Yazılımcıların Milli Muharip Uçak mesaisi

Türk savunma sanayisinin en önemli projelerinden Milli Muharip Uçak için donanım çalışmalarına paralel olarak bir dizi yazılım çalışması yürütülüyor.

AA muhabirinin edindiği bilgiye göre, yazılım yoğun çözümleriyle Türk savunma sanayisine katkı veren HAVELSAN, bugüne kadar bu alanda oluşturduğu kabiliyetlerle Milli Muharip Uçak (MMU) Programı’nda da önemli sorumluluklar üstleniyor.

HAVELSAN projeye, 2011’de başlatılan kavramsal tasarım çalışmalarından itibaren destek veriyor.

MMU GeliÅŸtirme Projesi’ne yönelik olarak HAVELSAN’da 2020’de ilk olarak Milli Muharip Uçak Direktörlüğü kuruldu. Aynı yıl projenin yürütücüsü Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAÅž) ile iÅŸ birliÄŸi protokolü imzalandı. Bunu mühendislik desteÄŸi verilecek alanlara yönelik Genel Åžartlar AnlaÅŸması izledi. Sonrasında proje kapsamında oluÅŸturulan MMU çalışma gruplarında HAVELSAN personeli de görevlendirilmeye baÅŸlandı.

Geçen yıl TUSAÅž ile imzalanan MMU Mühendislik Simülatörü Görsel Sistem SözleÅŸmesi ve MMU STS Destek SözleÅŸmesi ile HAVELSAN’ın projedeki rolü arttı. HAVELSAN söz konusu sözleÅŸmeler kapsamında EÄŸitim ve Simülasyon Sistemleri, Lojistik Bilgi Sistemi, Yer Görev Planlama Sistemi, Ä°tki Entegrasyonu, KBRN (Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer) Tehdit Algılama, Platform Siber GüvenliÄŸi teknolojilerinin ön tasarımında destek vermeye baÅŸladı.

HAVELSAN’ın yapacağı çalışmaların; gömülü eğitim, mühendislik, pilot ve uçak bakım simülatörü, yazılım teknolojileri, platform siber güvenliği ve bilişim, lojistik destek altyapısı alanlarında projeye maliyet, takvim ve performans bakımından olumlu yönde katkı yapması bekleniyor.

Önce yazılımlar uçacak

5’inci nesil ve sonrası hava aracı ve alt sistem üreticileri, doÄŸru ürünü maliyet etkin bir ÅŸekilde yapabilmek amacıyla analiz, tasarım ve test aÅŸamalarında mühendislik simülatörleri kullanıyor.

Bu simülatörlerle uçuş kritik tüm sistemlerin olgunlaşmasında yer ve uçuş testlerini öncesi temel tasarım kararları daha doğru veriliyor. Bu da platformu ve sistemi maliyet etkin kılıyor.

HAVELSAN Taktik Ortam Simülasyonu sayesinde pilotun havada simüle bir tatbikat yapabilmesi mümkün oluyor. Mühendislik simülatörü sayesinde de geliştirilecek hava aracı uçuş kontrol ve aviyonik görev sistemlerinin olası hataları veya gereksinim değişiklikleri erken aşamada tespit edilip gerekli değişiklikler yapılabiliyor.

MMU Programı kapsamındaki BütünleÅŸik HaberleÅŸme Seyrüsefer Tanımlama Sistemi Projesi’nde HAVELSAN kabiliyetlerine yönelik fonksiyonların geliÅŸtirilmesi, tasarlanması ve prototip birim üretilmesine iliÅŸkin sözleÅŸme çalışmaları da devam ediyor.

“Uçan bilgisayarı” koruyacak siber çözümler

MMU Programı’ndaki bir diÄŸer önemli ihtiyaç da adeta bir “uçan bilgisayar” olarak nitelendirilen uçağın siber güvenliÄŸini saÄŸlamak olacak. Bu kapsamda geliÅŸtirilecek sistemlerin ömür devri boyunca güvenlik tehditlerinin belirlenmesi, analiz edilmesi, önceliklendirilmesi, belirlenen risklerin azaltılması için gerekli tedbirlerin ortaya konulması ve gerekli faaliyetlerinin gerçekleÅŸtirilmesi için çalışmalar yapılacak.

Bu amaçla test, doğrulama, analiz, simülasyon ihtiyaçlarının belirlenmesi yanında, hava aracı ve kritik alt sistemleri için operasyonel, bakım, idame sürecinde kullanılacak yazılım, donanım ve iletişim ortamının güvenliği, havacılıkla ilgili sertifikasyon gereksinimleri de dikkate alınarak siber güvenlik ihtiyaçları karşılanacak.

Milli sistemle “arka kapı” olmayacak

Kritik teknolojilerin güvenle çalışması için milli olarak geliÅŸtirilen Gerçek Zamanlı Ä°ÅŸletim Sistemi’nin MMU’da kullanılmasına yönelik geliÅŸtirme çalışmaları sürdürülüyor.

HAVELSAN ve TÃœBÄ°TAK BÄ°LGEM’in iÅŸ birliÄŸiyle geliÅŸtirilen sistem, emniyet kritik sistemlerdeki dışa bağımlılığın asgari seviyeye indirilmesine, sızma ve müdahalelerin engellenmesine, sistem üzerinde tam hakimiyet kurulmasına ve bilinmeyen “arka kapılar” ile sistem bilgilerinin izinsiz kullanımının engellenmesine imkan saÄŸlayacak.

Kaynak: AA