliyete 1 Eylül 2018’de geçen piyasanın derinliÄŸi giderek artıyor.

Kaynak: AA