3 SORUDA – Twitter ve psikolojik harp

Twitter’ın toplumsal hareketlerdeki rolü ve psikolojik harp süreçlerindeki etkisi göz önünde bulundurulduğunda, bu mecranın meşruiyetinin giderek sorgulanır hale geleceği söylenebilir.

Doç. Dr. Ali Murat Kırık, son dönemde ortaya çıkan Twitter dosyalarının psikolojik harple bağlantısını AA Analiz için 3 soruda kaleme aldı.

1 • Psikolojik harp nedir?

Psikolojik harp, fiziksel şiddet kullanmadan zafer kazanmak adına rakipleri demoralize etme, yıldırma ve bu şekilde zafer elde ederek üstünlük kurma adına propaganda ve algı yönetimi faaliyetlerinin kullanılmasını içeren bir taktiktir. Bu, bir savaş ya da olağanüstü bir durumda zihinsel yorgunluk oluşturma, medyayı yanıltıcı bir şekilde kullanma, davranışları tersi yönünde etkileyebilme adına kullanılan bir stratejidir. Hükümetler dünya kamuoyunda kendilerini haklı çıkarabilmek ve gayrimeşru durumları kendi lehlerine meşrulaştırabilmek, vatandaşlarını etkileyebilmek adına psikolojik harbe sıklıkla başvurabiliyor. Hatta psikolojik harbin sonrasında askeri operasyonların da başladığı durumlar da mevcut.

İnsanların ruh haline etki ederek gerçekleştirilen psikolojik harpte bireyleri izole ve travmatize etmek için dezenformasyona ve manipülasyona da yoğun şekilde başvuruluyor. İnsanları kaygı, korku, panik ve endişeye sevk ederek rakip tarafta zihinsel tahribat yaratmak ve mevcut ortamda galip gelemeyecekleri şekilde kendilerinden şüphe duymalarını sağlamak adına psikolojik harp tercih ediliyor. Zira günümüzde hava, kara, deniz savaşları da psikolojik harple destekleniyor. Psikolojik harp; sıcak savaş esnasında toplumu etkilemek ve düşman işgali altındaki bölgelerdeki insanların eylemlerini daha yüksek bir stratejinin ihtiyaçlarına göre yönlendirmenin sistematik süreci olarak da betimlenebiliyor. Gerek geleneksel medya gerekse de sosyal paylaşım ağlarını da bünyesinde bulunduran yeni medya, bugün psikolojik harbin başat aktörü durumunda yer alıyor.

2 • Twitter psikolojik harbin neresinde yer aldı?

Twitter, Facebook, Instagram gibi sosyal medya mecraları üzerinden propaganda yapmak ve algıyı yönetmek, modern psikolojik savaş teknikleri arasında yer alıyor. Özellikle Twitter’a ayrı bir parantez açmakta fayda var. Twitter, algıları şekillendirerek toplumsal yapıyı istenen ölçüde dizayn edebiliyor ve toplumsal hassasiyetleri artırarak psikolojik harbin amacına ulaşmasında öncü duruma gelebiliyor. Özellikle Twitter’da çoğu zaman belirli fikirlerin lehinde veya aleyhinde, kullanıcıların inançlarını etkilemeyi amaçlayan sahte profiller ve hesaplar yer alıyor.

Åžu bir gerçek ki Elon Musk’ın Twitter’ı satın almasından sonra bu mecranın ne denli etkin bir psikolojik harp aracı olduÄŸu açık bir ÅŸekilde gözler önüne serildi. Musk, Twitter’ı satın aldıktan sonra önceki döneme ait ÅŸirket içi yazışmalar, Amerika BirleÅŸik Devletleri ordusuyla yapılmış mesaj alışveriÅŸleri ifÅŸa edilmiÅŸ ve yaÅŸanan olayların perde arkası açıklanmaya baÅŸlamıştı. Twitter dosyaları, Matt Taibbi, Bari Weiss ve Michael Shellenberger gibi gazetecilerin ifÅŸaatıyla yayınlanmış ve tartışmalar giderek alevlenmiÅŸti. Bu ifÅŸaatta Twitter’ın bazı hesapların görünürlüğünü azaltmak için araçları nasıl kullandığı vurgulanmış, Twitter’ın Trump’ı yasaklama kararı hakkında detaylı bilgilere yer verilmiÅŸti. Hatta Twitter üzerinden kara propaganda yürütebilmek adına ABD Ordusu’nun aktif bir rol üstlendiÄŸi de açıklanan bu dosyalar içerisinde yer almıştı. Önceki dönem Twitter yetkililerinin, FBI, Pentagon ve CIA ile iÅŸbirliÄŸi içinde sansür uyguladığı iddiası da yine bu ifÅŸa dosyaları aracılığıyla ortaya çıkmıştı. Bu durum özgür bir platform olarak ifade edilen Twitter’ın arka planında neler yaÅŸandığı konusunda ciddi tartışmaları da beraberinde getirdi.

3 • Twitter ABD’nin Orta DoÄŸu’daki operasyonlarını etkiledi mi?

Elon Musk öncesi Twitter’ın Orta DoÄŸu’daki psikolojik operasyonlarının ifÅŸası da dünya gündeminde büyük yankı uyandırdı. Bağımsız gazeteci Lee Fang, Twitter’ın ABD istihbarat yetkililerinin çevrim içi kampanyalarına nasıl sessiz sedasız yardım ettiÄŸini gösteren dosyayı yayınladı; Fang, Twitter’ın ABD destekli yanıltıcı etki operasyonlarına izin vermediÄŸini ifade etmesine karşın ÅŸirketin ABD Merkez Komutanlığının (CENTCOM) gizli faaliyetleri hakkında bilgi sahibi olduÄŸunu ve hesapların platformda bulunmasına rıza gösterildiÄŸini belirtti. Fang’ın paylaşımlarına göre; CENTCOM tarafından Twitter’a mesajlar gönderilmiÅŸ ve ABD’nin birkaç Orta DoÄŸu ülkesini hedef alan askeri psikolojik etki operasyonlarına onay ve koruma saÄŸlandı. Hatta bu durumun beÅŸ yıl evvele dayandığı, bu kapsamda ABD’nin Orta DoÄŸu’daki menfaatlerine ters olan bazı aktif hesapların kaldırıldığı da yazışmalarda ifade ediliyor. Buna göre; Twitter, ABD ordusunun Orta DoÄŸu’daki propaganda faaliyetlerini yürütmek adına Pentagon’la birlikte çalışmıştı. Hatta Orta DoÄŸu’da ABD askeri anlatılarını destekleyen bilgileri paylaÅŸan hesapların beyaz listeye alınarak dokunulmazlık kazandığı ve ÅŸikayetlere raÄŸmen bu hesapların kapatılmadığı belirtildi. Fang, Savunma Bakanlığını referans göstererek Twitter yöneticilerinin Savunma Bakanlığının geniÅŸ sahte hesap aÄŸları ve gizli propaganda yürüten profillerinin farkında olmasına raÄŸmen hesapları askıya almadığını da belirtti. Twitter’ın ABD ordusunun talebi üzerine Orta DoÄŸu’daki psikolojik harp operasyonları hesaplarına dahili bir koruma saÄŸladığı hatta bu hesapları onaylı bir hale getirerek mavi tik verdiÄŸi de bu paylaşımlar aracılığıyla kamuoyuyla paylaşıldı.

Yapılan açıklamalardan anlaşılacağı üzere, gelecek günlerde farklı ifşaatın da ortaya çıkma ihtimali de gündemde görünüyor. Zira Twitter’ın toplumsal hareketlerdeki rolü ve psikolojik harp süreçlerindeki etkisi göz önünde bulundurulduğunda, bu mecranın meşruiyetinin giderek sorgulanır hale geleceği söylenebilir.

[Doç. Dr. Ali Murat Kırık, Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Görsel İletişim Tasarımı Anabilim Dalı Başkanı]

*Makalelerdeki fikirler, yazarına aittir ve Anadolu Ajansının editöryal politikasını yansıtmayabilir.

Kaynak: AA