Yenilenebilir santrallerin yaygınlaşmasıyla oluşan negatif elektrik fiyatları batarya yatırımlarını hızlandıracak

Avrupa’da güneÅŸ ve rüzgar enerjisi üretimindeki hızlı artış, toptan elektrik piyasalarında negatif fiyatların daha sık görülmesine yol açarken, enerji depolama teknolojileri ile depolama tesisi yatırımlarını hızlandırıyor.

AA muhabirinin Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA) ve sektör raporlarından derlediği bilgilere göre, birçok Avrupa ülkesinde negatif toptan elektrik fiyatlarının görüldüğü saatlerin sayısı artıyor.

Negatif toptan elektrik fiyatı, üreticilerin elektriği organize piyasalarda satabilmek için alıcılara ödeme yapmak zorunda kaldığı durumu ifade ediyor. Bu gelişme, tüketicilerin elektrik faturalarının negatife düştüğü anlamına gelmezken, sistemde arzın talebin üzerine çıktığını gösteriyor.

Söz konusu durum özellikle güneş enerjisi üretiminin zirve yaptığı öğle saatlerinde ortaya çıkıyor. Elektrik talebinin düşük seyrettiği dönemlerde güneş santrallerinin yoğun üretim yapması, şebekenin tüm elektriği absorbe edememesi nedeniyle fiyatların sıfırın altına inmesine yol açabiliyor.

Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika, İspanya ve Danimarka gibi yüksek yenilenebilir enerji kapasitesine sahip ülkelerde negatif fiyatların görüldüğü saatler son yıllarda belirgin şekilde yükseldi.

Bu gelişme yenilenebilir enerji yatırımlarının önünde bir engel olarak değerlendirilmezken, enerji sistemlerinin daha fazla esneklik ihtiyacına işaret ediyor.

Batarya depolama sistemleri, pompaj depolamalı hidroelektrik santraller, talep tarafı yönetimi ve elektrik şebekelerinin güçlendirilmesi, fazla elektriğin değerlendirilebilmesi için kritik çözümler arasında gösteriliyor.

Enerji sektöründe son dönemde hız kazanan batarya yatırımlarının temel nedenlerinden biri de bu eğilim olarak öne çıkıyor.

Depolama tesisleri, fiyatların negatif olduğu saatlerde fazla elektriği depolayarak talebin yükseldiği saatlerde yeniden sisteme sunabiliyor. Bu sayede hem elektrik şebekesinin dengelenmesine katkı sağlanıyor hem de yatırımcılar için yeni gelir fırsatları oluşuyor.

“Türkiye’de güneÅŸ santralleri ile depolama gelirlerinde büyük bir artış öngörülüyor”

Enerji Depolama Endüstrileri DerneÄŸi (EDEDER) Yönetim Kurulu BaÅŸkanı DoÄŸa Can Bayram, AA muhabirine yaptığı deÄŸerlendirmede, özellikle Avrupa’da yenilenebilir enerji kaynaklarının artışıyla enerji piyasalarında ortaya çıkan fiyat dengesizliÄŸinin enerji depolama sistemlerine olan ihtiyacı artırdığını söyledi.

Avrupa’da baÅŸta güneÅŸ ve rüzgar olmak üzere yenilenebilir enerji kaynaklarının artmasıyla toptan elektrik piyasalarında negatif fiyatlar gözlemlendiÄŸini ifade eden Bayram, “Bu ucuzlama özellikle güneÅŸli saatlerde yoÄŸunlaşırken, güneÅŸin batması durumunda fiyatlar aşırı yükseliyor. Bu durum, elektrik arzının fazla olduÄŸu zamanlarda sıfır veya Avrupa’da eksi fiyatlara yol açarken, talebin yüksek ve arzın yetersiz olduÄŸu zamanlarda ise çok yüksek fiyatlar oluÅŸmasına neden oluyor. Bu saatlik fiyat dalgalanmaları piyasa dengesini bozuyor ve depolama sistemlerine olan ihtiyacı katlayarak artırıyor.” diye konuÅŸtu.

Bayram, gün içi oluşan söz konusu fiyat farklarının elektrik piyasasını zor duruma soktuğunu ve bu durumun azaltılmasında şebeke esnekliğine imkan veren enerji depolama sistemlerinin kullanılabildiğini anlattı.

Bu durumun özellikle Avrupa’da serbest piyasalarda kurulacak yeni yenilenebilir enerji kaynaklarının, özellikle güneÅŸ enerjisinin, depolama sistemleriyle entegre olmadan karlı olmasının mümkün olmadığına iÅŸaret eden Bayram, şöyle devam etti:

“Depolama sistemleri, düşük fiyatlı saatlerde enerjiyi depolayıp yüksek fiyatlı saatlerde sisteme vererek gelir elde ediyor. Avrupa’da gün içi fiyat farkları megavatsaat başına 800 avro seviyesine kadar çıkabiliyor, bu da depolama sistemlerini çok karlı bir yatırım haline getiriyor. Türkiye’de de benzer sorunlar yaÅŸanmaya baÅŸladı. Bu yıl özellikle hidroelektrik santrallerden kaynaklanan fazla üretim nedeniyle sıfır fiyatların oluÅŸtuÄŸu saatler ve günler artıyor. Türkiye’de negatif fiyat uygulaması olmamasına raÄŸmen, sıfır fiyatlar iletim bedelleri nedeniyle santraller için fiilen negatif bir anlam taşıyor. Bu durum, Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması kapsamı dışında kalan veya bu mekanizmadan çıkmış santrallerin zarar etmemek için üretimlerini kapatma eÄŸilimine girmesine neden oluyor.”

Bayram, Türkiye’de depolama sistemlerinin ÅŸebekeye katılmasıyla fiyat sınırlamasının hem aÅŸağı (negatif fiyatlara doÄŸru) hem de yukarı yönlü (maksimum fiyatlarda esneme) geniÅŸlemesinin beklendiÄŸini aktardı.

Depolama kurulumlarının yükseldiÄŸini ve yıl sonunda 1 gigavatsaati aÅŸacağının hesaplandığını ifade eden Bayram, “Özellikle güneÅŸ santrallerinin yaygınlaÅŸmasıyla birlikte Türkiye’de depolama gelirlerinde büyük bir artış öngörülüyor. Enerji depolama yatırımları, hem yerli hem de yabancı yatırımcılar için karlı bir alan haline geliyor. Bu geliÅŸmeler, Türkiye’de depolama endüstrisinin büyümesi, yerli üretimin artması ve pazar payının geniÅŸlemesi için önemli bir iÅŸaret olarak görülüyor.” deÄŸerlendirmesinde bulundu.

Kaynak: AA