Hürmüz Boğazı’nda ticaret, geçiş izni verilen gemilerle sınırlı şekilde sürüyor

Hürmüz BoÄŸazı’nda ticaret bir aylık sürede geçiÅŸ izni verilen gemilerle oldukça sınırlı ÅŸekilde sürerken, BoÄŸaz’daki trafiÄŸin geleceÄŸine iliÅŸkin belirsizlikler artıyor.

ABD/Ä°srail-Ä°ran Savaşı’nın baÅŸlamasının üzerinden bir aydan fazla zaman geçerken, tüm gözlerin çevrildiÄŸi Hürmüz BoÄŸazı’nda ticaretin tıkanması, enerjiden gıdaya küresel ekonominin birçok katmanına yayılmaya baÅŸladı.

ABD ve Ä°srail’in 28 Åžubat’ta Ä°ran’a saldırmasının ardından, Ä°ran misilleme olarak Hürmüz BoÄŸazı’ndan ticari gemi geçiÅŸlerini sınırlandırdı ve küresel ticaret için stratejik önemde olan bu geçitte sevkiyat, savaşın üzerinden geçen bir ayda kayda deÄŸer bir iyileÅŸme göstermedi.

BirleÅŸmiÅŸ Milletler Ticaret ve Kalkınma KuruluÅŸu (UNCTAD) verilerine göre, Hürmüz BoÄŸazı’ndan 1-27 Åžubat arasında günlük ortalama 129 gemi geçiÅŸ yaptı.

BoÄŸaz’daki trafik 28 Åžubat’ta yavaÅŸlamaya baÅŸlamasının ardından mart ayı boyunca keskin düşüş gösterirken, savaÅŸ öncesi döneme göre günlük ortalama yüzde 95 daha az seviyede bulunuyor.

BoÄŸaz’ı geçen gemilerin çoÄŸu boÅŸ, büyük kısmı ham petrol tankeri

Hürmüz BoÄŸazı’nı 28 Åžubat-31 Mart arasında geçen 292 ticari geminin, 147’sinin boÅŸ olduÄŸu görüldü.

BoÄŸaz’ı yüklü halde geçen gemilerin 43’ünü ham petrol, 38’ini kuru yük, 32’sini kirli ve temiz petrol ürünleri, 20’sini LPG gemileri oluÅŸturdu. DiÄŸer gemi türleri içinde 5 metanol, 2 kimyasal ürün, 2 konteyner, birer LNG, biyoyakıt ve etinel taşıyan gemi yer aldı.

28 Mart, 2 Mart’tan sonra en fazla gemi geçiÅŸinin görüldüğü gün oldu

AA muhabirinin anlık gemi takip ÅŸirketi MarineTraffic’ten edindiÄŸi bilgilere göre, 28 Åžubat’ta Hürmüz BoÄŸazı’ndan 78 ticari gemi geçiÅŸ yaptı. Bu tarihte BoÄŸaz’daki veya BoÄŸaz yönüne giden gemilerin birçoÄŸu tırmanan gerilim nedeniyle U dönüşüne geçti.

BoÄŸaz’dan geçen ticari gemi sayısı 1 Mart’ta 30, 2 Mart’ta 12 olurken, 3 Mart’ta 3’e kadar geriledi. BoÄŸaz’dan geçen gemi sayısı 23 Mart’ta 12’ye yükseldi.

Hürmüz BoÄŸazı’ndan 15 geminin geçtiÄŸi 28 Mart ise, 2 Mart’tan sonra en yoÄŸun trafiÄŸin görüldüğü gün oldu. Bu tarihte geçen 15 ticari geminin 5’ini Ä°ran, 3’ünü Panama, 2’sini Marshall Adaları ve 2’sini Hindistan bayraklı gemiler oluÅŸturdu. DiÄŸerleri Pakistan, Antigua ve Barbuda ve Liberya bayraklı gemiler olarak kayıtlara geçti.

Liberya bayraklı gemi güvenli geçiÅŸ için varış noktasına “Santos’tan Ä°ran’a gıda” yazdı

Hürmüz BoÄŸazı’nı geçen Liberya bayraklı Andermatt isimli kuru yük gemisi otomatik tanımlama sisteminde (AIS) varış destinasyonunu 24 Mart’ta “Santos’tan Ä°ran’a gıda” ÅŸeklinde güncelledi. Bu durum, bölgede güvenli geçiÅŸ için gemilerdeki deÄŸiÅŸen AIS davranışını gösteriyor. Söz konusu gemi 31 Mart’ta Hürmüz BoÄŸazı’ndan geçiÅŸini tamamladı.

Son olarak 30 Mart’ta 2’si konteyner gemisi olmak üzere toplam 6 gemi, 31 Mart’ta ise 5 gemi BoÄŸaz’dan geçiÅŸ yaptı.

Hürmüz BoÄŸazı’nı 31 Mart’ta geçen gemilerin, sadece bir tanesi kirli petrol ürünleriyle yüklüyken, diÄŸerlerinin boÅŸ olduÄŸu görüldü. Söz konusu 5 geminin 2’si Liberya, biri Saint Kitts ve Nevis, diÄŸerleri de Barbados ve Marshall Adaları bayraklıydı.

Hürmüz BoÄŸazı’ndan geçiÅŸine Ä°ran tarafından izin verilen gemilerin neredeyse tamamı Asya ülkelerine gidiyor. Bu gemiler ağırlıklı olarak petrol ve LPG baÅŸta olmak üzere petrol ürünleri ile kuru yük taşıyor.

BoÄŸaz’ı geçen tankerlerin büyük bir bölümünün Ä°ran petrolü taşıdığı tahmin ediliyor.

Bu dönemde Hindistan ve Ä°ran arasındaki petrol ticareti de yeniden canlanma sinyali verdi. Veri analitik ÅŸirketi Kpler’in analizine göre, ABD yönetiminin bölgesel çatışma kaynaklı tedarik aksaklıkları nedeniyle “denizde bulunan” Ä°ran petrolüne 30 günlük bir istisna tanımasının ardından, Ping Shun isimli ham petrol tankeri 600 bin varil ham petrolle Hindistan’ın batısındaki liman ve rafineri bölgesi Vadinar’a doÄŸru yola çıktı.

Bu sevkiyat, Mayıs 2019’dan beri Hindistan’ın aldığı ilk Ä°ran petrolü olma özelliÄŸini taşırken, Hindistan rafinerileri için stokların azaldığı kritik bir dönemde gerçekleÅŸti. Söz konusu tankerin 4 Nisan’da Vadinar’a varması bekleniyor.

Hürmüz BoÄŸazı’ndan geçiÅŸe ücret uygulanmasına iliÅŸkin tasarı komisyondan geçti

Hürmüz BoÄŸazı’ndan ticari gemi geçiÅŸlerinin geleceÄŸine iliÅŸkin belirsizlik artıyor. Son dönemde BoÄŸaz’dan geçiÅŸine izin verilen gemilerin ağırlıklı olarak Ä°ran karasuları üzerinden bir “koridoru” takip ederek seyrettiÄŸi ifade ediliyor.

Öte yandan, Ä°ran Meclisi’nde bu hafta Hürmüz BoÄŸazı’ndan geçiÅŸlerde ücret uygulamasını öngören yasa tasarısının Ulusal Güvenlik Komisyonu’ndan geçtiÄŸi bildirildi.

Fars Haber Ajansı’na göre, Ä°ran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu üyesi Mücteba Zarii konuya iliÅŸkin yaptığı açıklamada, tasarının içeriÄŸinde, “mali düzenlemeler ve ülkenin ulusal para birimi riyal bazlı geçiÅŸ ücretinin uygulanması, ABD ve Ä°srail’e geçiÅŸ yasağı, Ä°ran’a karşı tek taraflı yaptırımlara katılan ülkelere yasak getirilmesi, Ä°ran’ın egemenlik rolünün ve silahlı kuvvetlerinin yetkisinin uygulanması, boÄŸaz ve deniz taşımacılığı güvenliÄŸi, çevresel konular ve Umman ile hukuki iÅŸbirliÄŸi” konularının yer aldığını belirtti.

Söz konusu tasarının yasalaÅŸması için ilgili komisyonun ardından, mecliste onaylanması ve sonrasında Anayasayı Koruyucular Konseyi’nden geçmesi ve CumhurbaÅŸkanı tarafından imzalanması gerekiyor.

Ticaretteki tıkanıklık enerjiden gıdaya birçok sektöre yayıldı

Küresel petrol talebinin ve sıvılaÅŸtırılmış doÄŸal gaz (LNG) ticaretinin yüzde 20’sinin geçtiÄŸi Hürmüz BoÄŸazı, enerji sektörünün yanı sıra gübre ticareti ve gıda sistemleri üzerinde de baskı oluÅŸturuyor.

Brent petrolün varil fiyatında bir ayda yüzde 50’ye yakın artış görülürken, Avrupa’da gaz fiyatları ve Asya’daki LNG fiyatları da sert ÅŸekilde yükseldi.

Gaz fiyatlarındaki keskin artış, gübre açısından kritik önemde çünkü doğal gaz, üre ve amonyak gibi azot bazlı gübrelerin üretiminde temel girdilerden biri olarak öne çıkıyor. Gaz fiyatları yükseldikçe üretim maliyetleri artıyor ve bu da gübre fiyatlarını yukarı çekiyor.

Orta DoÄŸu ülkelerinin rolü enerjiyle sınırlı kalmıyor. UNCTAD analizine göre, bölge, aynı zamanda fosfat gübrelerde kullanılan kükürt gibi önemli girdilerin büyük üreticisi ve küresel gübre ticaretinin merkezi konumda bulunuyor. Deniz yoluyla taşınan gübre hacminin yaklaşık 3’te 1’i bu boÄŸazdan geçiyor. Bu nedenle Hürmüz BoÄŸazı’ndaki aksaklıklar yalnızca üretim maliyetlerini deÄŸil, aynı zamanda lojistik akışları ve tedarik sürekliliÄŸini de tehdit ediyor.

Özellikle Asya’daki büyük ithalatçı ülkelerin gaza eriÅŸiminin azalması ve maliyetlerin artması, gübre üretiminin, eriÅŸilebilirliÄŸini ve ticaretini doÄŸrudan etkiliyor.

Körfez’deki ülkeler, küresel azot ihracatının yüzde 13’ünü ve fosfat gübresi besin maddelerinin yüzde 9’unu karşılıyor.

Tarımsal üretim ve ticaret için hayati öneme sahip gübreye erişim özellikle Körfez ülkelerine bağımlılığı yüksek olan Sudan, Tanzanya, Somali, Pakistan ve Tayland gibi gelişmekte olan ülkeler için yeni riskler oluşturuyor.

Kaynak: AA