Uzmanlar deÄŸerlendirdi: ABD’nin Hindistan ile Çin’i rahatsız etmeye çalıştığı söylenebilir

Uzmanlar Çin ile Hindistan arasında onlarca askerin ölmesiyle sonuçlanan çatışmaları değerlendirdi.

Çin ile Hindistan arasında onlarca askerin ölmesiyle sonuçlanan çatışmaları değerlendiren uzmanlar, bölgedeki gerginliğin kaçınılmaz olduğunu düşünüyor.

Ä°ki ülke arasında yaÅŸanan çatışmayla ilgili AA muhabirine açıklamalarda bulunan Ankara Ãœniversitesi Asya-Pasifik Çalışmaları Uygulama ve AraÅŸtırma Merkezi (APAM) Müdürü Prof. Dr. A. Merthan Dündar, Çin’in ekonomik ve askeri bir güç olarak öne çıkmaya baÅŸladıktan sonra baÅŸta ABD olmak üzere küresel güçler ile rekabete girmekten çekinmeyen bir strateji benimsediÄŸini söyledi.

Dündar, ABD‘nin Hindistan’ı kullanarak Çin’i rahatsız etmeye çalıştığını belirterek, ÅŸu deÄŸerlendirmede bulundu:

“Görünürde KeÅŸmir ya da sınır ihlali meseleleri iki ülkeyi karşı karşıya getiriyor gibi gözükse de ABD’nin Hindistan aracılığı ile Çin’i denediÄŸini düşünmek mümkündür. Ä°ki güreşçinin elenselerle birbirlerini tartmaları, dengelerini bozmaları ya da kızdırarak kontrolü kaybetmesini saÄŸlamaya çalıştıkları gibi ABD’nin de Hindistan aracılığı ile Çin’i rahatsız etmeye çalıştığını söylemek mümkündür.”

Dündar, Hindistan’ın Çin’e nerede durması gerektiÄŸini ikaz ederken Çin’in de nerede duracağına kendisinin karar vereceÄŸini vurgulamaya çalıştığını ve bu konuda iki taraf da kısa vadede geri adım atmaya niyetli gözükmedikleri için en son sınır kavgaları ve sonunda düşük yoÄŸunluklu silahlı çatışma yaÅŸandığını kaydetti.

İki ülke arasındaki hareketliliğin güç gösterisi veya uyarı niteliğinde olduğu düşünüldüğünde anlaşmanın sağlanacağını ya da bir anlaşma imzalanmasa da tarafların bir sonraki güç gösterisine kadar pozisyonlarını koruyarak çatışmayı askıya alacaklarını düşünmenin mümkün olduğunu belirten Dündar, şunları kaydetti:

“Hindistan ve Çin’in, KeÅŸmir meselesi tam olarak çözülmeden, ABD-Çin rekabeti sona ermeden ve Çin, öncelikle kültürel ekonomik, siyasi ve daha sonra muhtemel askeri yayılma (askeri üs kurma yoluyla) siyasetini azaltmadan, iyi iliÅŸkiler kurarak rekabetten vazgeçmeleri veya gerginlik yaÅŸamamaları ÅŸimdilik mümkün gözükmemektedir.”

Dündar, bölgede Güney Kore ve Kuzey Kore arasındaki gerilimin artmasına yönelik, “Güney Kore-Kuzey Kore iliÅŸkilerindeki gerilimin artması sadece bu iki ülkenin yöneticilerinin politikalarının sonucu deÄŸildir. Arkalarındaki yönlendiri ve destekleyici ülkeler yani Çin ve ABD’nin mücadelesi iki Kore’nin yakınlaÅŸmasına veya uzaklaÅŸmasına sebeptir.” deÄŸerlendirmede bulundu.

“Çin, Batı sömürgeciliÄŸi çağında çok fazla toprak kaybetti”

Duy Tan Ãœniversitesi Öğretim Ãœyesi Prof. Dr. UlaÅŸ BaÅŸar Gezgin, Hindistan ve Çin arasındaki sınır anlaÅŸmazlıklarının nedenlerinden birinin, Çin’in, Güney Tibet olarak gördüğü Hindistan topraklarının (Hindistan’ın Arunaçal PradeÅŸ eyaleti) iadesini talep etmesi olduÄŸunu söyledi.

Çin’in kaybettiÄŸi toprakları geri almak için çalıştığını vurgulayan Gezgin, “Çin, Batı sömürgeciliÄŸi çağında çok fazla toprak kaybetti. Ekonomik ve askeri olarak güçlendikçe bunları geri almanın yollarını arıyor.” dedi.

Gezgin, diÄŸer bir gerginliÄŸin, Çin’in DoÄŸu Asya Denizi’ndeki etkinlikleri olduÄŸunu belirterek, “Hindistan, Çin kuÅŸatması altına girdiÄŸi hissine kapılmış durumda. Bölgede Çin’in yükseliÅŸinden en çok rahatsız olan bir diÄŸer güç olan Japonya, Çin’in bu geniÅŸleme planlarından büyük rahatsızlık duyuyor. Çin’in yükseliÅŸi, Japonya ile Hindistan iliÅŸkilerinin geliÅŸmesine yol açarak söz konusu çatışmaya bir boyut daha ekliyor.” deÄŸerlendirmesinde bulundu.

“Hindistan’la Çin’in karşı karşıya gelmesi yeni deÄŸil”

Gezgin, Hindistan-Çin arasındaki anlaşmazlıkların geçmişten geldiğine işaret ederek, şu değerlendirmede bulundu:

“Hindistan’la Çin’in karşı karşıya gelmesi yeni deÄŸil. Ä°ki ülke kurulduÄŸunda Nehru ve Mao, ülkelerini birbirlerine kardeÅŸ ilan etmiÅŸti. Ancak bu durum kısa sürdü. 1962’de 1 ay süren sınır savaşı, Çin tarafının iÅŸgal ettiÄŸi bölgelerden çekilmesi ve ateÅŸkes ilan etmesiyle sonuçlandı ancak bu ateÅŸkes barışa evrilmedi. Bugünkü gerilim bunun bir sonucu.”

Gezgin ayrıca, Dalai Lama’nın ve Tibetli birçok sığınmacının Hindistan tarafından korunmasının bir diÄŸer çatışma noktasını oluÅŸturduÄŸunu ve bunun da iç siyaset için kullanışlı bir araç olduÄŸunu söyledi.

Hindistan ve Çin’in nükleer gücü bulunduÄŸunu ve bu anlaÅŸmazlıklarda nükleer tırmanışın iki ülkenin de zararına olacağını kaydeden Gezgin, “Asıl korkutucu olan, yine iki nükleer güç olan Hindistan ve Pakistan arasındaki çatışma olacaktır. Aralarındaki anlaÅŸmazlık çok daha büyük. Hindistan-Çin gerilimi, dolaylı yoldan Hindistan-Pakistan iliÅŸkilerini de etkiliyor.” diye konuÅŸtu.

“Bu gerginliÄŸin azalma olasılığı çok düşük”

Gezgin, Hindistan-Çin sınırındaki olaylara iliÅŸkin, “Bu gerginliÄŸin azalma olasılığı çok düşük. Ä°ki taraf da sınırlar konusunda çok katı. Tacikistan-Çin sınır anlaÅŸmazlığı, Tacikistan’ın büyük toprak kaybıyla sonuçlanmıştı. Barışçıl bir çözümdü ancak Tacikistan’ın zararına oldu. Bir benzeri, Çin-Hindistan sınırı için geçerli olamayacak.” deÄŸerlendirmesinde bulundu.

Çatışma bölgelerinin oldukça daÄŸlık olduÄŸunu ve bu nedenle iki ülkenin kentleri üstünde fiziksel bir etkiye sahip olmadığına dikkati çeken Gezgin, “Ä°ki ülkenin varlığını sürdürebilmesi için hayati görünmüyorlar. Bu nedenle, bu gerginliÄŸin karşılıklı ölümlerle düşük yoÄŸunluklu olarak on yıllarca süreceÄŸini söyleyebiliriz.” diye konuÅŸtu.

Gezgin ayrıca, Çin’in Sri Lanka’da ve Maldivler’deki yatırımlarının da iki ülke arasındaki gerilime yeni bir boyut ekleyeceÄŸini ifade etti.

Kaynak: AA