Ayasofya Meydanı’nda akÅŸam namazı kılındı
Ayasofya Meydanı'nda akşam namazı kılındı
Ayasofya’nın yeniden ibadete açılmasının ardından Ayasofya Meydanı’na gelen bir grup vatandaÅŸ burada akÅŸam namazı kıldı.
Danıştayın, Ayasofya‘nın camiden müzeye dönüştürülmesine dair 24 Kasım 1934 tarihli Bakanlar Kurulu kararını iptal etmesi sonrasında Ayasofya Meydanı‘na gelen bir grup vatandaÅŸ burada akÅŸam namazı kıldı.
ÇeÅŸitli dernekler ve sivil toplum kuruluÅŸlarının da arasında bulunduÄŸu yaklaşık bin kiÅŸi, Ayasofya’da ezan okunmasının ardından tekbir getirdi.
Kalabalık içerisindeki bazı vatandaşların ellerini göğe kaldırarak dua ettiği görüldü.
YediHilal DerneÄŸi’nden Ali Cihangir’in kıldırdığı namaz sırasında yerli ve yabancı basın mensupları da görüntü aldı.
Kılınan namazın ardından “Ayasofya” için dua edilirken, çok sayıda turist de merakla namazı izledi.
Namaz öncesinde konuÅŸan YediHilal DerneÄŸi Genel BaÅŸkanı Salim Sarıyıldız, güzel bir günde şükretmek amacıyla meydanda bulunduklarını belirterek, “Haberi duyduÄŸumuz anda Rabbimize şükretmek için camimimiz açılmasa da kıyısında, köşesinde Allah’a şükretmek için buraya geldik.” dedi.
Herkesi sessizlik içerisinde namaz kılmaya davet eden Sarıyıldız, “86 yıldır mücadelesini yürüten, yüzlerce miting yapan vakıflar, imamlar, siyasi büyüklerimize rahmet okumak için buraya geldik. Galip Allah’tır. Bugün Müslümanlara yeniden fethetmeyi nasip eden Allah’ın, bütün Müslümanlara aynı ÅŸekilde özgürlüğü nasip edeceÄŸini biliyoruz. Ãœstad Necip Fazıl’dan, Erbakan hocamıza, bütün siyasi riskleri göze alan Recep Tayyip ErdoÄŸan’a teÅŸekkürlerimizi sunuyoruz. Mabedin açılmasında kimin emeÄŸi varsa tekrar tekrar şükranlarımızı sunuyoruz.” diye konuÅŸtu.
Bu arada Ayasofya’yı barikatlarla kapatan güvenlik güçlerinden zaman zaman sosyal mesafeyi koruyun uyarıları yapıldı.
Diyanet İşleri Başkanı Erbaş: 86 yıllık hasret ve özlem sona erdi
Diyanet Ä°ÅŸleri BaÅŸkanı ErbaÅŸ, “Åžimdi bize düşen ulu bir cami olarak Ayasofya’nın ifade ettiÄŸi manaları yeryüzüne egemen kılmak için daha büyük bir inanç, azim, heyecan ve özveriyle çalışmaktır.” ifadelerini kullandı.
Diyanet Ä°ÅŸleri BaÅŸkanı Prof. Dr. Ali ErbaÅŸ, Ayasofya’nın ibadete açılmasına iliÅŸkin, “Åžimdi bize düşen ulu bir cami olarak Ayasofya’nın ifade ettiÄŸi manaları yeryüzüne egemen kılmak için daha büyük bir inanç, azim, heyecan ve özveri ile çalışmaktır.” ifadesini kullandı.
ErbaÅŸ, Twitter’dan yaptığı paylaşımda, Ä°stanbul’un fethinin en önemli sembolü olan Ayasofya’nın asli hüviyetine kavuÅŸup yeniden müminlerle buluÅŸtuÄŸunu belirtti.
Allah’a sonsuz hamdettiÄŸini ifade eden ErbaÅŸ, Müslümanlar için 86 yıllık hasretin ve özlemin sona erdiÄŸini, bu muÅŸtuyla milletin yüreÄŸindeki hüznün büyük bir sevince dönüştüğünü kaydetti.
ErbaÅŸ, baÅŸta CumhurbaÅŸkanı Recep Tayyip ErdoÄŸan olmak üzere emeÄŸi geçen herkesten Allah’ın razı olmasını ve Hazreti Muhammed’in müjdesine nail kılmasını dileyerek, ÅŸu ifadeleri kullandı:
“Ayasofya ifade ettiÄŸi mana bakımından sadece bir mabet deÄŸildir. Müslümanlar için büyük bir inancın, medeniyetin, ahlakın ve adaletin sembolüdür. Åžimdi bize düşen ulu bir cami olarak Ayasofya’nın ifade ettiÄŸi manaları yeryüzüne egemen kılmak için daha büyük bir inanç, azim, heyecan ve özveriyle çalışmaktır.”
MHP Genel Başkanı Bahçeli: Bugün tarihi bir gün olarak tezahür etmiştir
MHP Genel BaÅŸkanı Bahçeli, “MHP, Danıştayın kararından ziyadesiyle memnun, mesut ve mutmaindir. Bugün tarihi bir gün olarak tezahür etmiÅŸtir.” dedi.
MHP Genel BaÅŸkanı Devlet Bahçeli, “MHP, Danıştay 10. Dairesinin kararından ziyadesiyle memnun, mesut ve mutmaindir. Bugün tarihi bir gün olarak tezahür etmiÅŸtir.” ifadelerini kullandı.
Bahçeli, Danıştay 10. Dairesinin Ayasofya Camisi ile ilgili verdiÄŸi karara iliÅŸkin yaptığı yazılı açıklamada, Ayasofya Camisi’nin Türk milletinin mukaddes bir emaneti, mazisi Ä°stanbul’un fethine kadar dayanan kutlu bir mabedi olduÄŸunu belirtti.
“Fetih sembolümüz olmakla birlikte, 567 yıllık bir geçmiÅŸin itibar ve inanç onuru olan Ayasofya’nın 24 Kasım 1934’de müzeye dönüştürülmesini müteakip alev alan tartışmalar bugüne kadar uzanan bir seyir izlemiÅŸtir.” ifadelerini kullanan Bahçeli, Danıştay 10. Dairesinin muazzam bir karara imza atarak Ayasofya Camisi’ni müzeye dönüştüren Bakanlar Kurulu kararını iptal ettiÄŸini anımsattı.
Devlet Bahçeli, şunları kaydetti:
“Bunun üzerine yayımlanan CumhurbaÅŸkanlığı kararıyla Ayasofya Camisi, Diyanet Ä°ÅŸleri BaÅŸkanlığına devredilmiÅŸ, böylelikle ibadete açılmasının önünde hiçbir mani hal ve engel kalmamıştır. Milliyetçi Hareket Partisi, Danıştay 10. Dairesinin kararından ziyadesiyle memnun, mesut ve mutmaindir. Çünkü Ayasofya Camisi’nin ibadete açılması konusu uzun yıllardır tavizsiz arzumuzdur.”
 “Türk milletinin haklı beklentisi karşılık buldu”
Müslüman Türk milletinin haklı ve meşru beklentisinin karşılık bulduğuna işaret eden Bahçeli, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Ayasofya’nın kapıları hamdolsun ardına kadar açılarak tertemiz alınların secdeyle buluÅŸması saÄŸlanmıştır. Nitekim bugün tarihi bir gün olarak tezahür etmiÅŸtir. Ä°nanç haklarımızı, egemenlik kazanımlarımızı tahrip ve taciz etmek maksadıyla kuyruÄŸa giren ülkeler, odaklar ve husumetle beslenen çevreler kaybetmiÅŸtir. Ä°rade milletin, karar hukukundur.”
Bahçeli, Ayasofya’nın tekrar ibadete açılması sürecinde açık irade beyanıyla tarafını ve samimiyetini gösteren CumhurbaÅŸkanı Recep Tayyip ErdoÄŸan’a teÅŸekkür etti.
Sürekli Vakıflar Tarihi Eserlere ve Çevreye Hizmet DerneÄŸine ve Danıştay 10. Dairesinin hukuk insanlarına da yürekten teÅŸekkür ettiÄŸini ifade eden Bahçeli, “Ayasofya Camisi’nin Türk-Ä°slam alemine hayırlı ve mübarek olmasını, bu tarihi mabedimizde yapılacak ibadetlerin, kılınacak namazların kabulünü CenabıAllah’tan niyaz ediyorum.” açıklamasında bulundu.
Dünden bugüne Ayasofya
Tarihte 3 kez inÅŸa edilen Ayasofya 15 asır ayakta kalmayı baÅŸardı. Danıştay’ın müze statüsünü iptal ederek ibadetin yolunu açtığı Ayasofya bugün yine gündemde.
Yunanların hakim olduÄŸu (MÖ 660-MS 73) Byzantium ÅŸehrinde, bugünkü Ayasofya’nun bulunduÄŸu yere yapılan dini yapı, Roma Ä°mparatoru Septimius Severus tarafından tahrip edildi.
Roma Ä°mparatorluÄŸu hakimiyetindeki ÅŸehirde, I. Konstantin’in oÄŸlu II. Konstantin tarafından 360 yılında aynı yere inÅŸa edilen yapı, Hagia Sophia (Kutsal Bilgelik) olarak isimlendirildi. 1. Ayasofya, DoÄŸu Roma Ä°mparatoru Arkadios’un eÅŸi Evdokia’nın Ayasofya önüne gümüş kaplamalı bir heykelinin dikilmesi üzerine çıkan ayaklanmada, yapılışından 44 yıl sonra büyük ölçüde yıkıldı.
Arkadios’un ardından baÅŸa geçen Ä°mparator II. Theodosios tarafından mimar Ruffinos’a yeniden yaptırılan Ayasofya, 10 Ekim 415’te ibadete açıldı. 2. Ayasofya, 532’ye kadar ÅŸehrin en büyük kilisesi olarak varlığını devam ettirdi.
2. Ayasofya, I. Justinianus döneminde çıkan “Nika Ä°syanı” sırasında açılışından 117 yıl sonra 532’de yakılıp yıkıldı.
Ayasofya 5 yılda yeniden inşa edildi
Nika Ä°syanından 39 gün sonra I. Justinianus tarafından Ayasofya’nın inÅŸasına yeniden baÅŸlandı.
Bugüne kadar gelen Ayasofya’nın 532 yılında baÅŸlayan inÅŸası, 537 yılında tamamlandı.
Ayasofya’nın yapımını, dönemin ünlü bilim insanları fizikçi Miletli Ä°sidoros ve Trallesli matematikçi Anthemius yönetti. Ä°ki baÅŸ mimar ile birlikte çalışan yüz mimar ve her mimarın emrinde yüz işçi, binanın yapımını 5 yıl 10 ay gibi kısa bir sürede tamamladı.
3. Ayasofya’nın yapımında, ahÅŸap malzeme yerine güçlü, çevre ÅŸartlarına ve ateÅŸe dayanıklı olduÄŸu için tuÄŸla kullanıldı.
I. Justinianus, idaresindeki vali ve krallardan, bu büyük kilisenin yapılması için kendi memleketlerinde bulunan harabelerden en güzel malzemeleri göndermelerini istedi.
Ä°mparatorluÄŸun her yerinden tapınak, hamam ve saraylardan sütun, korkuluk, çerçeve ve pencere parmaklıkları sökülüp Ä°stanbul’a getirildi. Bu malzemeler baÅŸta Kizikos’un (Aydıncık-Kapudağı Yarımadası) doÄŸu sahillerindeki Belkıs harabeleri, Aspendos, Efesos’ta (Ayasuluk-Selçuk) Artemis Mabedi, Suriye’nin Ba’albek bölgesi olmak üzere Anadolu ve Suriye’nin diÄŸer antik ÅŸehir kalıntıları ve eski abidelerden temin edildi.
Binanın zemin duvarlarını kaplayan beyaz mermerlerin Marmara Adası’ndan, yeÅŸil somakilerin EÄŸriboz Adası’ndan, pembe mermerlerin Afyonkarahisar civarındaki Synada’dan, sarı mermerlerin Kuzey Afrika’dan, orta ve yan nefleri birbirinden ayıran dördü saÄŸda, dördü solda bulunan yeÅŸil siyah damarlı mermer sütunların Efes Diyana Mabedi’nden, yarım kubbe altında 8 büyük kırmızı porfir sütunun ise Mızır Heliopolis’ten getirildiÄŸi düşünülüyor.
Fil ayakları büyük kalker taşından yapılan, duvarları tuÄŸla olan Ayasofya’nın inÅŸasında Ä°ran tarzı takip edildi.
Ayasofya’nın havada gibi duran geniÅŸ kubbesinin yapımında çok hafif olduÄŸu için Rodos toprağı tercih edildi. Bu topraktan kalıba dökülmüş tuÄŸlalar, Rodos valisi tarafından hazırlatılıp kısa sürede gönderildi.
Ayasofya’nın kubbesi kadar iç süslemeleri de göz kamaÅŸtırıcıydı.
Ayasofya’nın açılış töreni, Ä°mparator I. Justinianus’un katılımıyla 27 Aralık 537’de bir Noel günü yapıldı.
Kubbesi 20 yıl sonra yaÅŸanan depremden zarar gören Ayasofya’nın doÄŸu tarafı da 558 yılında çöktü. Miletoslu Ä°sidoros tarafından onarılan kubbeye dışarıdan payandalarla desteklenen alçak bir kasnak eklendi, kubbe kırk pencereyle hafifletildi ve yüksekliÄŸi artırıldı.
4. Haçlı Seferi sırasında, Ä°stanbul’un ele geçirilmesiyle Ayasofya da yaÄŸmalandı. Bu dönemde Ayasofya, Roma Katolik Kilisesi’ne baÄŸlı bir katedrale dönüştürüldü. 16 Mayıs 1204 ‘de Latin Ä°mparatoru I. Baudouin imparatorluk tacını Ayasofya’da giydi.
Ayasofya 1261’de tekrar Bizanslıların kontrolüne geçtiÄŸinde harap, virane ve yıkılmaya yüz tutmuÅŸ bir durumdaydı.
Ä°mparator II. Andronikos, 1317’de finansmanını ölen eÅŸi Ä°rini’nin mirasından karşılayarak binanın kuzey ve doÄŸu kısımlarına 4 adet istinat duvarı ekletti.
Ayasofya, inşa edildikten sonra ilk yapıldığı haliyle bugüne kadar gelemedi, pek çok doğal afet, bakımsızlık, istila ve savaşlar sebebiyle tahribata uğradı, yeniden yapıldı.
Fethin sembolü oldu
Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu’nun 7. padiÅŸahı II. Mehmet’in 29 Mayıs 1453’te Ä°stanbul’u fethiyle 916 yıl kilise olarak hizmet veren Ayasofya, camiye dönüştürüldü.
Fetihle birlikte “Fatih” unvanını alan Fatih Sultan Mehmet, fetihten sonraki ilk cuma olan 1 Haziran 1453’te cuma namazını Ayasofya’da kıldı.
Bizans’ın Ayasofya’ya verdiÄŸi deÄŸer, Osmanlı döneminde de devam etti. Osmanlı döneminde padiÅŸahlar Ayasofya’ya çok deÄŸer verdi, “Fethin Sembolü” olan Ayasofya’nın korunup yaÅŸatılması için hiçbir fedakarlıktan kaçınmadı.
Fatih Sultan Mehmet, Ayasofya’yı camiye çevirdikten sonra en önemli gelir kaynaklarını aktardığı Ayasofya Camisi Vakfı’nı kurdu.
Ayasofya’ya bir minber ve mihrap yaptıran Fatih Sultan Mehmet, ayrıca medrese, kütüphane ekletti. Ayasofya’nın ilk minaresi de Fatih Sultan Mehmet döneminde yapıldı. Hızla inÅŸa edilebilmesi amacıyla bu minare tuÄŸladan inÅŸa edildi.
II. Beyazıt (1481-1512) camiye beyaz mermerden bir mihrap ve kuzeydoğu köşesine bir minare ekletti.
Kanuni Sultan Süleyman (1520-1566) fethettiÄŸi Macaristan’daki getirdiÄŸi iki kandili Ayasofya’ya hediye etti.
Ayasofya, II. Selim döneminde (1566-1574) yorgunluk ya da dayanıksızlık belirtileri gösterdiği için dünyanın ilk deprem mühendislerinden biri sayılan Osmanlı başmimarı Mimar Sinan tarafından eklenen dış istinat yapılarıyla takviye edilerek, son derece sağlamlaştırıldı.
Bu istinat yapılarıyla birlikte Sinan ayrıca kubbeyi taşıyan payeler ile yan duvarlar arasındaki boşlukları kemerler ile besleyerek kubbeyi iyice sağlamlaştırdı.
Osmanlı döneminde eklenen diğer yapılar
Ayasofya’nın içine Osmanlı döneminde eklenen diÄŸer yapılar arasında mermerden minber, hünkar mahfiline açılan galeri, müezzin mahfili, vaaz kürsüsü bulunuyor.
III. Murat (1574-1595), Bergama’da bulunan Helenistik dönemden kalma (MÖ IV. yüzyıl) BektaÅŸi taşından yapılma iki küpü, Ayasofya’nın ana salonuna yerleÅŸtirdi.
I. Ahmet (1603-1617) devrinde geniş çaplı tamir ve bakım çalışması yaptırıldı, mihraba besmele yazdırıldı.
IV. Murat (1623-1640) devrinde Ayasofya’nın içi hat levhalarla süslendi.
III. Ahmet (1703-1730) döneminde Ayasofya’nın hünkar mahfili yenilendi, cami ortasına büyük bir top kandil asıldı, yine genel bir tamir ve bakım yapıldı.
I. Mahmut, 1739’da binanın restore edilmesini emretti ve bir kütüphane ile binanın yanına bir medrese, bir imarethane ve bir ÅŸadırvan ekletti.
III. Selim (1789-1807) Ayasofya’da bulunan halıların tamanını deÄŸiÅŸtirdi, Mehmet Esad Yesari hattı ile yazılmış ike levha astırdı.
II. Mahmut (1808-1839) döneminde Ayasofya’da büyük çaplı tamir ve bakım çalışması yapıldı.
Ayasofya’nın Osmanlı dönemindeki en ünlü restorasyonlarından biri Sultan Abdülmecit’in emriyle mimar Fossati kardeÅŸler tarafından 1847-1849 yılları arasında gerçekleÅŸtirildi.
Kubbe, tonoz ve sütunları sağlamlaştırıldı ve binanın iç ve dış dekorasyonunu yeniden elden geçirildi. Üst kattaki galeri mozaiklerinin bir kısmı temizlendi, çok tahrip olanları ise sıvayla kaplandı ve altta kalan mozaik motifleri bu sıva üzerine resmedildi.
Işıklandırma sistemini saÄŸlayan yaÄŸ lambası avizeleri yenilendi. Kazasker Mustafa Ä°zzed Efendi’nin (1801–1877) eseri olan, önemli isimlerin hat sanatıyla yazılı olduÄŸu yuvarlak dev tablolar yenilenip sütunlara asıldı. Ayasofya’nın dışına yeni bir medrese ve muvakkithane inÅŸa edildi. Minareler aynı boya getirildi.
Sultan Abdülaziz (1861-1876) ve II. Abdülhamit (1876-1909) devirlerinde de Ayasofya’da önemli onarım faaliyetleri gerçekleÅŸtirildi.
Ayasofya’nın müzeye dönüşümü
Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu’nun yıkılması ve yerine Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasıyla Ayasofya’nın tarihi de deÄŸiÅŸti.
Restorasyon çalışmaları nedeniyle 1930-1935 yılları arasında halka kapatılan Ayasofya’da, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün emriyle bir dizi çalışma yapıldı. Bu çalışmalar sırasında çeÅŸitli restorasyonlar, kubbenin demir kuÅŸak ile çevrilmesi ve mozaiklerin ortaya çıkarılıp temizlenmesi iÅŸlemleri gerçekleÅŸtirildi.
Bakanlar Kurulu’nun 24 Kasım 1934 tarih ve 7/1589 sayılı kararıyla Ayasofya, müzeye dönüştürüldü.
Ayasofya, 1985’te UNESCO Dünya Kültür Mirası listesine girdi.
Açılışından Ä°stanbul’un fethine kadar 915 yıl kilise, 1453’ten 1934’te alınan kararla müze oluncaya kadar cami olarak kullanılan, 86 yıldır da müze olarak hizmet veren Ayasofya, Türkiye’de yerli ve yabancı turistler tarafından en çok ziyaret edilen yapıların ilk sırasında yer alıyor.
Ayasofya’da müze olduktan sonra da çeÅŸitli dönemlerde restorasyonlar yapıldı.
85 yıl aradan sonra ezan
Ayasofya’da Temmuz 2016’da düzenlenen Kadir Gecesi programında, 85 yıl aradan sonra sabah ezanı okundu.
Ekim 2016’da Ayasofya’nın ibadete açık olan bölümü Hünkar Kasrı’na, Diyanet Ä°ÅŸleri BaÅŸkanlığı tarafından uzun yıllardan sonra ilk kez asaleten imam atandı. 2016 itibarıyla Hünkar Kasrı bölümünde vakit namazları kılınmaya ve minarelerinden Sultanahmet Camisi ile 5 vakit çifte ezan okunmaya baÅŸlandı.
Ä°stanbul’un fethinin 567. yıl dönümünün kutlandığı bu yıl ise 29 Mayıs’ta Ayasofya içinde Fetih Suresi okundu.
Kaynak: AA
