Yerli süper iletken elektron hızlandırıcısı devreye alındı

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Kacır, elektron hızlandırıcısı sayesinde elde edilecek kabiliyetlerle sağlıktan havacılığa, çevreden uzaya kadar pek çok alanda bilim ve mühendislik araştırmalarının önünün açılacağını söyledi.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türk Hızlandırıcı ve Işınım Laboratuvarı’nda (TARLA) devreye alınan elektron hızlandırıcısı sayesinde elde edilecek kabiliyetlerle saÄŸlıktan havacılığa, çevreden uzaya kadar pek çok alanda bilim ve mühendislik araÅŸtırmalarının önünün açılacağını söyledi.

TARLA Elektron Hızlandırıcısı Devreye Alma Töreni (Faz-1) Ankara Ãœniversitesi Gölbaşı YerleÅŸkesi’nde gerçekleÅŸtirildi.

Kacır, burada yaptığı konuÅŸmada, Faz-1 20 meV (em-ivi) demet hattıyla, yerli donanım ve yetkinlikleriyle Türkiye’nin süper iletken elektron hızlandırıcı teknolojisine sahip dünyadaki 4 ülke arasında yer almasını saÄŸlayacak tesisin ülkeye ve millete hayırlı olmasını diledi.

Bilgiyi üretme ve uygulamaya geçirme kapasitesinin geliştirilmesinde ve yüksek katma değerli ürün ve hizmetleri destekleyecek nitelikte AR-GE ve yenilik faaliyetlerinin artırılmasında araştırma altyapılarının önemine dikkati çeken Kacır, sağlık teknolojilerinden nanomalzemelere, güneş enerjisi teknolojilerinden astrofizik ve uzay gözlemlerine, birçok alanda faaliyet gösteren araştırma altyapılarını ülkenin bilim temelli kalkınmasında itici güç olarak gördüklerini dile getirdi.

AraÅŸtırma altyapılarının her birinin etkin AR-GE yönetim kapasitesine sahip, ülke için öncelikli ve kritik alanlarda araÅŸtırmalar yapan, nitelikli AR-GE personelini bünyesinde bulunduran merkezler olduklarını ifade eden Kacır, “Kamu kaynaklarıyla kurulmuÅŸ ve desteklenmeye devam eden bu ulusal araÅŸtırma altyapılarımızın ülkemizin ihtiyaç duyduÄŸu teknoloji baÅŸlıklarında bilgi, teknoloji ve insan kaynağı geliÅŸtirme performanslarını AraÅŸtırma Altyapıları Komisyonumuz koordinasyonunda yakından takip ediyoruz.” dedi.

Araştırma altyapılarına 2,3 milyar liralık ödenek

Kacır, söz konusu komisyonun 2017’den bugüne yeterliklerini onayladığı 10 ulusal araÅŸtırma altyapısında, Türkiye’nin aydınlık geleceÄŸine ışık tutacak 800’e yakın nitelikli AR-GE personelinin görev yaptığını ifade etti.

AraÅŸtırma altyapılarının geçen yıl 360’tan fazla proje yürüttüğünü ve 549 etki faktörü yüksek yayın gerçekleÅŸtirdiÄŸini anlatan Kacır, yürütülen çalışmalarda 500’den fazla stajyer ve proje bursiyerinin yer aldığını bildirdi.

Kacır, bu durumun Türkiye’nin bilim ve teknoloji odaklı kalkınma yolculuÄŸunda araÅŸtırma altyapılarının önemini gösterdiÄŸine iÅŸaret ederek, ÅŸunları kaydetti:

“Önümüzdeki dönemde üretilen bilginin ticarileÅŸmesine dönük çalışmalarımızı hızlandıracağız. Kamu kaynaklarını araÅŸtırma altyapılarımız bünyesinde yürütülen çalışmaların hizmetine sunmaya devam edeceÄŸiz. 2017’den bu yana komisyonumuz onayıyla toplam 2 milyar 284 milyon lira ödenek aktardık. 2024 için 926 milyon lira ödenek tahsisi yapıldı. Bu araÅŸtırma altyapılarından biri de bugün açılışını yaptığımız TARLA. Devletimizin bugüne kadar 35 milyon avro kaynak tahsis ettiÄŸi TARLA, süper iletken hızlandırma teknolojisini kullanarak elektron hızlandırma kabiliyetini ülkemize kazandırdı.”

“TARLA bilimsel çalışmaların önünü açacak”

TARLA’nın yaptığı bilimsel çalışmaların “en küçüğün doÄŸası”nı anlatacağını, dolayısıyla “en büyüğün” iÅŸleyiÅŸi hakkında ipuçları vereceÄŸini belirten Kacır, ÅŸu deÄŸerlendirmede bulundu:

“Işık hızında elektronların üretimi gibi sahip olduÄŸu teknoloji altyapısı ve yeteneÄŸiyle TARLA, uygulamalı temel bilim ve mühendislik dallarında araÅŸtırmaların önünü açacak. Özellikle elektron hızlandırıcısıyla radyasyon yönetiminde elde edeceÄŸimiz bilgi birikimi ve kabiliyetler, saÄŸlık gibi birçok öncelikli alanda ulusal ihtiyaçlarımıza cevap verecek. Kanser hastalarının tedavilerinde önemli bir aÅŸama olan ve ‘ışınlama tedavisi’ olarak bilinen tıbbi yöntemin temelinde, hızlandırıcı teknolojilerle geliÅŸtirilen ve kanserli bölgelere yüksek hassasiyetle radyasyon verilmesine imkan tanıyan ‘medikal linak’ sistemleri yer alıyor. TARLA artık yerli medikal linak tasarımı ve üretimini yapabilecek ulusal bir araÅŸtırma tesisi haline gelecek. Hızlandırıcımızda, ayrıca havacılık ve uzay sanayisinin ihtiyaç duyduÄŸu yüksek radyasyon ve ısı gibi zorlayıcı dış faktörlere dayanıklı özgün malzemelerin ülkemizde test edilmesi, geliÅŸtirilmesi ve üretilmesinde yararlanılabilecek. Devreye aldığımız elektron hızlandırıcısı tüm fazlarıyla tamamlandığında parçacık fiziÄŸi, nükleer fizik, biyoteknoloji ve nanoteknoloji, genetik, malzeme, endüstri, metroloji, çevre, kimya, ilaç, maden, enerji, savunma, uzay, iletiÅŸim gibi pek çok alanda araÅŸtırma, eÄŸitim ve uygulama imkanı saÄŸlayacak.”

Kacır, Türkiye’nin, öncül teknolojilerin geliÅŸtirilmesi için altyapı imkanı saÄŸlayacak olan yüksek teknolojiye sahip tesisin kurulumunun en kritik aÅŸaması olan Faz-1 elektron hızlandırıcısının devreye alınmasıyla hızlandırıcı teknolojilerine dayalı bilimsel kapasitesinin geliÅŸimi için önemli bir eÅŸiÄŸi aÅŸtığını söyledi.

“AR-GE çalışmalarına hız kazandıracağız”

TARLA bünyesinde araÅŸtırmacıların halihazırda 2’si Avrupa BirliÄŸi (AB), 9’u da TÃœBÄ°TAK destekli olmak üzere 11 proje yürüttüğünün altını çizen Kacır, Ãœrdün’de yer alan ve Orta DoÄŸu’nun sinkrotron tesisi barındıran ilk büyük uluslararası araÅŸtırma merkezi SESAME’de, Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden AraÅŸtırma Kurumunca (TENMAK) sürdürülen projede, Türk x-ışını demet hattının üretim, kurulum ve ilk iÅŸletim sürecinin tamamının TARLA tarafından yürütüldüğünü dile getirdi.

Kacır, TARLA’nın hızlandırıcısının tam kapasiteyle devreye alınması için tüm gerekli desteÄŸi saÄŸlamaya devam edeceklerini belirterek, “Yürütülen öncül ve özgün AR-GE çalışmalarına hız kazandıracağız. Enerji hesaplamalarından güvenliÄŸe pek çok alanda kamu, özel sektör ve üniversitelerimizle yürütülecek nitelikli projelerle, yayın ve patent sayılarımızı artıracağız. TARLA, bünyesindeki karakterizasyon, lazer, çevre ve biyoteknoloji laboratuvarıyla Türk bilimine katkı saÄŸlamak için çalışmalarına devam edecek, kendi öz yeterliliÄŸini sürdürebilir hale getirecek.” diye konuÅŸtu.

Milli Teknoloji Hamlesi vizyonu doÄŸrultusunda, bugün açtıkları merkez gibi yeni araÅŸtırma altyapılarıyla teknolojinin takipçisi deÄŸil, teknolojiye yön veren bir ülke olma yönündeki kararlılıklarını sürdüreceklerini vurgulayan Bakan Kacır, “Bilime ve bilimsel araÅŸtırmalara en üst düzeyde kıymet vermeye devam ederek, ülkemizin kritik teknolojileri milli olarak geliÅŸtirebilmesi, yüksek teknoloji alanlarında rekabetçi ürün ve hizmetler sunması için sahip olduÄŸu yetkinlikleri daha ileriye taşıyacağız.” ifadelerini kullandı.

Kacır, bilim insanlarının, Türkiye’deki uygun ÅŸartlar ve desteklerle bilim dünyasında öncü ve yenilikçi çalışmalarıyla adlarından söz ettirmeye devam edeceklerini de söyledi.

Türkiye’de bilimsel araÅŸtırma kapasitesini geliÅŸtirmek üzere hayata geçirdikleri her bir yatırımı, her bir projeyi bu inançla gerçekleÅŸtirdiklerini vurgulayan Kacır, konuÅŸmasını ÅŸu sözlerle tamamladı:

“Bundan sonra da aynı inanç ve kararlılıkla yolumuza devam edeceÄŸiz. Bütün bu kritik altyapıların Türkiye’ye kazandırılmasında ve Cumhuriyetin ikinci asrını Türkiye Yüzyılı yapma yolunda bilim temelli kalkınma çalışmalarımıza en güçlü ÅŸekilde destek veren, bizleri cesaretlendiren CumhurbaÅŸkanı’mız Recep Tayyip ErdoÄŸan’a şükranlarımızı sunuyoruz. Onun güçlü ve saÄŸlam iradesi olmasaydı Türkiye’nin bu asırlık atılımları gerçekleÅŸtirmesi mümkün olmazdı.”

Kaynak: AA